7.
Tất nhiên ta phải theo tổ mẫu.Bởi trong phủ này, không ai đối đãi với ta tốt hơn bà.
Trên người mẫu thân, rơi xuống ba mảnh thịt.Đệ đệ – kẻ tương lai sẽ kế thừa Kỷ gia – là tim gan của bà.Đại tỷ – đứa con suýt khiến bà mất nửa mạng khi sinh – là thịt trong lòng bàn tay.Chỉ riêng ta, là chai sạn dưới gót chân, là hòn kén bà chẳng mong có.
Thuở ấu thơ, ba tỷ đệ từng cùng lúc phát cao sốt.Mẫu thân nóng ruột đến nỗi không chợp mắt cả đêm, tự tay bưng canh dược.Song suốt cả đêm, bà sờ trán đại tỷ và đệ đệ cả trăm lần, lại chẳng buồn chạm lấy một ngón tay lên ta.
Ta nóng sốt khó chịu, chỉ rên khe khẽ vài tiếng, đã bị ăn một trận đòn.“Tỷ con, em con khó lắm mới yên giấc, đồ sao chổi như ngươi lại còn muốn làm họ thức giấc hay sao?”
Trong viện mẫu thân ăn uống, có hai chiếc đùi gà, đại tỷ và đệ đệ mỗi người một cái.Còn ta, cúi đầu gặm một mẩu cánh gà.Một đĩa bánh tôm trong vắt bảy cái, đại tỷ và đệ đệ mỗi người ba cái.Còn ta, chỉ có thể nuốt nước bọt, đem miếng cuối cùng đặt vào bát của mẫu thân.
Khi ấy, ta không hiểu mình đã sai ở đâu.Vì cớ gì mà mẫu thân lại chẳng thương ta.
Thế nên ta càng cố sức lấy lòng bà, tranh giành làm việc nặng, cố gắng làm tròn mọi chuyện.Nhưng kết quả đổi lại, chỉ là ánh mắt chán ghét nhiều thêm.
Một lần, đệ đệ làm hỏng bức họa quý phụ thân mua với giá ngàn vàng, sợ bị trách phạt.Mẫu thân liền ấn ta quỳ trong thư phòng, bắt ta thay đệ đệ nhận tội.
Phụ thân vốn đã chẳng ưa mẫu thân, tự nhiên chẳng mấy quan tâm đến con cái của bà, huống hồ ta – đứa nữ nhi thứ hai, đến cả mẫu thân còn chẳng xem trọng.
Những lằn roi mây liên tiếp giáng xuống trên người ta.Ta cắn chặt môi ngăn lệ, chỉ nhìn thấy mẫu thân ôm chặt đệ đệ vào lòng, che đôi mắt nó, không để nó chứng kiến cảnh tượng này.
Chỉ cảm thấy tim ta như vỡ thành tám mảnh, mà trên mỗi mảnh đều khắc rõ mấy chữ: mẫu thân ghét bỏ ta.
May thay, vẫn còn tổ mẫu thương xót.Bà thường ôm ta vào lòng, khe khẽ ru khúc hát đưa ta vào giấc ngủ.Bà cầm tay dạy ta từng nét chữ, dẫu ta viết sai cũng chẳng bao giờ bực bội, kiên nhẫn sửa từng chỗ.Mỗi sớm ta tới thỉnh an, bà lại nắm lấy tay ta, dịu dàng hỏi: “Có lạnh không?”
Những món ngon mẹ thường chia cho tỷ tỷ và đệ đệ —nào sữa hạnh nhân béo ngậy ngọt thơm, nào cao vải trong lành mát dịu,nào bánh tôm trong vắt, nào thịt nạc kho mật ong đậm đà —ta chỉ có thể trơ mắt đứng nhìn.
Nhưng trong tiểu trù phòng của tổ mẫu, ta từng được ăn no say biết bao lần.
Ta hiểu rõ hơn ai hết: trong Kỷ gia này, ngoài tổ mẫu, thật ra chẳng một ai thật sự coi ta là người thân.Mà ta, cũng chỉ để tâm đến duy nhất một mình tổ mẫu.
8.
Chỉ một đêm trôi qua, mọi người trong phủ đều ngầm hiểu ý, không còn ai đến viện thỉnh an tổ mẫu nữa.Sân viện của bà bỗng chốc trở nên tĩnh mịch.Ngay cả khóm thạch lựu đang nở rực rỡ, cũng dường như ủ rũ mất sắc, chẳng còn sức sống.
