11
Thoáng chốc tôi tưởng mình nghe lầm.
Nhưng nghĩ lại, thì từ bao giờ mà họ không như thế?
Quần áo bẩn, gấu áo sứt, bụng đói, trời mưa quên mang ô.
Thậm chí nhà dột, bóng đèn hỏng.
Mãi mãi chỉ một tiếng “Lâm Vân”, hoặc ban ơn gọi một tiếng “Á Vân”.
Còn Triệu Thành, mở miệng là “Mẹ”, thì cũng chỉ để sai bảo.
Không thì gọi con dâu, hoặc quát một tiếng “Ê”.
Xưa nay, xưa nay họ đều như thế.
Thái dương tôi giật liên hồi.
Tôi chợt nghĩ, tôi đã… chịu đựng thế này suốt bao nhiêu năm trời?
Năm ấy trước khi mẹ tôi qua đời, bà dặn tôi:
“Con gái, phải chăm sóc tốt cho Ôn Thư và Tiểu Thành.
Đời đàn bà, làm gì có ai không phải chịu thiệt?
Hầu hạ cha mẹ chồng, lo cho chồng con.
Mấy chục năm ấy, thoáng cái rồi cũng qua thôi.”
Ngày tôi xuất giá, cha tôi cũng nghiêm giọng dạy:
“Con gái sinh ra là để hầu hạ đàn ông.
Gả gà theo gà, gả chó theo chó, con có được chọn chắc?”
Thế là mấy chục năm qua, tôi cũng cứ thế mà sống.
Cũng từng nghĩ, chắc đời đàn bà vốn dĩ phải như vậy.
Bởi quanh tôi, chị em bạn bè ai lại chẳng thế?
Nhưng giờ, nhìn chồng và con trai đứng bên một người đàn bà khác.
Còn dám mở miệng gọi tôi tới dọn dẹp cho bà ta.
Tôi chợt hiểu ra.
Tôi chỉ là phụ nữ, đâu phải súc vật.
Cớ gì lại mặc định tôi phải thấp hèn, phải nhẫn nhịn chịu đựng cả đời?
Có cụ già bên cạnh, kinh ngạc hỏi:
“Cô em này, sao chồng chị A Thanh lại gọi cô? Các người quen biết à?”
Bàn tay tôi run rẩy, từ khi nào đã siết chặt lại thành nắm đấm.
Giọng tôi dần dần bình tĩnh:
“Ông ta là chồng tôi.
Năm mươi năm hôn nhân.
Người kia, là con trai tôi.”
12
Bên cạnh, bao trùm một khoảng lặng.
Mãi mới có cụ già thất thanh:
“Trời ơi, cái này…”
“Thật sự là…”
“Sao lại… sao lại thế được!”
Có lẽ vì quá sốc, nên ai cũng lắp bắp, chẳng ai nói nổi câu trọn vẹn.
Sống đến tuổi này, mấy ai từng thấy chuyện oái oăm thế này chứ.
Tôi đưa tay vào túi áo ngoài.
Bên trong có hai tờ đơn ly hôn.
Một tờ của tôi, một tờ của con dâu.
Vốn định hôm nay lo xong chuyện ở viện,
chiều tranh thủ lúc con dâu nghỉ thì tìm đến Triệu Ôn Thư và Triệu Thành, bàn bạc cho xong thủ tục.
Nhưng giờ xem ra, chẳng cần phải mất công thêm nữa.
Trong xửng, bánh bao đã chín.
Tôi quay lại tắt lửa.
Người phụ trách nói làm xong là tôi có thể về, họ sẽ chia phần cho các cụ.
Tôi cầm đơn ly hôn, bước tới.
Triệu Ôn Thư nhìn thấy, rõ ràng thở phào nhẹ nhõm.
Triệu Thành cũng như trút gánh nặng, vội vàng đưa tay Trần Thanh Thanh cho tôi.
Mặt hai cha con xanh xao chồng chéo,
vội vã, thấp giọng thúc giục:
“Trước… trước hết dìu dì Thanh vào trong rồi lau dọn.
Ngoài này nhiều người nhìn, nhanh lên một chút.”
“Dì Trần giờ chân tay bất tiện, mẹ vốn vụng về, cẩn thận kẻo làm bà ngã đấy.”
Thật khó nghe, thật sự khó nghe!
Những lời khó nghe như vậy, tôi đã nuốt suốt năm mươi năm rồi!
Tôi đưa thẳng đơn ly hôn cho họ.
Triệu Ôn Thư chẳng thèm liếc lấy một cái, chỉ vội vã muốn tôi xử lý cái cảnh khó coi trước mắt.
Triệu Thành thì tức tối, giật lấy rồi quẳng thẳng xuống đất.
Giọng hắn gằn lên, mang theo tiếng quát:
“Đang lúc nào rồi, có chuyện gì chẳng để lát nữa nói? Mau đỡ dì Trần vào đi…”
Da đầu tôi tê dại, máu trong người như bùng nổ dồn thẳng lên đầu.
Còn chưa kịp phản ứng, bàn tay tôi đã vung lên, tát mạnh vào mặt hắn.
Con trai tôi, năm mươi tuổi rồi.
Mà đây là lần đầu tiên tôi đánh nó một cái tát.
Đứa bé từng được tôi nâng niu trong lòng bàn tay, nửa lời nặng tôi cũng chẳng nỡ thốt ra.
Tuổi già, lực tay tôi chẳng còn bao nhiêu.
Cái tát ấy, mặt hắn cũng chẳng đỏ mấy.
Có lẽ vì quá bất ngờ, hắn sững sờ nhìn tôi, ngây dại mãi chẳng kịp hoàn hồn.
Ngược lại, