2.
Buổi họp hôm đó, tôi làm phiên dịch.
Hai tiếng đồng hồ.
Nhu cầu của khách, báo giá của công ty, điều khoản hợp đồng, thời gian giao hàng…
Toàn bộ quá trình trao đổi,
đều do tôi phiên dịch.
Chị Lý ngồi một bên, không chen được nổi một câu.
Sắc mặt chị ta, từ sững sờ chuyển sang tái mét.
Kết thúc cuộc họp, khách quay sang giơ ngón cái với tôi.
“Votre français est excellent! Où avez-vous appris?”
(Tiếng Pháp của cô thật tuyệt! Cô học ở đâu vậy?)
Tôi mỉm cười:
“J’ai étudié en France pendant deux ans.”
(Tôi từng du học hai năm ở Pháp.)
“Vraiment? C’est impressionnant!”
(Thật sao? Ấn tượng quá!)
Khách rời đi.
Đơn hàng trị giá 3 triệu Euro đã đạt được thỏa thuận ban đầu.
Chị Lý đứng ở cửa, nhìn tôi:
“Em từng du học Pháp à?”
“Ừ.”
“Hồi nào thế?”
“Hồi đại học, chương trình trao đổi.”
Tôi không nói thật.
Tôi không nói rằng tôi không chỉ ở Pháp.
Tôi còn học thạc sĩ ở Anh.
Trường Đại học Manchester.
Chuyên ngành Thương mại quốc tế.
Năm tốt nghiệp, đúng lúc dịch bệnh bùng phát.
Tôi về nước.
Việc làm cực kỳ khó kiếm.
Gửi cả trăm hồ sơ.
Không một công ty nào hồi âm.
Sau đó, công ty này tuyển lễ tân.
Tôi nộp thử.
Không ngờ, làm một cái là sáu năm.
“Vậy em…”
Giọng chị Lý bắt đầu khô khốc.
“Em biết mấy ngoại ngữ vậy?”
Tôi nhìn chị ta.
“Chị Lý, câu hỏi đó… quan trọng thật sao?”
“Chị chỉ hỏi thế thôi mà.”
“Tiếng Anh, tiếng Pháp.”
Tôi ngừng một nhịp.
“Thêm tiếng Nhật.”
Chị Lý đứng hình.
“Ba thứ tiếng?”
“Ừ.”
“Thế… thế sao em không nói sớm?”
Tôi cười.
“Nói cái gì ạ?”
“Thì… em biết tận ba ngoại ngữ cơ mà! Chuyện này quan trọng như vậy…”
“Quan trọng thật sao?”
Tôi nhìn chị.
“Không phải chính miệng chị đã nói rồi à—
Một lễ tân như em, biết gì về ngoại ngữ?”
Khuôn mặt chị Lý đỏ rực như cà chua chín,
giống như vừa ăn phải cay, mà lại không dám phun ra.
Chị ta muốn nói gì đó, nhưng không thể mở miệng.
Bởi vì chính chị ta là người đã nói câu đó.
Ngay sáng nay thôi.
Trước mặt cả công ty.
“Tôi… tôi lúc đó chỉ là…”
“Chị Lý.”
Tôi cắt ngang.
“Cuộc họp kết thúc rồi, tôi phải về quầy lễ tân. Còn rất nhiều bưu kiện phải ký nhận.”
Tôi quay người đi.
“Đợi đã.” – chị ta gọi giật lại.
“Cái đó… tuần sau còn có khách Nhật tới nữa…”
“Vậy thì… thuê công ty phiên dịch đi.”
“Hả?”
“Tôi nói là, thuê công ty phiên dịch đi.”
Tôi không thèm ngoái đầu,
“Dù sao tôi cũng chỉ là một lễ tân, không giúp được gì.”
Tôi trở lại bàn, ngồi xuống.
Tiểu Lâm tròn xoe mắt nhìn tôi.
“Chị Tô! Chị đỉnh thật sự luôn ấy! Chị biết tận ba thứ tiếng cơ à?!”
“Ừ.”
“Sao chị không nói sớm?”
Tôi nhìn cô bé, mỉm cười.
“Nói cái gì?”
“Thì… thì chị biết nhiều ngoại ngữ như vậy! Nếu nói ra sớm, chị đâu cần làm lễ tân nữa!”
“Thế… chị nên làm gì?”
Tiểu Lâm khựng lại.
“Thì… làm phiên dịch nè! Hoặc nhân viên xuất nhập khẩu! Kiểu gì lương cũng cao hơn lễ tân nhiều mà!”
Tôi không đáp.
Làm phiên dịch? Làm nhân viên ngoại thương?
Sáu năm trước, tôi cũng từng nghĩ như vậy.