Ta chợt nhớ tới một câu:“Hôm qua nhìn hoa rực rỡ, hôm nay nhìn hoa như sắp tàn.”Nghĩ tới đây, trong lòng không khỏi chua xót.
Từ sau vách tường, vẫn nghe rõ tiếng huyên náo tiền viện.Bọn họ đang bận rộn chuẩn bị hôn lễ.Tổ mẫu khẽ nghiêng tai lắng nghe, gương mặt thoáng hiện nét bi thương.Song chỉ trong khoảnh khắc, vẻ u sầu kia đã tan biến, tựa hồ ta chỉ là nhìn nhầm.
Tổ mẫu không còn phải quản lý sổ sách cửa hiệu, cũng chẳng cần ứng phó đám con cháu lũ lượt đến nũng nịu lấy lòng như trước.Bà đột nhiên nhàn hạ, liền tự tay thu xếp lại rương hòm trong phòng.
Bức tượng ngựa nhỏ mà bà quý nhất, vẫn được cất giữ cẩn thận, sau hai mươi năm vẫn sáng bóng ngọc ngà.Tổ mẫu từng kể trong niềm hạnh phúc: đó là món quà tổ phụ tự tay khắc cho bà khi bà sinh hạ phụ thân.Đôi tay vốn chỉ quen cầm bút vẽ của ông thật vụng về, bị cứa rách không ít, mới gọt tạc xong vật ấy.
Còn có bộ trang sức ngọc phỉ thúy đặt trong tủ, so với vô vàn châu báu quý giá quanh mình thì xem ra chẳng đáng là bao, nhưng lại là vật tâm đầu của tổ mẫu.Mỗi năm vào tiệc thọ, bà đều mang ra đội lên.Bởi đó chính là món quà tổ phụ dùng khoản bổng lộc đầu tiên sau khi bước vào quan trường để mua tặng cho bà.
Từng món, từng vật, đều là chứng tích năm xưa tổ mẫu và tổ phụ từng yêu thương gắn bó.Thế nhưng hôm nay, hết thảy đều hóa thành nỗi “ý nan bình” trong lòng bà.
Ta không biết phải an ủi tổ mẫu thế nào, chỉ lặng lẽ bước theo sau, nhìn bà lần lượt lấy ra những kỷ vật ấy, đặt vào một chiếc rương.
“Lúc rời đi, những thứ này sẽ không mang theo.”
Ta sững người:“Tổ mẫu…”
Bà khẽ vuốt tóc ta, giọng ôn hòa mà nặng nề:
“Hiển Âm, con còn nhỏ, có lẽ chưa thể hiểu rõ.Nhưng tổ mẫu hy vọng mai sau khi trưởng thành, con hãy nhớ: trước hết phải biết yêu mình, rồi mới biết yêu người.Tuyệt đối đừng vì yêu mà trở nên thấp hèn.”
“Tình này vốn nên cùng nhau dài lâu, nhưng nếu lòng ngươi đã cạn, thì ta cũng buông tay.”
Ta nhìn tổ mẫu chậm rãi đậy nắp chiếc rương nặng nề ấy, trong lòng dường như đã hiểu được đôi phần.
9.
Hoàng hôn buông xuống, nơi tiểu viện yên tĩnh cả ngày bỗng có người ghé đến.Là đại tỷ và tam đệ của ta.
Nhìn thấy hai người tiến lên thỉnh an tổ mẫu, lòng ta chợt dâng chút vui mừng.Hôm qua bọn họ đều không đứng ra nói hộ tổ mẫu, ta còn ôm một bụng tức giận.
Tổ mẫu vốn rộng rãi, chưa từng bạc đãi con cháu.Người lại chẳng hề nghiêm khắc, luôn tôn trọng sở thích của từng người.
Tam đệ không thích đọc sách, chỉ mê võ nghệ.Phụ thân lo sợ nó tương lai thành kẻ thô tục, cứng rắn cấm đoán.Chỉ nhờ tổ mẫu đứng ra khuyên giải, mới được như ý.Bà thậm chí còn mời đến cả võ trạng nguyên, để chính tay dạy dỗ cho tam đệ.
Đại tỷ thì ưa thích cầm khúc, tổ mẫu càng chiều chuộng, mời về đệ nhất cầm sư đương triều, tự mình dạy nàng âm luật.Đại tỷ thích đàn và phổ khúc, tổ mẫu liền năm này qua năm khác bỏ bạc lớn cho các hiệu đàn.Hễ tìm được cây đàn hay, bản phổ quý, liền lập tức đưa đến cho nàng.
Tổ mẫu, thật sự là vị tổ mẫu hiền đức nhất.
