9.
“Chị Giang, giám đốc gọi chị lên phòng họp nhỏ.”Cô học việc mới ló đầu vào, mặt tái nhợt, giọng gấp gáp.
Tim tôi khẽ siết lại một nhịp.
Trên bàn vẫn còn bày nguyên bản hướng dẫn thiết kế mùa thu được phân phát hôm qua.Trong đó, mẫu đồng phục nữ có thêm phần bèo nhún tôi đề xuất tuần trước —giờ phút này, trông nổi bật đến khó xử.
Tôi hít sâu một hơi, đẩy cửa phòng họp.
Khói thuốc phả ra nồng nặc, khiến tôi sặc một tiếng.Bảy người trong ban lãnh đạo đang ngồi quanh bàn dài,trên giá treo bên cạnh là mẫu thiết kế của tôi – trông chẳng khác nào bị treo như một bị cáo.
Ngay chính giữa là bộ sườn xám công nhân từng đạt giải,phần khuy áo trước ngực không biết bị ai giật mất một chiếc,trông lỗi kỹ thuật như có chủ ý.
“Đồng chí Giang, ngồi đi.”Giám đốc gõ tàn thuốc xuống gạt tàn, giọng trầm:“Hôm nay chúng ta họp để bàn về hướng thiết kế cho đồng phục mùa mới.”
Trưởng phòng sản xuất – Trương khoa trưởng – bất chợt cười khẩy:“Hướng đi? Giờ phải bàn xem là ‘hướng thiết kế’ hay là ‘định hướng tư tưởng’ mới đúng!”
Ông ta giật bản vẽ chiếc váy liền eo tôi nộp tuần trước,giơ cao lên:“Mọi người nhìn đi – nào là chiết eo, nào là bèo nhún.Đây là định ăn mặc cho công nhân hay cho... tiểu thư phố thị?”
Cả phòng họp chợt lặng ngắt.
Tôi nhìn bản thiết kế với chiếc nơ tay áo mình từng tỉ mỉ vẽ đến nửa đêm,móng tay cắm chặt vào lòng bàn tay.
Kiếp trước, ở làng,mỗi lần tôi may váy cho mình, Thẩm Chí Quân đều chế nhạo:“Lo mấy thứ màu mè đó làm gì, ăn không no mặc không ấm.”
“Tôi cho rằng Trương khoa trưởng đang hơi phiến diện.”Trưởng phòng kỹ thuật – ông Vương – lên tiếng.“Thiết kế của đồng chí Giang từng đạt giải tại Hội chợ công nghiệp nhẹ toàn tỉnh, được lên cả truyền hình.”
“Thì chuyện đó là quá khứ rồi!”Trương khoa trưởng đập bàn, đứng bật dậy:“**Cả phòng nhìn đây — cái áo này, chỉ riêng phần bèo cũng đã tốn thêm gần hai thước vải so với chuẩn.Nếu ai cũng thiết kế kiểu này, có phải là đang phung phí tài nguyên của nhà nước không?”
Tôi đột ngột đứng bật dậy, đầu gối va mạnh vào góc bàn nhưng không còn tâm trí để thấy đau:“Thiết kế chiết eo giúp nữ công nhân cúi người thao tác gọn gàng hơn.Phần bèo nhún là để che đi vết dầu dễ bám khi làm việc với máy may.Còn về lượng vải..."Tôi hít sâu một hơi:“**Tôi dùng toàn bộ là vải thừa – tận dụng mép vải từ các đợt sản xuất trước.Thực tế, tiêu hao thấp hơn đồng phục tiêu chuẩn khoảng 15%.”
“Vải thừa?”Chủ tịch công đoàn – nãy giờ vẫn im lặng – chồm người tới gần mẫu thiết kế:“Mấy ô vải ca rô này...”
“Là vải vụn được nhuộm màu và dệt lại.”Tôi mở quyển sổ ghi chép đã chuẩn bị từ trước, đặt thẳng lên bàn:“Trong ba tháng qua, tổ mẫu đã tái chế hơn 400 mét vải bỏ đi. Đây là thống kê chi tiết.”
Căn phòng lặng như tờ, chỉ còn tiếng lật giấy xào xạc.
Trương khoa trưởng mặt đỏ gay, bất ngờ túm lấy bộ sườn xám công nhân treo bên:“Vậy còn cái này thì sao?”
“Khuy vải tiết kiệm 2/3 lượng kim loại so với nút thông thường.”Tôi bình tĩnh cởi nhẹ phần cổ áo, lật ra phần bên trong:“Lớp lót có thể co giãn – phù hợp cho cả nữ công nhân đang mang thai,mặc được đến tận lúc sinh.”
Ánh mắt của chủ tịch công đoàn bỗng sáng rỡ:“Hay đấy!Năm nay riêng nhà máy mình đã có hơn hai chục chị em mang bầu.”
Không khí dường như bắt đầu nghiêng về phía tôi.
