7.
Một người mẹ chồng tốt lành như vậy… suýt nữa đã mất mạng chỉ vì một sơ suất của ta.
Hôm đó đúng vào ngày khai mạc kỳ thi hương. Lâm Thanh Tuyền dậy từ sớm, khoác áo bước ra cửa đến trường thi. Ta vỗ ngực cam đoan:“Chàng cứ yên tâm mà đi, thi đỗ hay không không quan trọng. Cứ chăm tâm mà làm, trong nhà đã có thiếp, nhất định chăm sóc chu toàn, chỉ chờ tin mừng của chàng.”
Ta hầm sườn, hấp bánh bao, mang tới tận phòng cho mẹ chồng.
Nào ngờ một mảnh xương nhỏ mắc lại nơi cổ họng bà. Vừa mới rên lên được hai tiếng, đã lập tức tắt lịm không động tĩnh.
Ta hốt hoảng tột độ, như phát cuồng mà lao ra khỏi cửa, chạy đến đầu ngõ vừa vội vừa run.
Vừa chạy ngang qua nhà dì Phương, ta hét lớn gọi tên, hai mẹ con lập tức đuổi theo, thay ta chăm nom cho bà. Còn ta thì tức tốc phi đến Xuân Huy Đường mời thầy thuốc.
Không biết Tiểu Mãn đã dùng cách gì, khi ta quay về thì mẹ chồng đã nôn được mảnh xương ra ngoài, ngồi phệt trên ghế, thở hồng hộc như thể vừa từ cõi chết trở về.
May thật… giữ được mạng rồi!
Đợi đến khi Lâm Thanh Tuyền thi xong trở về, ta kể lại cho chàng nghe mọi chuyện ly kỳ xảy ra trong lúc chàng vắng nhà. Cứ nghĩ chàng sẽ trách ta vụng về, nào ngờ chỉ thấy chàng nhẹ nhàng nắm tay ta, dịu giọng trấn an:“Không phải lỗi của nàng. Nàng chỉ mong mẹ ăn ngon một chút thôi mà.”
“Gặp hung hóa cát, họa tận ắt đến phúc, biết đâu đây lại là điềm tốt báo trước.”
Quả nhiên chưa tới nửa tháng sau, tin báo từ trường thi truyền về – Lâm Thanh Tuyền đã trúng tuyển hương cống.
Nhất đẳng giải nguyên, chính là vinh dự cao nhất trong kỳ thi hương.
Quan tri phủ đích thân ban kiệu, cho xe ngựa dẫn đầu đi rước chàng dạo một vòng khắp thành, rồi mới trở lại thư viện để tạ ơn thầy dạy.
Cũng tham dự khoa thi lần này có cả Triệu Hữu Tài, vẫn như trẻ nhỏ chưa cai sữa, tay nắm chặt lấy tay áo mẹ mà đi.
Vừa khéo đụng mặt nhau.
Triệu thị thấy ta liền giả bộ hét lên:“Ối chà, giẫm phải chân ta rồi!”
Bà ta bĩu môi, trừng mắt quát lớn:“Không nhìn xem nơi đây là chốn nào, còn có người bốc mùi lợn sống mà cũng mặt dày len lỏi vào, không biết xấu hổ là gì!”
Ta đang định mở miệng cãi lại thì Lâm Thanh Tuyền đã bước ra khỏi thư viện.
Ta vội vàng tiến lên. Nào ngờ Triệu thị uốn người, mông to chèn ngang, trực tiếp đẩy ta văng về phía sau.
“Lâm công tử là đồng môn với con trai ta, sau này nếu đỗ cao làm lớn, nhớ nâng đỡ tiểu Hữu nhà ta một phen nhé!”
“Nhà đã dọn sẵn tiệc rượu, không biết Lâm công tử có nể mặt tới dự chăng?”
Lâm Thanh Tuyền nhẹ nhàng đáp lời:“Không dám phiền hà. Tại hạ còn phải về nhà bầu bạn cùng thê tử.”
Chàng phớt lờ mọi ồn ào xung quanh, mắt chỉ dõi về phía ta, giữa bao người đông đúc, chàng đưa tay về phía ta – một cử chỉ thẳng thắn và đầy kiên định.
Ta bước tới, nắm lấy tay chàng thật chặt.
“Nhạn nhi, ta thi đỗ rồi.”
