4.
Ta khẽ nắm chặt tay mẫu thân, giữ trong lòng một tia hy vọng mong bà sẽ đứng ra thay tổ mẫu nói một lời.Dẫu lời bà có chẳng giúp được gì, nhưng lúc này nếu có người lên tiếng cứu vãn cho tổ mẫu, chí ít bà sẽ cảm thấy đỡ nhọc lòng hơn.
Hơn nữa, mẫu thân ta vốn xem tổ mẫu như ơn nhân.Thuở phụ thân đau nặng mê man, chính tổ phụ là người quyết định lấy mẹ vào phủ làm người chữa bệnh cầu an.Khi ấy mẹ khốn khổ, học vấn thô sơ, hành thái quê mùa, đến chữ lớn cũng chẳng biết bao nhiêu.Phụ thân ta tự cho mình phong nhã, tất nhiên không vừa mắt. Bệnh đã khỏi, ông nhiều phen muốn ly bỏ.Nhà mẫu thân ta ồn ào phản đối, dọa rằng nếu nàng bị Kỷ gia hắt hủi, sẽ mua một mảnh vải trắng để nàng tự xử.
Trong lúc mẹ cùng đường nhất, tổ mẫu một lần lại một lần ngăn cản phụ thân.Bà cho mẹ đổi tên, từ “Đại Á” thành “Nhã Quân”.Bà lại dạy mẹ chữ nghĩa và phép tính, dạy cách ăn mặc, dạy lễ nghi cửa nhà quyền quý.Từ một cô gái thôn dã bị lãng quên, mẹ đã trở thành phu nhân nhã nhặn trong nhà lớn.Chính tổ mẫu đã đổi thay cuộc đời mẹ.
Nhưng khi tổ mẫu đang cần người bên cạnh nhất, mẫu thân chỉ run rẩy lùi người, trên mặt hiện ra vẻ khó xử khôn cùng.Bà siết chặt bàn tay ta, hạ giọng cảnh cáo:“Hiển Âm, Kỷ gia nay đã đổi trời, con hãy ngoan ngoãn đi.”
Giữa căn phòng tĩnh lặng, lưng tổ mẫu vốn thẳng tắp dường như trong thoáng chốc đã bị rút cạn gân cốt, khẽ còng xuống vài phần.Đôi mắt vẫn thường ẩn chứa nụ cười, nay đỏ hoe, ánh nhìn dại đi, cố chấp dõi về khoảng không mịt mờ ngoài khung cửa.Ánh mắt ấy, rỗng tuếch vô hồn.
Nhậm Uyển Quân bất chợt bật cười.Ánh nhìn giễu cợt không hề né tránh, tùy ý quét từ đầu tới chân tổ mẫu, mang theo dáng dấp kẻ thắng cuộc.
“Xem ra, vị trí chủ mẫu này, tỷ tỷ ngồi cũng chẳng được lòng người cho mấy.”“Tỷ tỷ vẫn được người ngoài ca tụng hiền lương nết na, ta còn tưởng tỷ quả thực tú lệ ôn hòa, tài đức song toàn, nào ngờ chỉ là Sùng Đãi ở trước mặt người ngoài miễn cưỡng cho tỷ mấy phần thể diện mà thôi.”
Giọng nàng ngọt ngào mềm mại, nhưng nơi ánh mắt lại giấu đầy mũi kim, từng tia sắc nhọn đâm thẳng vào trái tim tổ mẫu.
Châm biếm thay!Một kẻ ngoài cửa, lại dám ngay trước mặt bao nhiêu hậu bối mà khiêu khích chủ mẫu Kỷ gia.
Ấy thế mà trong sảnh, chẳng ai động dung, chẳng ai đứng ra mở miệng.
Trong lồng ngực ta bỗng cuộn trào một ngọn lửa hừng hực, thiêu đốt tạng phủ đến đau nhói.Ta không nhẫn nhịn thêm được nữa.
Đột ngột giật tay khỏi mẫu thân, siết chặt nắm đấm, ta bật người đứng dậy, lớn tiếng:“Tổ mẫu, người vẫn còn có cháu!”“Tôn nữ nguyện theo người, cùng đến chùa mà thanh tu!”
5.
Tổ mẫu cuối cùng chẳng đi chùa được.Bởi Nhậm Uyển Quân nhất quyết phải đích thân kính trà cho bà trong lễ thành thân.