Giám đốc khẽ hắng giọng, xoa dịu không khí:“Tinh thần sáng tạo của đồng chí Giang rất đáng ghi nhận.Tuy nhiên, cũng cần chú ý dư luận quần chúng.”Ông xoay sang tôi, giọng có phần dịu hơn:“Thế này đi – tạm thời để thiết kế thu đông sang một bên.Cô hãy hỗ trợ phòng hậu cần, làm vài mẫu đồng phục cho nữ công nhân mang thai.”
Khi tôi rời khỏi phòng họp, lưng áo đã ướt đẫm mồ hôi lạnh.Tôi thoát được một trận xét xử, nhưng đã biết mình vừa bước vào một chiến tuyến dài hơi hơn.
Ngoài hành lang, Chu Tiểu Mai đang sốt ruột chờ bên góc tường, vừa thấy tôi đã lao tới:“Sao rồi? Bọn họ có làm khó chị không?”
“Tạm ổn.”Tôi gượng cười, vuốt lại tóc rối bết mồ hôi bên thái dương:“Nhưng bộ sưu tập mùa thu… phải làm lại hết.”
“Thật quá đáng!”Chu Tiểu Mai tức đến đỏ mặt:“Đám ông già đó biết gì về thiết kế với thời trang chứ!Chị đã làm rất tuyệt rồi mà!”
Tôi siết nhẹ tay cô ấy, mỉm cười:
“Không sao.Chị làm lại được.Và lần sau –chị sẽ không chỉ làm để vừa lòng họ.Chị sẽ làm để khiến họkhông thểphủ nhận.”
“Suỵt!”Tôi vội đưa tay bịt miệng Chu Tiểu Mai lại.
Cuối hành lang, Trưởng phòng Trương đang đứng, mặt u ám, ánh mắt sắc lẻm quét về phía chúng tôi.
Chiều hôm đó, tôi ôm đống vải đi đến kho.Từ xa đã nghe tiếng xì xào bàn tán của các nữ công nhân.
“Nghe gì chưa? Giang Lưu Huỳnh bị thông báo phê bình đấy.”
“Tôi đã bảo mà, ăn mặc màu mè kiểu đó, sớm muộn cũng gặp chuyện.”
“Phụ nữ góa bụa, lại nhanh chóng làm được thiết kế... ai biết được là nhờ gì...”
Tôi ngẩng cao đầu, lặng lẽ đi qua giữa những ánh mắt ấy,bàn tay nắm vải siết chặt đến mức để lại vết móng cong trên mặt vải.
Những lời đồn đại này, còn độc địa hơn cả kiếp trước.Nhưng khác với trước kia —giờ tôi đã có khả năng phản kháng.
Chiều muộn, tôi lặng lẽ núp trong phòng mẫu, chỉnh sửa lại bản vẽ đồ bầu.
Đang chăm chú thì có tiếng gõ cửa nhẹ, rồi giọng quen thuộc vang lên ngoài cửa:
“Đồng chí Giang? Tôi thấy đèn xưởng vẫn sáng nên ghé qua xem.”
Tôi hốt hoảng giấu bản thiết kế dưới đống giấy,giọng hơi căng thẳng:“Kỹ sư Lâm... sao anh đến giờ này?”
“Tôi mang cái này.”Anh ta chìa ra một cuốn tạp chí,bìa in hình Tuần lễ Thời trang Paris – rực rỡ, sống động.
“Bạn tôi gửi từ Hồng Kông về.Giữ cẩn thận nhé – đừng để ai thấy.”Anh ta hạ thấp giọng, mắt đầy nghiêm túc.
Tôi đưa tay đón lấy, đầu ngón tay chạm vào chất giấy láng mịn,tim bỗng se lại – sống mũi cay xè.
Kiếp trước, tôi đến cả thư viện huyện cũng không dám bước vào,vậy mà giờ đây,tôi lại đang cầm trong tay tạp chí thời trang quốc tế thật sự.
“Mặt cô xanh quá.”Lâm Vệ Quốc đột nhiên nói,“Có chuyện gì à?”
Tôi do dự một chút.Rồi khẽ gật đầu, chậm rãi kể lại những gì xảy ra trong buổi họp sáng nay.
Lâm Vệ Quốc càng nghe, lông mày càng nhíu chặt.Cuối cùng, anh rút bút máy từ túi áo,cúi người, thêm vài nét lên bản thiết kế của tôi.
“Phần bèo nhún đổi thành đường viền thẳng.Cổ áo… thêm chi tiết gợi liên tưởng đến khăn quàng đỏ.Hướng về cái khung chuẩn một chút.”
Tôi ngơ ngác nhìn thiết kế —trên hình áo của tôi, nay xuất hiện thêm một ngôi sao năm cánh nhỏ, màu đỏ, khéo léo lồng vào chỗ cổ áo.
Chợt hiểu ra.
Đúng lúc đó, bên ngoài vang lên tiếng còi xe inh ỏi.
Lâm Vệ Quốc vội vàng đứng dậy:“Tôi phải đi rồi. Nhớ kỹ — làm thiết kế bây giờ,phải biết ‘gói ý tưởng trong đường ngọt’.”