Triệu thị há hốc miệng, cằm suýt rớt xuống đất, chỉ còn biết ấp úng ba tiếng:“Cái... cái... cái này...”
Nhưng chẳng còn lời nào thốt nổi ra nữa.
Cuối cùng, Lâm Thanh Tuyền cũng chen được đến cạnh ta. Cảm xúc lúc ấy, thật chẳng biết dùng lời nào để diễn tả cho trọn.
Chàng liền áp tay lên đầu ta, cúi xuống hôn lấy hôn để, khiến ta suýt nữa không thở nổi.
Lúc này dĩ nhiên chẳng còn ai dám chỉ trỏ hay bàn tán. Trái lại, người qua kẻ lại đều tấm tắc ngợi khen:“Phu thê nhà Lâm công tử quả là tình thâm nghĩa trọng.”
Vậy là, từ biệt danh “mụ mổ heo”, ta đã một bước thành "Lâm phu nhân".
Nhưng kỳ thi này chưa phải điểm dừng. Tiếp theo chàng còn phải lên đường vào kinh ứng thí hội thí.
Lâm Thanh Tuyền lo lắng không yên cho mẹ, còn ta cũng không thể để chàng đi một mình. Phụ thân lại chẳng nỡ để ta rời xa, nên sau khi bàn bạc kỹ lưỡng, cả bốn người chúng ta cùng quyết định lên kinh thành.
Phụ thân thu xếp lại quầy thịt, gom hết số bạc tích cóp được mấy năm nay, cẩn thận đếm từng đồng một.
Lên kinh thành cần ăn uống, cần thuê phòng, cần mua sách vở, còn phải nộp học phí – xem ra số bạc của ta và phụ thân dành dụm bao năm cũng sắp tiêu sạch.
Phụ thân ta ngồi thở dài than thở:“Tính bụng là cưới được con cái rồi thì ta cũng thong thả nghỉ ngơi, ai ngờ giờ thành trâu già kéo cày, cứ cày đến chết mới thôi.”
Rồi lại liếc nhìn Lâm Thanh Tuyền mà nghiến răng ken két:“Nếu cái thằng tiểu tử họ Lâm kia dám quên nghĩa bội ơn, đừng trách ta rạch cổ nó một nhát, chặt xương róc thịt cho chó ăn!”
Ta nghe xong mà mồ hôi lạnh chảy ròng ròng khắp sống lưng.
8.
Đêm ấy, Lâm Thanh Tuyền trằn trọc mãi chẳng ngủ yên.
Ta biết, con đường phía trước còn lắm truân chuyên, núi cao nước sâu, chàng dẫu vững chí cũng khó tránh được muộn phiền.
Một lát sau, chàng trở dậy, khoác áo ngồi dưới ngọn đèn, lặng lẽ vung bút viết gì đó.
Viết xong, chàng gọi ta lại.
Những khoản bạc ta âm thầm bỏ ra giúp đỡ nhà chồng từ ngày về đây, chàng đều cẩn thận ghi lại từng đồng, không sót một chữ.
Trên bàn đặt bốn tờ khế vay, giấy trắng mực đen, đánh dấu rõ ràng từng ngày từng tháng, bên dưới còn in cả dấu tay đỏ tươi.
Chàng cầm từng tờ, đọc chậm rãi:
“Tờ thứ nhất, ba lượng bạc – nàng bỏ ra mua rau mua thịt, bù đắp chi tiêu trong nhà.”
“Tờ thứ hai, năm lượng – chuẩn bị hành lý cho ta trước khi vào trường thi.”
“Tờ thứ ba, năm lượng nữa – là khoản mua bút mực, giấy nghiên, đều do nàng xuất ra.”
Đến tờ cuối cùng, giọng chàng thấp đi:“Tờ này ghi rõ – kẻ vay là Lâm Thanh Tuyền, vì cần kinh phí lộ trình lên kinh ứng thí, đặc biệt hướng đến Cao Thành vay ba mươi lượng bạc. Hứa sẽ hoàn trả đủ cả gốc lẫn lời đúng hẹn ba năm kể từ ngày lập khế, lời hứa không bằng văn tự, nay lập tờ này làm bằng.”
Ta thoáng sững người.
Chàng đã ghi tên phụ thân ta lên giấy, biến món bạc thành khoản vay danh chính ngôn thuận.
