5.
Sau khi quán “Tống Châu Hoành Thánh” hoàn thành, nhà trọ bên cạnh cũng bắt đầu được sửa chữa. Cùng lúc đó, câu chuyện về ta và Tạ Tri Học ngày càng lan rộng, thậm chí truyền ra cả ngoài kinh thành.
Mọi người đều nói rằng, Tạ trạng nguyên biết báo ân, còn Tống Châu cô nương bán hoành thánh lại không nhận ân nghĩa báo đáp. Cả hai đều là những người tâm niệm quốc gia, dân sinh, làm lợi cho bá tánh thiên hạ.
Nhờ câu chuyện này, việc buôn bán của Tống Châu Hoành Thánh ngày càng phát đạt, một mình ta thật sự không xoay sở nổi, nên phải thuê thêm vài người làm. Trong số đó, có một cậu bé tên Phúc Quý, khoảng mười bốn mười lăm tuổi, nhưng rất lanh lợi.
Lúc đến ứng tuyển, nhìn cậu ăn mặc không tầm thường, ta liền hỏi vì sao muốn làm việc ở quán hoành thánh này.
Phúc Quý mặt lộ vẻ ấm ức: "Cha ta hỏi ta một quả trứng gà giá bao nhiêu. Ta trả lời sai, liền bị đuổi ra ngoài, bảo ta khi nào hiểu rõ giá cả hàng ngày rồi hãy quay về tiếp quản gia nghiệp."
Nghe vậy, ta bật cười: "Vậy ngươi nghĩ một quả trứng gà giá bao nhiêu?"
Phúc Quý ngập ngừng: "Mười lượng?"
Ta thở dài, lấy từ bếp ra hai quả trứng trà.
"Hai quả trứng trà này, quán ta bán mỗi quả một văn tiền. Trứng gà mua về còn rẻ hơn, thường bảy quả chỉ năm văn tiền. Còn mười lượng bạc ngươi nói, đủ để một gia đình trung lưu ở Nam thành chi tiêu cả năm."
Phúc Quý cúi đầu im lặng. Nhìn kỹ, dù y phục trên người cậu khá giản dị, nhưng đường may, chất liệu và thêu thùa đều tinh xảo. Trông cậu giống một công tử nhà giàu lén trốn đi chơi hơn là người muốn làm công ở quán hoành thánh.
"Thật sự muốn ở lại làm việc?" Ta hỏi. "Quán ta có đồng phục cho nhân viên, ngươi không thể mặc bộ đồ này nữa. Kẻo khách hàng nhìn thấy không dám vào quán."
Nghe lời ta, Phúc Quý ngẩng đầu, ánh mắt sáng rỡ. "Chủ quán yên tâm! Ta nhất định làm việc thật tốt!"
6.
Dù Phúc Quý chưa từng làm công việc này, nhưng với sự nhanh nhẹn và tính cách hòa đồng, cậu nhanh chóng thân thiết với mọi người. Chỉ sau nửa tháng, đứng trước cửa quán, cậu đã chẳng còn chút dáng vẻ công tử nhà giàu, mà giống một tiểu nhị lăn lộn chốn dân giã nhiều năm.
Phúc Quý viết chữ rất đẹp, còn giúp quán làm lại bảng hiệu. Thêm vài bức thư pháp treo trong quán, nơi nhỏ bé này lập tức trở nên thanh nhã hơn nhiều. Vài tháng sau, nhà trọ bên cạnh hoàn thành.
Tạ Tri Học đặt tên cho nó là “Kim Bảng Lâu” ngụ ý rằng các sĩ tử ở đây đều sẽ khoa bảng đề danh. Dựa vào danh tiếng Tạ trạng nguyên, ngày khai trương Kim Bảng Lâu, không ít người vừa vào kinh đã chạy thẳng đến Nam thành để thuê trọ.
Nhà trọ không phục vụ đồ ăn, nên khách lưu trú thường ghé quán Tống Châu Hoành Thánh của ta ăn hoành thánh. Trong lúc trò chuyện, câu chuyện về Tạ Tri Học biết báo ân lại được kể lại một lần nữa.
Phúc Quý nghe xong, mặt lộ vẻ khinh thường.
Khi quán đóng cửa, cậu bắt đầu phàn nàn với ta: "Chỉ là kẻ tầm thường ưa danh hão mà thôi! Chiêu này chắc chắn là do nhạc phụ hắn bày ra. Tạ Tri Học trong triều không có nền tảng, cưới tiểu thư nhà quan thì khác gì ở rể? Tên cáo già đó chỉ chăm chăm dọn đường cho con rể!"