Anh ta giơ tay làm động tác quấn gì đó bằng lớp vỏ bọc, rồi nheo mắt:
“Có ý tưởng tốt cũng phải biết bọc nó trong ‘viên kẹo đúng gu’.”
Tôi tiễn anh ra tận cổng nhà máy.Chiếc xe jeep dần khuất vào màu hoàng hôn lặng lẽ.
Khi quay đầu lại,tôi vô tình bắt gặp ánh mắt lạnh lùng lẩn khuất sau lớp kính mờ từ phòng bảo vệ.Lão Lý – nhân viên gác cổng,đang nhìn chằm chằm về phía tôi,ánh mắt sắc như dao,ngầm mang theo một điều gì đó chẳng lành.
10.
Ba ngày sau, tôi cầm bản thiết kế mới của đồng phục bà bầu, gõ cửa văn phòng chủ tịch công đoàn.
Vừa nhìn thấy chi tiết lá cờ đỏ thêu nhỏ nơi cổ áo,ông lập tức vỗ bàn:“Tốt! Làm trước 50 bộ!”
Trương khoa trưởng bên cạnh còn định mở miệng phản đối,nhưng bị các đại diện nữ công nhân đồng loạt trừng mắt,đành phải ngậm miệng nuốt giận.
“Chị Giang!”Chu Tiểu Mai hớt hải lao vào phòng thiết kế, kéo tay tôi:“Mau tới xưởng ba! Có chuyện vui lắm!”
Tôi theo cô ấy chạy đến phân xưởng.
Trong ánh đèn máy may, hai mươi mấy chị em mang bầu đang vây quanh dãy bàn,tay nâng niu những bộ đồ mới —đường cắt thoải mái, vải mềm, may chắc chắn.
Chị cả Lưu – lớn tuổi nhất trong số đó –khẽ sờ vào vạt áo, giọng nghẹn ngào:
“Hồi mang đứa thứ ba, tôi phải bó chặt dây lưng suốt 8 tháng...Giờ... cuối cùng cũng có bộ đồ tử tế để mặc rồi...”
Tôi bỗng nhớ lại chính mình ở kiếp trước.Khi mang Thẩm Hồng, đến tận ngày sinh, tôi vẫn mặc chiếc áo sơ mi cũ của Thẩm Chí Quân.Phần vải thô cứng cọ vào bụng,những vết thâm do dây thắt hằn lên da…hóa ra không phải là điều mọi người phụ nữ đều phải chấp nhận.
Khoảnh khắc đó, mọi uất ức từng âm thầm nuốt xuống — đều hóa thành niềm mãn nguyện.
Cũng chính thời điểm đó,Thẩm Chí Quân đang đứng trước cổng nhà máy dệt.
Trong tay anh ta là mảnh phong bì rách, vớt được từ một trạm thu giấy vụn.Dấu bưu điện “Khu Đông – tỉnh thành” tuy mờ nhoè, nhưng vẫn còn nhận ra.
“Đồng chí, tôi tìm Giang Lưu Huỳnh.”Anh ta chìa giấy ra với lão Lý – bảo vệ trực cổng.
Lão Lý nheo mắt, híp lại như con rắn già:“Nhà máy này không có người đó.”
“Không thể nào!”Thẩm Chí Quân rút thẻ công tác:“Tôi là người của Sở Giáo Dục tỉnh. Phiền đồng chí kiểm tra lại giúp.”
Lão Lý liếc nhìn thẻ,chợt nhớ tới bao thuốc Đại Tiền Môn mà Hứa Mạn Lệ lén đưa mấy hôm trước,liền ngẩng đầu cứng giọng:“Tôi nói không có là không có!”
Thẩm Chí Quân còn định cãi,bỗng từ loa phát thanh nhà máy vang lên:
“Đề nghị đồng chí thiết kế Giang Lưu Huỳnh đến xưởng ba ngay…”
Câu nói chưa dứt thì bị tiếng điện rè nuốt mất.
Toàn thân Thẩm Chí Quân chấn động, như bị giật điện.Không chần chừ, anh ta lao thẳng vào cổng nhà máy.
Lão Lý hoảng hốt chặn lại,hai người giằng co dữ dội, trong lúc xô đẩy,một bên khuy măng-sét rơi xuống nền gạch.
Đó là chiếc tôi từng tặng anh ta vào sinh nhật năm ngoái —hình nhánh tùng mạ bạc, mặt sau có khắc hai chữ nhỏ:
"Lưu Huỳnh"
“Chuyện gì thế này?!”Giọng giám đốc vang lên từ xa,ông chạy đến, sắc mặt nghiêm trọng.
Thẩm Chí Quân thở dốc,giơ chiếc khuy bạc lên,mắt đỏ bừng:“Tôi tìm Giang Lưu Huỳnh!Cô ấy là vợ tôi!”
Ánh mắt của giám đốc rơi vào chiếc khuy nhỏ,nhìn thấy hai chữ khắc tinh tế bên trong,vẻ mặt lập tức thay đổi.
Đúng lúc đó, loa phát thanh vang lên lần nữa:
“Đồng chí thiết kế Giang Lưu Huỳnh, xin đến văn phòng giám đốc ngay...”