6
Những chuyện kiểu này chẳng hiếm.
Bà ngoại sống cùng cậu út, nhưng việc gì cũng phải gọi điện báo với nhà tôi.
Hết thịt hết rau — gọi.
Đào được lạc ngoài ruộng — gọi.
Tivi hỏng — gọi.
Thậm chí đến việc mua túi đựng rác — cũng gọi mẹ tôi.
Tôi từng tò mò hỏi:
“Bà ơi, mấy việc này sao bà không nói với dì hoặc cậu?”
Nhắc đến dì cả và cậu út, bà ngoại liền ngẩng cao đầu đầy tự hào:
“Dì con ở xa quá, nói cũng chẳng về kịp.”
“Cậu út mỗi ngày đi làm xong còn phải chăm lo gia đình, bận lắm.”
“Còn mẹ con thì khác, nó ở gần, lại nhàn.”
Lúc nhỏ, tôi nhìn mẹ tất bật quay như chong chóng mà chẳng hiểu cái gì gọi là “khác”.
Rõ ràng mẹ cũng phải đi làm, cũng phải lo toan mọi việc, cũng rất mệt.
Giờ thì tôi hiểu rồi.
Khác — là khác trong lòng bà ngoại.
Yêu thương luôn có phân cấp.
Dì cả xuất sắc, đáng tự hào.
Cậu út là con trai, trời sinh không phải làm việc nặng.
Còn mẹ tôi — con gái thứ hai, sinh ra để cống hiến: bỏ tiền, bỏ sức, làm những việc mệt nhọc và bẩn thỉu.
7
Nhìn mẹ thẫn thờ mất hồn, tôi quyết định cho bà thêm một cú tỉnh ngộ.
Tôi lấy từ túi ra một chiếc vòng vàng:
“Mẹ, mẹ nói đây là vòng vàng bà ngoại tặng mẹ.”
“Con đem đi kiểm tra rồi, là đồ giả.”
Tay mẹ run run nắm lấy chiếc vòng, miệng lẩm bẩm:
“Sao có thể… sao lại là giả được…
Sao lại là giả…”
Tôi khẽ vỗ vai mẹ, không biết phải an ủi thế nào.
Mẹ rất quý chiếc vòng đó.
Đó là thứ bà ngoại đưa tận tay cho bà khi còn nằm viện.
Hồi đó bà ngoại bị bệnh nặng, mãi không thuyên giảm.
Dì cả và cậu út bàn nhau ngầm rằng nên ngừng chữa.
Bà ngoại nằm trên giường, chủ động phân chia tài sản.
Nhà thì để lại cho cậu út — vì là đàn ông, không thể không có nhà.
Tiền tiết kiệm chia làm hai phần: một phần cho dì cả,
một phần còn lại đổi thành chiếc vòng vàng này cho mẹ tôi.
Lúc nhận được nhà và tiền, dì cả và cậu út quay người bỏ đi.
Chỉ có mẹ tôi vì tình thân mà ở lại chăm sóc.
Thời gian bận nhất, ba ngày bà không ngủ nổi một giấc.
Ăn uống vệ sinh đều diễn ra trong phòng bệnh.
Chăm sóc bà từng ly từng tí.
Chăm đúng một tháng, sức khỏe bà ngoại lại bắt đầu chuyển biến tốt.
Từ đó, thuốc thang hàng tháng, tái khám hàng năm,
lần nào chi phí cũng là mẹ tôi bỏ ra.
Mẹ tự tay đưa đi, lại đích thân đón về.
Chưa bao giờ thiếu một lần.
Chiếc vòng đó mẹ xem như bảo vật.
Sợ trầy xước, sợ hỏng, luôn cất kỹ trong tủ, chưa từng đeo lần nào.
Lâu lâu mới lấy ra nhìn một cái, xem như là ký ức quý giá.
Lần này vì tôi khởi nghiệp thiếu vốn, mẹ mới đau lòng đem vòng đi bán.
Không ngờ lại là đồ giả.
8
Bố tôi dừng xe trước tiệm vàng, đưa chiếc vòng cho nhân viên bên trong:
“Làm phiền kiểm tra giúp chúng tôi.”
Chiếc vòng bị cắt ra một đoạn, lộ phần lõi bằng bạc bên trong.
“Đây là vòng mạ vàng, bên trong là bạc, chỉ có lớp vàng mỏng ngoài cùng là đáng tiền.”
Mẹ tôi không cam lòng, lôi ra hộp trang sức năm đó:
“Chiếc vòng này là tôi mua ở tiệm anh chị, hóa đơn, hộp đựng đều còn nguyên đây.”
Nhân viên mỉm cười:
“Xin lỗi chị, đúng là bên tôi có mẫu mã này,
nhưng chiếc này không phải hàng của tiệm chúng tôi.”
“Chị xem bên dưới này, không hề có ký hiệu khắc mộc.”
Mẹ tôi nhìn chằm chằm vào chỗ đó rất lâu rất lâu.
Cuối cùng òa khóc, người run lẩy bẩy:
“Năm đó tôi chẳng có gì, chỉ có cái vòng này…
Vậy mà cũng là đồ giả sao…”
Tôi tháo chiếc khóa trường mệnh trên cổ xuống, đẩy về phía trước:
“Làm phiền kiểm tra luôn giúp ạ.”