Nói xong, cậu nhìn ta, ánh mắt đầy vẻ trách móc: "Tống Châu, ngay cả ngươi cũng để bọn họ lợi dụng mà không có chút phản ứng gì!"
Ta dừng tay tính toán, ngẩng đầu hỏi: "Bọn họ lợi dụng ta ở chỗ nào?"
"Lợi dụng ngươi để kiếm danh tiếng tốt chứ sao!" Phúc Quý lớn tiếng. "Còn lợi dụng sĩ tử đi thi, rêu rao khắp nơi về lòng tốt của nhà họ Trần!"
Ta mỉm cười: "Bạc trắng họ đưa là thật. Nhà trọ họ xây cũng xong rồi, lại còn cho sĩ tử ở miễn phí, thế thì lợi dụng gì? Việc tốt là họ làm thật, danh tiếng tốt là xứng đáng có được."
"Nhưng..." Phúc Quý định cãi lại.
Ta giơ tay chọc nhẹ vào trán cậu: "Xét việc không xét lòng. Người ta đã làm việc tốt đến tận cùng, ngươi còn muốn thế nào nữa?"
"Làm việc tốt thì phải làm thật tâm, không được mong cầu báo đáp!" Phúc Quý nói.
"Chỉ có thánh nhân mới làm được điều đó." Ta xòe tay. "Chứ thế gian này, lấy đâu ra lắm thánh nhân như vậy?"
Phúc Quý lại im lặng. Hôm sau, cậu nhìn Kim Bảng Lâu với ánh mắt đầy phức tạp, nhưng không còn vẻ khinh thường như trước.
7.
Hai năm nữa lại trôi qua, ta đã hai mươi hai tuổi. Chớp mắt, Phúc Quý đã làm việc tại quán ta hai năm rưỡi.
Trong khoảng thời gian này, cậu lớn lên trông thấy, dáng vóc cao hơn nhiều. Bộ đồng phục của quán vừa làm đầu năm, đến cuối năm đã chật ních.
Hình như gia đình cậu xảy ra chuyện gì đó, tần suất cậu đến quán làm việc ngày càng ít. Ta đã vài lần dò hỏi, nhưng đều bị cậu khéo léo từ chối, nên cũng không hỏi thêm.
Chỉ là cuối năm phát tiền công, ta cố ý tăng gấp đôi so với năm trước. Phúc Quý cầm túi tiền, cảm thấy không đúng. Cuối năm, nhiều nhân viên phải về quê ăn Tết.
Để tiễn biệt mọi người, buổi tối ta đích thân nấu vài món, lấy rượu ngon nhất của quán, dọn lên một bàn tiệc rôm rả.
Ba năm đã qua, cây nhỏ trong sân quán nay đã lớn lên trông thấy. Gió Bắc rít gào thổi qua, cuốn đi lớp tuyết tích tụ trên cành. Qua vài tuần rượu, ai nấy đều ngà ngà say.
Phúc Quý kéo nhẹ góc áo ta, khẽ hỏi có phải ta phát nhầm tiền công không.
"Không nhầm đâu," ta mỉm cười đáp. "Ngươi yên tâm, cứ xử lý chuyện nhà đi. Chỉ cần nhớ, nếu ở nhà có chuyện gì, quay lại quán làm tiểu nhị cũng chẳng sao."
Trước đây, quán có một đôi vợ chồng giúp việc, quê nhà gặp tai ương, khóc lóc xin từ biệt, ta cũng từng đưa họ thêm một tháng lương.
Ta còn dặn họ rằng, nếu không còn nơi nào để đi, cứ quay về đây bất cứ lúc nào. Quán hoành thánh làm ăn khấm khá, thêm vài người làm ta vẫn nuôi nổi.
Phúc Quý dở khóc dở cười: "Sao lại đến mức đó được."
Dù chỉ mới mười bảy tuổi, khuôn mặt vẫn còn nét ngây ngô, nhưng cậu đã trở nên chững chạc, quyết đoán hơn rất nhiều. Cậu xin nghỉ vài tháng, nói rằng phụ thân bệnh nặng, cần về chăm sóc.
8.
Sau năm mới là đến tháng Hai, kỳ thi Hương. Khác với những năm trước, năm nay thánh thượng lâm bệnh nặng, thái tử chủ trì kỳ thi.
Thánh thượng vốn thương yêu hoàng hậu, thái tử là con trưởng của chính cung, địa vị tôn quý. Chỉ tiếc rằng tiên hoàng hậu mất sớm, nhà ngoại của thái tử cũng dần suy yếu.
Trong khi đó, Lưu quý phi xuất thân danh môn thế gia, lại liên tiếp sinh hạ nhiều hoàng tử, không khỏi có lòng nhắm đến ngôi vị hoàng đế.