Tôi cầm tấm bằng thạc sĩ từ Đại học Manchester, gửi hàng trăm hồ sơ.
Từ doanh nghiệp nước ngoài đến công ty nhà nước, tập đoàn lớn, start-up nhỏ…
Tất cả đều bặt vô âm tín.
Cuối cùng cũng có vài cuộc phỏng vấn.
Nhưng đến nơi, người ta nói:
“Bằng cấp của em rất tốt,
nhưng bên chị chỉ tuyển người có kinh nghiệm làm việc.”
Kinh nghiệm làm việc.
Nhưng tôi vừa tốt nghiệp.
Lấy đâu ra kinh nghiệm?
Không cho tôi cơ hội,
thì tôi biết lấy gì để tích lũy?
Mãi sau này tôi mới hiểu.
Không phải tôi không đủ giỏi.
Mà là thế giới này, sẽ không chủ động trao cho bạn cơ hội.
Muốn có được thứ mình xứng đáng,
phải tự mình giành lấy.
Nhưng trước khi giành được thứ gì,
bạn phải sống sót đã.
Vì thế, tôi làm lễ tân.
Lương tháng 4500 tệ, đủ để trả tiền thuê nhà, mua rau, và sống tiếp ngày mai.
Tôi tự nhủ:
Cứ làm tạm.
Chờ thời cơ tới, rồi sẽ rời đi.
Tôi không ngờ, cái "tạm thời" đó lại kéo dài đến sáu năm.
“Chị Tô?” – Giọng Tiểu Lâm kéo tôi về thực tại.
“Hử?”
“Chị đang nghĩ gì vậy?”
“Không có gì.”
Tôi cúi đầu, tiếp tục kiểm tra danh sách chuyển phát.
Điện thoại khẽ rung lên.
Là một tin nhắn WeChat.
Từ một headhunter.
“Chào chị Tô, không biết giờ chị có rảnh không? Tôi có một cơ hội công việc rất phù hợp, muốn trao đổi với chị.”
Tôi liếc nhìn, không trả lời.
Tôi biết người này.
Tuần trước, anh ta kết bạn với tôi trên LinkedIn.
Nói rằng có một công ty đa quốc gia trong top 500 thế giới đang tuyển người.
Yêu cầu thông thạo nhiều ngoại ngữ.
Mức lương khởi điểm: 500.000 tệ/năm.
Tôi vẫn chưa phản hồi.
Không phải vì tôi không muốn đi.
Mà là…
chưa đến lúc.
5 giờ chiều, sắp hết giờ làm.
Tổng Giám đốc Trương đến.
Ông là sếp lớn nhất của công ty, bình thường rất hiếm khi xuất hiện ở khu văn phòng.
Hôm nay, ông đến.
Và đi thẳng về phía tôi.
“Cô là Tiểu Tô đúng không?”
“Chào Tổng Giám đốc Trương.” – Tôi đứng dậy.
“Chuyện xảy ra hôm nay, tôi có nghe rồi.”
Ông gật đầu, mỉm cười.
“Làm tốt lắm.”
“Cảm ơn sếp.”
“Cô biết ba ngoại ngữ à?”
“Vâng.”
“Sao không nói sớm?”
Tôi nhìn ông.
Câu hỏi này,
là người thứ ba trong ngày hỏi tôi rồi.
Tôi nhẹ nhàng trả lời:
“Chưa từng có ai hỏi.”
Tổng Giám đốc Trương khựng lại một giây.
Có lẽ ông ấy không ngờ tôi sẽ trả lời như vậy.
“Vậy thì…”
Ông khẽ ho một tiếng rồi nói tiếp:
“Sau này, nếu công ty có việc liên quan đến khách nước ngoài,
em có thể tham gia nhiều hơn một chút.”
“Vâng.”
“Dĩ nhiên…”
Ông liếc sang chị Vương đang đứng cạnh.
“Em vẫn đang là lễ tân… Chị Vương, chị xem sắp xếp sao cho hợp lý.”
Sắc mặt chị Vương hơi khó coi.
“Vâng, Tổng Giám đốc.”
Tổng Giám đốc Trương rời đi.
Chị Vương nhìn tôi chằm chằm, không nói một lời.
Tôi ngồi xuống chỗ cũ.
Tiếp tục kiểm tra danh sách bưu kiện như chưa từng có gì xảy ra.
Điện thoại lại rung lên lần nữa.
Vẫn là tin nhắn từ vị headhunter khi nãy.
“Chị Tô, thật sự đây là một cơ hội rất tốt. Chị suy nghĩ thêm được không?”
Lần này, tôi trả lời.