“Nói đúng ra, ta chỉ làm bình thê, vốn không cần phải dâng trà cho tỷ tỷ.Nhưng dù sao tỷ tỷ đã vào phủ trước ta nhiều năm, lại cẩn trọng chăm sóc Trọng Sơn lâu như thế, ta nguyện ý kính trà, xem như tạ ơn tỷ đã vất vả bao năm trong Kỷ gia.”
Tổ phụ bật cười sang sảng, nắm lấy tay nàng, giọng đầy xúc động:“Uyển Quân từ nhỏ đã biết quan tâm, nay ngờ đâu sau bao năm goá bụa cô quạnh, nàng vẫn giữ được như thuở ban đầu.Những năm này nàng khổ cực nhiều rồi, về sau ta nhất định sẽ đối đãi với nàng thật tốt.”
Lễ thành thân được định sau bảy ngày.
Trừ ta và tổ mẫu, cả phủ đều rạng rỡ vui mừng.Họ nhao nhao chúc tụng, vây quanh Nhậm Uyển Quân, lời nói toàn là lời tốt đẹp — hệt như trước kia từng đối đãi với tổ mẫu.
Tổ mẫu chỉ có ta cùng nha hoàn Dẫn Thu dìu đỡ bước ra khỏi tiền sảnh.Trăng trong sân vằng vặc, ánh sáng như nước lạnh, đổ lên gương mặt bà tựa mặt hồ dậy gợn sóng.Trong mỗi làn sóng ánh trăng kia, đều chất đầy bi thống lặng thầm.
Tổ mẫu xưa nay vốn nhân từ hiền hòa, dịu dàng nhu thuận, hiếm khi lộ ra dáng vẻ bi thương thế này.Ngực ta nhói đau, vội vã an ủi:“Tổ mẫu, chỉ cần qua bảy ngày nữa, người sẽ chẳng còn phải thấy ả tiện nhân Nhậm Uyển Quân kia nữa.Đến khi đó, cháu…”
Lời còn chưa dứt, một cái tát nặng nề đã giáng thẳng xuống mặt ta.
Mẫu thân lao tới, ánh mắt như tẩm độc, quát lớn:
“Hiển Âm, ai dạy con nói năng như vậy?Đó là tổ mẫu mới của con, sao con dám gọi nàng ta như thế?”
Cơn giận khiến bà chẳng buồn nhìn đến tổ mẫu, thẳng tay lôi ta sang một bên, mắng xối xả không chút nể nang:
“Đồ con bé ngu dại, cứ khư khư bám lấy một tổ mẫu đã sa sút!Bà ta nay chẳng còn là thiên kim nhà họ Trịnh, ngay cả sản nghiệp và điền trạch từng được ban cũng bị thu hồi hết, e rằng trong túi chẳng moi ra nổi mấy đồng xu, con còn bám theo bà ta làm gì?”
“Ngay cả Vân tỷ nhi bên nhà cô con còn biết phải lấy lòng tân ngoại tổ mẫu, quấn quýt bên cạnh để làm duyên lấy tình.Con thì sao? Đã sáu tuổi rồi mà chẳng khôn khéo bằng đứa bé ba tuổi!”
Gò má ta bỏng rát như lửa thiêu.Ta ôm mặt, ngẩn ngơ nhìn mẫu thân, chỉ thấy bà sao mà xa lạ đến vậy — khác hẳn người phụ nữ xưa kia luôn theo sát bên tổ mẫu, một lòng kính cẩn.
Giọng ta run run:“Mẫu thân… chẳng phải chính người từng dạy con, phải hiếu thuận với tổ mẫu sao?”
“Cho dù tổ mẫu không phải chân chính thiên kim của Trịnh gia thì đã sao, bà vẫn là tổ mẫu của con!”“Tổ mẫu giờ không còn tiền bạc, nhưng bao năm nay bà đối đãi với chúng ta ra sao, bà đã cống hiến cho Kỷ gia bao nhiêu, chẳng lẽ hết thảy đều không còn được tính nữa ư?”