Trước đây, từng có tin đồn rằng thánh thượng rất xem trọng nhị hoàng tử, có ý định phế thái tử, lập nhị hoàng tử.
Nhưng giờ đây, thánh thượng giao thái tử chủ trì kỳ thi Hương, đủ thấy những lời đồn kia hoàn toàn vô căn cứ. Những chuyện lớn như vậy chẳng ảnh hưởng đến người dân thường.
Kỳ thi Hương sắp đến, thí sinh từ khắp nơi lại đổ về kinh thành. Chỉ là năm nay, dù giàu có đến đâu, sĩ tử cũng không ở hội quán sang trọng ở Đông hay Tây thành, mà nhất quyết ghé Kim Bảng Lâu trước.
Nhưng đáng tiếc thay, càng giàu có thì càng khó vào được Kim Bảng Lâu.
"Xin công tử thứ lỗi, viên ngọc trai trên mũ của công tử giá trị không dưới ngàn vàng, tiểu điếm không thể tiếp đãi."
"Xin công tử thứ lỗi."
"Thật sự mong công tử thông cảm…"
Trong kỳ thi Hội, Kim Bảng Lâu chỉ đón tiếp những sĩ tử nhà nghèo, thân phận bần hàn.
Chỉ trong một ngày, chưởng quỹ của Kim Bảng Lâu phải nói khô cả cổ để từ chối những người giàu có. Nhưng dù đã từ chối được phần lớn, nhà trọ nhỏ bé ấy vẫn không đủ sức chứa cho tất cả sĩ tử nghèo khổ trong thiên hạ.
Nhà bác Lý đầu ngõ, nơi ba năm trước từng đón một trạng nguyên, đã bị một gia đình giàu có mua lại để con trai họ ở trọ, ôn thi. Nhưng mất nhà bác Lý, vẫn còn nhà bác Triệu, bà cụ Kỳ, hay bà lớn Tiền.
Các gian phòng tập thể ấy đều chật kín những sĩ tử chuẩn bị thi. Những căn phòng tối tăm, chăn nệm ám mùi chua nồng.Chỉ cần mười văn tiền, là có thể trọ lại một đêm.
Sáng hôm sau, khi quán Tống Châu Hoành Thánh vừa mở cửa, mùi thơm đã bay xa mười dặm.
Tại góc đường quen thuộc, lại có vài người lén lút đứng đó, rụt rè nhìn về phía ta.
Ta thở dài, giống như ba năm trước, vẫy tay gọi họ: "Đến đây đi, quán ta có thể ghi nợ."
9.
Sau kỳ thi Hội, kinh thành trải qua một trận binh biến không lớn không nhỏ. Đêm thánh thượng băng hà, có người dẫn binh xông vào cung.
Trong cung náo loạn, ngoài kinh thành cũng chẳng yên bình. Nhân cơ hội, bọn cướp tràn vào kinh thành, cướp bóc các nhà giàu có.
Nhưng ở Đông Tây thành, gia đình quyền quý người đông thế mạnh, hộ vệ gia đinh lại nhiều, bọn chúng dù tấn công cả đêm cũng không phá nổi mấy cánh cổng lớn.
Một vài tên khôn ngoan hơn liền chuyển mục tiêu về Nam thành. Người dân Nam thành sức yếu, một nhà bốn năm người chẳng thể chống nổi một lưỡi đao. Dù các gia đình ở đây chẳng có bao nhiêu bạc, nhưng với bọn cướp, có còn hơn không.
Tạ Tri Học và một vài quan viên từng nợ ta tiền hoành thánh đã sớm gửi tin báo, dặn ta đóng chặt cửa. Một số người còn phái hộ vệ đến bảo vệ ta.
Nhận được tin, ta lập tức triệu tập hàng xóm cùng các sĩ tử đang tá túc gần đó, kéo cả vào quán hoành thánh tránh nạn. Nhà họ Trần cũng điều không ít hộ vệ đến Kim Bảng Lâu.
Nhìn thấy khu vực này đông người, bọn cướp không dám mạo hiểm, cả đêm ấy coi như bình an vô sự.
Trong cung, cục diện cuối cùng cũng sáng tỏ. Kẻ gây loạn là mấy hoàng tử của Lưu quý phi. Chúng bất mãn vì thánh thượng lập thái tử kế vị, muốn dùng đao ép người thay đổi di chiếu.
Nhờ thái tử sớm có chuẩn bị, lập tức gửi chiếu thư ra doanh trại cách kinh thành trăm dặm, triệu tướng quân vào kinh cứu giá. Nhìn thấy thái tử xử lý trầm ổn, thánh thượng an lòng băng hà.