“Thứ hai tuần sau, 12 giờ trưa. Gặp nhau nói chuyện.”
3.
Cuối tuần, tôi dành trọn hai ngày ở thư viện.
Cập nhật CV.
Sắp xếp lại portfolio.
Chuẩn bị cho buổi phỏng vấn.
Đã sáu năm rồi.
Tôi biết… đã đến lúc phải đi.
Nhưng tôi không muốn ra đi trong âm thầm và tủi hổ.
Tôi muốn để tất cả bọn họ thấy rõ:
Họ đã từng đối xử với tôi như thế nào.
Rồi sau đó,
tôi sẽ rời đi thật đẹp, thật đàng hoàng.
Sáng thứ Hai, tôi đến công ty như thường lệ.
Ngồi vào bàn lễ tân như thường lệ.
Nghe điện thoại, nhận chuyển phát, ghi danh khách đến —
tất cả đều như trước đây.
Nhưng cũng không còn như trước nữa.
Bởi vì ánh mắt mọi người nhìn tôi hôm nay đã khác rồi.
Trước đây là bàng quan, giờ là dò xét.
Trước đây là sai vặt, giờ là dè dặt.
“Chào buổi sáng, Tiểu Tô.”
Chị Lý đi ngang qua, chủ động chào tôi trước.
“Chào chị Lý.”
“Hôm nay có gì cần chị giúp không?”
Tôi hơi sững người.
Sáu năm rồi,
lần đầu tiên có người hỏi tôi câu này.
“Không có gì đâu, cảm ơn chị.”
Chị ta gật đầu, rời đi.
Tôi khẽ cười.
Thú vị thật.
Mười giờ sáng, chị Vương gọi tôi vào văn phòng.
“Tiểu Tô, có chuyện muốn bàn với em một chút.”
“Chuyện gì vậy chị?”
“Tổng Giám đốc Trương nói rồi, sau này mấy việc liên quan đến khách nước ngoài, em có thể tham gia thêm. Chị nghĩ hay là… gắn thêm cho em cái chức danh ‘phiên dịch’ nhé?”
“Phiên dịch?”
“Ừ, lễ tân kiêm phiên dịch.”
Chị Vương cười nhẹ.
“Tất nhiên, lương cũng sẽ điều chỉnh một chút.”
“Điều chỉnh bao nhiêu?”
“Thêm… 500 tệ mỗi tháng.”
Tôi nhìn chị ta.
500 tệ.
Tăng 500 tệ mỗi tháng.
Đó gọi là “điều chỉnh tương xứng” sao?
“Chị Vương, em hỏi chút được không ạ?”
“Em nói đi.”
“Nếu công ty thuê phiên dịch ngoài, giá một ngày là bao nhiêu?”
Nụ cười của chị Vương hơi khựng lại.
“Cái đó… còn tùy tình huống cụ thể…”
“Tuần trước mình có gọi công ty dịch thuật rồi, họ báo giá là 2000 tệ một giờ.”
“Đó là tìm gấp, nên họ lấy cao…”
“Cho dù giảm giá đi nữa, một ngày làm 8 tiếng, cũng phải tốn 8000 tệ, đúng không?”
Chị ấy im lặng.
“Còn em?”
Tôi nhìn thẳng vào chị.
“Em làm cả tháng, chỉ được tăng 500 tệ.
Tức là… một ngày phiên dịch 8 tiếng, em chỉ đáng giá 125 tệ?”
“Cái này… chuyện lương bổng không phải mình chị quyết được đâu…”
“Em hiểu mà.”
Tôi đứng dậy.
“Em sẽ suy nghĩ thêm.”
“Vậy em sớm cho chị câu trả lời nhé.”
“Vâng.”
Tôi ra khỏi văn phòng, quay về chỗ cũ, tiếp tục công việc.
Trong lòng, lửa âm ỉ cháy.
500 tệ.
Đó là cái giá họ định ra cho tôi.
Sáu năm.
Tôi đã cống hiến cho họ sáu năm.
Họ thậm chí chẳng biết tôi là ai.
Chưa từng xem hồ sơ xin việc của tôi.
Chỉ biết tôi là lễ tân –
là người có thể bị sai bảo bất cứ lúc nào,
và không có ai quan tâm đến cảm nhận hay năng lực của tôi.
12 giờ trưa, tôi xin nghỉ phép.
Bảo là đi khám bệnh.
Thật ra, tôi đi gặp headhunter.
Chị họ Chu, ngoài 40 tuổi, phong thái chuyên nghiệp, sắc sảo.
“Chào chị Tô, rất hân hạnh được gặp.”
“Chào chị Chu.”
“Em nói thẳng luôn nhé.”
Chị mở laptop.