Tết năm nào bà ngoại cũng không lì xì, bao năm qua chỉ cho tôi đúng một chiếc khóa trường mệnh.
Bà nói khóa trường mệnh có thể bảo vệ bình an cả đời, còn hơn tiền mừng tuổi.
Chiếc khóa ấy tôi đã đeo nhiều năm, lớp ngoài đã hơi cũ rồi.
Nhân viên cắt ra kiểm tra, gật đầu:
“Chiếc này là thật. Cô muốn bán lại không?”
Mẹ tôi thở phào nhẹ nhõm:
“Với mấy đứa nhỏ như các con, bà ấy sẽ không hồ đồ như vậy đâu.”
“Có thể bà không thích mẹ, nhưng với con vẫn còn tình thương.”
“Mỗi lần mẹ đưa con về, bà đều lấy hết đồ ăn ngon tích góp chia cho mấy anh chị em.”
Tôi nhìn mẹ bằng ánh mắt điềm tĩnh, rồi từ từ đưa tay ra, lòng bàn tay ngửa lên.
Trong tay tôi là một chiếc khóa trường mệnh khác.
“Mẹ, cái vừa nãy là em họ bán lại cho con.”
“Chiếc này mới là của con.”
“Mẹ đoán thử xem, cái này thật hay giả?”
9
Nụ cười của mẹ cứng lại.
Mẹ đã thấy rồi.
Nhìn rõ phần bạc bên trong lớp mạ vàng.
Lại là vàng bọc bạc.
Lớp vàng còn mỏng hơn chiếc trước, chỉ cần cạo nhẹ là lộ ngay phần bạc phía dưới.
Hai chiếc khóa trường mệnh y hệt nhau đặt cạnh nhau.
Một thật, một giả.
Một là vàng thật, một là vàng bọc bạc.
Lần này, mẹ không còn cách nào tự lừa mình nữa.
Bà ngoại không thương mẹ, càng không thương gia đình tôi.
Trong mắt bà, chúng tôi chẳng qua là công cụ dễ sai khiến,
một thứ không xứng có lấy một món vàng thật.
Tôi không muốn thấy nữa, nên đem cả hai chiếc đi bán.
Cộng lại, số tiền nhận được còn chưa bằng một nửa giá trị chiếc khóa thật kia.
Trên đường về, không khí trong xe im lặng đến ngột ngạt.
Mẹ tôi đã khóc quá nhiều, đôi mắt sưng đỏ cả lên.
Bà thật lòng, thật dạ, nhưng không thể hiểu nổi.
“Mỗi lần mẹ đưa con về, bà ngoại đều rất vui mà.
Cái gì ngon, cái gì vui cũng nhét cho con bằng hết…”
“Sao lại như vậy chứ…”
Tôi siết chặt tay mẹ, tàn nhẫn xé toang ký ức đẹp đẽ cuối cùng:
“Mẹ à.”
“Bà ngoại không thương con.”
“Mỗi lần bà cho con đồ ăn vặt, đều là hàng hết hạn.”
10
Mẹ tôi tròn mắt:
“Có khi nào là để lâu quá nên bị hư không?”
“Lần sau mẹ sẽ nói với bà—”
Tôi lắc đầu:
“Không phải. Là lần nào cũng vậy, gói nào cũng quá hạn.”
“Nhưng đồ ăn vặt của anh chị em họ thì không.”
Lúc phát hiện ra chuyện đó, mẹ vừa dạy tôi cách đọc hạn sử dụng.
Mẹ bảo đồ hết hạn không được ăn, trẻ con dễ đau bụng.
Tôi nhớ kỹ điều đó.
Và lần sau về nhà bà, việc đầu tiên tôi làm là kiểm tra ngày sản xuất.
Gói này hết hạn.
Gói kia cũng vậy.
Cả túi đồ của tôi, không có gói nào còn hạn.
Ban đầu tôi nghĩ bà sơ ý, tiết kiệm quá mức.
Tôi vội vã đi tìm anh chị họ, định cảnh báo họ đừng ăn.
Nhưng nhìn sang túi của họ, toàn là đồ mới sản xuất cách đó chưa đầy một tháng.
Chỉ có đồ của tôi là hết hạn.
Vì vậy, tôi lén lẻn vào phòng bà ngoại.
Bà có một cái thùng lớn đựng đồ ăn vặt.
Mỗi lần mở ra đều có đủ thứ, là kho báu trong mơ của đám cháu.
Thùng mở ra…
Chia làm hai ngăn.
Bên trái dán tên anh chị em họ.
Bên phải là tên tôi.
Tôi tỉ mỉ kiểm tra từng gói.
Lòng nguội lạnh.
Kết quả vẫn như cũ.
Tất cả đều quá hạn.
Tôi chôn bí mật này tận đáy lòng, từ đó không bao giờ đụng đến nữa.
Chiếc thùng đồ ăn vặt đó, không còn phần tôi.
Cũng chẳng cần chia làm hai.
Vì tất cả đồ trong đó đều còn hạn,
và bà cũng có thể thoải mái thiên vị hai đứa cháu bà yêu quý.