Không ngờ hôm nay bọn họ lại đến an ủi bà.Tam đệ ngắm kỹ gương mặt tổ mẫu, bất bình nói:“Cái Nhậm Uyển Quân kia thật nhỏ nhen! Nàng ta còn đòi hôn lễ phải theo đúng quy cách khi tổ mẫu tiến cửa phủ năm xưa.Nàng ta có nghĩ gì không? Một quả phụ thì làm sao sánh với chính thê danh chính ngôn thuận chứ…”
Nghe vậy, lòng ta sung sướng, lại hơi hối hận bản thân hôm qua trách oan.Té ra huynh tỷ đều cùng đứng về phía tổ mẫu.
Ta vừa nhoẻn môi cười, thì lại nghe tam đệ dè dặt dò hỏi:“Tổ mẫu, người… có thể cùng Trịnh gia nối lại tình xưa được không?”
“Cho dù người không phải con ruột của họ, nhưng dù gì cũng đã sống cùng nhau mấy chục năm, chẳng nói đến chuyện sau này còn cấp bạc, ít ra cũng nên trả lại cho người những cửa hiệu, điền sản từng bị thu hồi chứ.”
Đôi mắt tổ mẫu sâu thẳm, bình lặng như giếng cạn không gợn sóng.Bà khẽ cất tiếng, điềm đạm mà nặng nề:
“Ta vốn chẳng phải nữ nhi thân sinh của Trịnh gia, nay họ thu hồi của hồi môn cũng là hợp tình hợp lý.”
Tam đệ nghe vậy liền nóng nảy, vội vàng cất lời:“Tổ mẫu, sư phụ trạng nguyên của con còn đang trông cậy vào sự chu cấp của Trịnh gia mới có thể mở võ đường đó chứ!”
Tam đệ uất ức, giọng đầy oán thán:“Hôm nay Trịnh gia đã nói rõ, từ nay về sau sẽ không còn nhúng tay vào võ đường nữa. Sư phụ con tức giận, cả buổi sáng đã gây khó dễ cho con ba lượt.Tổ mẫu, nếu người không chịu đi Trịnh gia cầu tình, đời này của con còn biết sống sao?”
Tổ mẫu lặng im hồi lâu, chẳng buông lời nào.Ánh mắt bà chỉ khẽ chuyển, dừng lại trên thân ảnh đại tỷ vẫn im lặng từ đầu.
Đại tỷ vốn thanh nhã như cúc, khí chất ôn nhu, từng cử chỉ đều tao nhã như tranh vẽ.Nàng là niềm kiêu hãnh lớn nhất của mẫu thân ta.
Giờ phút này, nàng cũng khẽ cúi người hành lễ, giọng chậm rãi mà rõ ràng:“Tổ mẫu, người và tổ phụ vốn có tình nghĩa thuở thiếu thời, so ra cũng chẳng nên để Nhậm Uyển Quân chiếm hết tiện nghi.Chi bằng người hạ chút thể diện, đi dỗ dành tổ phụ một phen.Nam nhân vốn khó tránh ba thê bốn thiếp, người cũng đã đến tuổi này rồi, hãy rộng lòng mà nghĩ thoáng hơn…”
Nghe nàng nói, lòng ta chợt ngổn ngang.Đại tỷ từ nhỏ đã khéo lý lẽ.Nàng có một thanh mai trúc mã — Lâm Hành, con trai Hồng Lư Tự Thiếu khanh.Hai nhà đã nghị hôn từ năm trước.Thế nhưng chẳng ngờ, Lâm Hành lại cứu một cô nhi, lưu lại trong phủ làm thông phòng.
Khi ấy, đại tỷ ôm cầm sang Lâm phủ, gảy khúc Bạch Đầu Ngâm, lời lẽ đanh thép:“Nghe chàng lòng đã đổi, thiếp đây xin đoạn tuyệt.”Tuyên thệ một đời một kiếp, chỉ nguyện song song.
Ấy vậy mà giờ đây, chính nàng lại khuyên tổ mẫu phải bao dung, phải nghĩ thoáng, phải chấp nhận để kẻ khác cùng chia sẻ trượng phu.
Quả là — gậy chưa quất lên thân, sao biết đau là thế nào.
Ta âm thầm xoay mặt nhìn sang.Quả nhiên, nét mặt tổ mẫu vốn vừa dịu lại đôi phần, nay lập tức tối sầm, khó coi hệt lúc ban đầu.
Cuối cùng, bà chỉ nói hai câu, lạnh lẽo như băng:“Các ngươi đi đi.Từ nay, hãy coi như không còn vị tổ mẫu này nữa.”