Là chàng muốn để cha ta một đường lui, cũng là để lòng ta vững dạ.
Một người như vậy… dù phải cùng nhau nghèo thêm mười năm, ta cũng không bao giờ hối hận.
“Chàng hà tất phải lập những tờ giấy này? Thiếp đâu có không tin chàng.”
Lâm Thanh Tuyền nghiêm giọng đáp:“Ta không thể trái lòng mà nói rằng mình không khao khát kinh kỳ. Mười năm dùi mài bút nghiên, nay chỉ còn một bước cuối cùng – ta thật sự muốn thử.”
“Nhưng ta cũng chẳng dám đảm bảo tương lai mình có thể công thành danh toại. Phụ thân nàng đã dốc hết nửa đời tích góp vào ta, ta chỉ e bản thân sẽ trở thành gánh nặng khiến người ta thất vọng.”
“Chưa bàn tới chuyện sau này ta quyết chẳng phụ nàng, nhưng nếu lỡ có biến cố gì ngoài ý muốn… những tờ khế vay này chính là bằng chứng. Nàng và phụ thân có thể mang đến công đường, bất kể khi nào, ta cũng không chối cãi.”
Tới lúc khế ước được trao tận tay phụ thân ta, người cầm lên xem hồi lâu, thở dài một tiếng:“Giấy nợ vốn là vật phòng quân tử, chẳng phòng kẻ tiểu nhân.”
Rồi lại gật đầu cảm khái:“Nhưng với tấm lòng này, đủ biết thằng nhỏ ấy là bậc quân tử rồi.”
Thế là cả nhà thu xếp hành lý, cùng nhau lên đường tới kinh thành.
Xe ngựa lọc cọc dằn xóc suốt nửa tháng ròng, cuối cùng cũng đặt chân tới cố đô.
Kinh thành… quả nhiên rộng lớn, phồn hoa, khiến người ta phải ngửa đầu nhìn mãi chẳng hết.
Những tấm lụa hoa được xem là sang quý nhất quê nhà, đặt chân đến kinh thành lại chỉ là thứ thường dùng, ngay cả gánh hàng rong cũng mặc còn chỉn chu hơn cả các phú hộ nơi thôn quê.
Mâm cơm tươm tất nhất ở nhà ta chẳng qua cũng chỉ là gà, vịt, cá thịt đổi món theo ngày. Thế mà ở tửu lâu chốn kinh thành, người ta chỉ ăn đồ tươi sống. Măng xuân phải hầm trong nước gà cho đến khi thấm đượm, cá thì vừa vớt từ chậu lên còn nhảy tanh tách, chẳng đợi được một khắc là đã phải đem dọn.
Nếu để lâu thêm một chút, hương vị cũng vơi mất một nửa.
Cá được lọc lấy thịt, phần xương đem giã, nấu ra nước dùng trắng như sữa, chỉ giữ lại phần tinh khiết nhất để hầm đậu phụ.
Ở quê ta, đậu phụ là thứ chỉ có nhà nghèo mới ăn.
Phụ thân ta nhìn mà trợn mắt líu lưỡi, liên tục than rằng được mở mang tầm mắt.
Người vốn định mở một tiệm ăn nhỏ, bán mấy món dân dã kiếm kế sinh nhai. Nhưng chỉ qua vài hôm ở đây, niềm tin vào tay nghề chợt tan biến.
Sau bao đêm trăn trở, cuối cùng phụ thân ta quyết định dựng một quầy bán mì trước cổng thành.
Chỗ ấy chủ yếu là phu khuân vác, tiểu thương vào ra tấp nập, dân quê gánh gồng hàng hóa vào chợ. Với bọn họ, no bụng mới là chuyện hàng đầu.
9.
Nhờ sự tiến cử của thầy dạy ở thư viện quê nhà, Lâm Thanh Tuyền đã được vào Quốc Tử Giám ghi danh. Cả nhà ta thuê một căn tiểu viện, tạm thời an cư nơi đó.
Mới vào kinh chưa được bao lâu, ta đã thấy chàng ngày một ủ rũ, sa sút trông thấy rõ.
Chốn long thành hội tụ tinh hoa tứ phương, không chỉ có các tú tài trúng giải, mà ngay cả con cháu vương công quý tộc cũng đưa người thân đến học, lại còn thuê riêng danh sư dạy kèm.