Sau đó, tân hoàng đăng cơ. Những hoàng tử tạo phản bị xử tử, Lưu quý phi tự sát, cả nhà họ Lưu bị tru di. Chợ lớn máu chảy thành sông, người dân kinh thành vài ngày nơm nớp lo sợ.
Nhưng chẳng mấy chốc, niềm vui từ việc công bố kết quả kỳ thi Hội đã xua tan nỗi sợ. Không biết là ngẫu nhiên hay do duyên phận, Trạng nguyên năm nay lại là một sĩ tử từng nợ tiền hoành thánh ở quán ta.
Khi vào thi Đình, tân hoàng nghe hắn kể chuyện nhà nghèo, phải tá túc ở đầu chợ Nam thành, còn nợ tiền hoành thánh tại Tống Châu Hoành Thánh, liền bật cười.
Ngài chỉ vào Tạ Tri Học, giờ đã là Hộ bộ Thị lang, mà nói: "Liên tiếp hai năm đều ra Trạng nguyên, quán này quả là một nơi địa linh nhân kiệt."
10.
Nhờ câu nói "địa linh nhân kiệt" của tân hoàng, quán Tống Châu Hoành Thánh càng thêm đông đúc.
Không biết từ đâu, tin ta chưa lập gia đình lan truyền khắp nơi, khiến không ít người đến quán cầu thân. Người đến xem ta quá nhiều, ta đành trốn vào bếp làm việc, ít xuất hiện ngoài quán.
Cho đến một ngày, một tiểu nhị vào bếp tìm ta, nói rằng có người quen cũ đến thăm. Ta lau tay, bước ra ngoài, thấy một người đàn ông vạm vỡ ngồi trong quán.
Hắn lông mày rậm, mắt to, chỉ một ánh nhìn cũng đủ dọa trẻ con bật khóc. Sự hiện diện của hắn khiến khách trong quán gần như chạy hết.
Cánh tay lộ ra của hắn có một vết sẹo dài như con rồng hung dữ, kéo dài vào tận ống tay áo.
"… Tưởng đại ca?" Ta kinh ngạc gọi.
Người đàn ông quay lại, vừa thấy ta, khuôn mặt dữ tợn lập tức giãn ra, nở nụ cười tươi.
"Tống cô nương!"
Hắn tên Tưởng Hạc Minh, từng là tiêu sư. Năm năm trước, hắn dẫn một nhóm huynh đệ đến kinh thành giao hàng. Không ngờ giao hàng không được thuận lợi, chủ nhân lại bị triều đình bắt giữ, gia sản bị tịch thu.
Tiền công không nhận được, mà cả thùng hàng cũng bị quan phủ giữ làm tang vật. Tiêu sư kiếm tiền nhanh, nên bọn họ vừa vào kinh đã tiêu sạch tiền mang theo.
Trừ tiền trọ, mấy người to lớn vạm vỡ ấy suýt nữa không có cơm ăn. Thấy họ đáng thương, ta cho họ nợ tiền hoành thánh vài ngày. Chỉ vài hôm sau, họ đã tìm được việc làm mới, quay lại trả hết tiền.
Kể từ đó, ta không gặp lại họ nữa. Lần này, Tưởng Hạc Minh chỉ huy người khiêng vài rương lễ vật lớn vào quán. Mở rương ra, toàn là bạc trắng sáng lóa.
Ta sững sờ.
"Đây là làm gì vậy?!"
Tưởng Hạc Minh cười cợt. "Cô nương, đại ca ta là người thô lỗ, không có thú văn nhã như đám văn nhân mặc khách kia. Ta nhờ công cứu giá, được phong làm Ninh Chiêu Hầu, số bạc này là hoàng thượng mới thưởng."
"Năm xưa cô nương cho ta nợ một bát hoành thánh, đủ để thấy cô là người nhân hậu. Thế gian này có bất công thế nào, cũng không thể để người tốt không được báo đáp!"
"Số bạc này cô cứ yên tâm nhận. Sau này nếu có khó khăn, cứ đến tìm đại ca. Sau này cô xuất giá, nhà ta chính là nhà mẹ đẻ của cô! Ta muốn xem ai dám làm khó ân nhân của Tưởng Hạc Minh này!"
"—Ninh Chiêu Hầu nói vậy, trẫm nghe rất vừa tai."
Lời vừa dứt, bóng dáng Phúc Quý xuất hiện trước cửa.
Hắn mặc một thân triều phục tím vàng, tay cầm quạt xếp, mỉm cười dựa vào cửa.
Ta còn chưa kịp nói gì, đã nghe thấy Tưởng Hạc Minh kinh hãi kêu lên: "—Bệ hạ?!"