Nghe ta nói, thân hình mẫu thân khựng lại.Nhưng bà chỉ do dự chốc lát, rồi lại giáng thêm cho ta một cái tát:
“Kẻ thức thời mới là tuấn kiệt, ngay cả đạo lý nông cạn ấy con cũng không hiểu sao?”“Tỷ tỷ con vốn không giỏi giao tiếp, còn đệ đệ lại là trụ cột tương lai của Kỷ gia.Tối nay, con hãy sang hầu hạ tân tổ mẫu, lo việc đêm hôm cho nàng…”
Đúng lúc ấy, tổ mẫu đột nhiên cất tiếng cười lạnh, âm thanh chát chúa khiến người rùng mình.Chẳng rõ bà đã đến từ khi nào, nhưng lời mẫu thân nói đều rơi trọn vào tai.
Khuôn mặt tổ mẫu nặng nề, song lại ánh lên vài phần sinh khí, không còn là pho tượng chết lặng như vừa rồi.Khóe môi nhếch lên, nở ra một nụ cười lạnh buốt, nghiêm nghị đến đáng sợ, từng chữ nặng nề như gõ vào lòng người:
“Nhã Quân, ngươi gấp gáp muốn lấy lòng tân bà bà đến thế sao?”
Mẫu thân ta đỏ bừng mặt, môi run run, mãi mới cất được tiếng, lắp bắp:“Nương, con… con cũng bất đắc dĩ thôi. Người cũng biết, con xuất thân thấp hèn, lại chẳng được phu quân sủng ái, muốn sống yên ổn trong phủ, tất phải tìm đường.Xưa kia con còn có nương che chở, nay người đã vô dụng, xin đừng chấp nhặt những điều ấy…”
Tổ mẫu chỉ lặng lẽ nhìn bà, chẳng thốt một lời.Ánh mắt ấy, dồn ép khiến sắc mặt mẫu thân dần đỏ ửng, thân thể run rẩy, hoảng hốt bất an.
Cuối cùng, bà dậm mạnh chân một cái, quay người bỏ chạy, dáng vẻ hốt hoảng chẳng khác nào chạy trốn.
6.
Sau khi mẫu thân rời đi, tổ mẫu khẽ đưa tay xoa gương mặt sưng đỏ của ta, ánh mắt dần trở lại vẻ từ ái quen thuộc.Một lúc lâu, bà mới khẽ cất giọng:
“Hiển Âm, con thật sự nguyện ý theo ta đi sao?”
Ta ngỡ tổ mẫu không tin lời mình vừa nói, vội nắm chặt cánh tay gầy gò của bà, gấp gáp:“Tổ mẫu, lời cháu nói đều là thật tâm.”
Trong đầu ta bất giác nhớ tới lời kể của người kể chuyện trong trà lâu: những quý phi khi bị phạt đi chùa tu hành, phải chịu biết bao khổ cực.Vừa nghĩ, ta vừa cuống quýt biểu lộ quyết tâm:
“Cháu có thể dậy sớm cùng người gõ mõ, cũng biết chẻ củi gánh nước… Ừm… cháu còn có thể giặt áo, mùa đông cũng chẳng sợ lạnh.Đến khi ấy, tổ mẫu cứ giao hết việc nặng nhọc cho cháu, cháu nhất định sẽ chăm sóc người thật tốt.Ăn chay cháu cũng quen, cháu chưa bao giờ kén chọn món ăn.Nếu có ai dám ức hiếp tổ mẫu, cháu nhất định sẽ không để yên cho hắn!”
“Đứa trẻ ngốc này…”Tổ mẫu như bị những lời ta nói chọc cười, nơi đáy mắt đã le lói ánh sáng.
“Ý ta là… con có nguyện theo ta rời khỏi Kỷ gia chăng?”
Bà đứng nơi sâu trong viện, ánh mắt lướt qua từng gian lầu gác, từng tán cây ngọn cỏ của Kỷ gia, cuối cùng lắng lại thành một đường sáng kiên định.
“Từ nay về sau, con sẽ không còn là người của Kỷ gia nữa.Vĩnh viễn chẳng còn liên can tới bọn họ.”
Ta có chút chưa hiểu rõ, nghi hoặc nhìn bà.
“Tổ mẫu, chẳng phải chúng ta sẽ đến chùa sao?”
“Không, ta sẽ dẫn con đến một nơi tốt hơn.”
Trên gương mặt tổ mẫu, sự quyết tuyệt ấy khiến ta sững sờ, run rẩy trong lòng.
Tuy ta chẳng rõ, một tổ mẫu nay tay trắng, bị khắp người khinh khi, rốt cuộc còn có thể đi đâu.Nhưng ta vẫn mơ hồ gật đầu, rồi nhào vào lòng bà.