Tiến độ giảng dạy của các phu tử tại Quốc Tử Giám lại nhanh như gió cuốn mây trôi, chàng nghe vào tai mà đầu óc cứ mơ hồ.
Từng là nhân trung long phượng, nay lại bị đẩy xuống bùn đất. Cái ngạo khí của một thư sinh nhà nghèo khiến lòng chàng tổn thương sâu sắc.
Ta ngồi phía sau, nhẹ dựa vào lưng chàng mà nói khẽ:“Thiếp tin chàng. Chàng chẳng qua chỉ là chưa điều chỉnh lại tinh thần. Với ý chí của chàng, nhất định có thể vượt qua cửa ải này.”
Ta cúi đầu, giọng nghèn nghẹn:“Thiếp chỉ hận bản thân mình không có học vấn, chẳng thể dẫn sách trích thư, chẳng thể nâng khăn sửa áo, chẳng thể khuyên nhủ chàng, chẳng thể trợ giúp chàng. Thiếp thật hận bản thân quá đỗi vô năng.”
Chàng lập tức đưa tay bịt miệng ta lại, không cho ta nói thêm nửa lời.
Sau đêm ấy, hai đứa ngồi đối diện nhau, nói chuyện thâu canh. Tâm tình chàng rõ ràng đã khá lên nhiều.
Vài ngày sau, Lâm Thanh Tuyền hớn hở báo rằng mình đã kết giao được một người bạn đồng môn – chính là thiếu gia thứ hai nhà Vệ Hổ tướng quân, tên gọi Tiêu Vân Thiên.
Tiêu công tử khí độ phi phàm, tâm hoài nghĩa lớn, chẳng những không khép kín bản thân, còn chủ động mời chàng đến cùng học bổ túc ngoài giờ.
Trong khi trăm quân vạn mã cùng tranh nhau vượt cầu độc mộc, có kẻ chịu san sẻ cơ hội cho người khác – hoặc là vì có chỗ dựa, hoặc là lòng dạ rộng rãi – thì cũng đều đáng quý.
Lâm Thanh Tuyền khao khát tri thức chẳng khác nào ruộng khô gặp trận mưa rào. Từ đó, mỗi ngày chàng lại dần lấy lại tự tin, tinh thần cũng dần phấn chấn như cây lúa ngẩng cao đầu giữa ánh trời xuân.
Thấm thoắt đã hơn hai năm trôi qua, mùa xuân ba năm một lần – khoa thi hội – cũng đã gần kề.
Hôm ấy, Lâm Thanh Tuyền từ phủ Tiêu công tử trở về, trên đường thì chạm mặt một vị phu nhân trung niên.
Ngay khoảnh khắc trông thấy chàng, ánh mắt bà ta lập tức sững lại, thất thần.
Không màng đến lễ nghi, bà đưa tay run rẩy muốn chạm vào khuôn mặt chàng, miệng lẩm bẩm không ngừng:“Con ta... con ta ơi...”
Tiêu công tử đứng bên cạnh nhìn kỹ một lúc, gật đầu nói:“Quả thực, dung mạo của Lâm công tử có vài phần giống với biểu di mẫu của ta.”
Người phụ nhân kia chính là phu nhân nhà họ Trần – chủ ngân hiệu Trần thị nổi danh khắp kinh thành. Gia nghiệp họ Trần trải rộng, dây mơ rễ má với nhiều hiệu buôn lớn, bao nhiêu tửu lâu, y quán, cửa hàng lớn nhỏ trong kinh đều có bóng dáng của họ.
Khi Lâm Thanh Tuyền về kể lại cho ta nghe chuyện lạ hôm nay, ta cũng chỉ mỉm cười đáp:“Thế gian này vốn đã có những chiếc lá trùng nhau, người giống người cũng đâu phải chuyện hiếm thấy. Chỉ là ngẫu nhiên mà thôi.”
Vừa dứt lời, trong bếp chợt vang lên tiếng chén bát vỡ tan.
Hai đứa vội vàng chạy vào, chỉ thấy mẹ chồng ngồi sụp xuống góc bếp. Gương mặt đầy nếp nhăn phủ kín nước mắt, giàn giụa như đổ lệ cả một đời người.
Khoảnh khắc ấy, ta và Lâm Thanh Tuyền đều chợt nhận ra – chuyện này, e rằng không hề đơn giản như ta đã nghĩ.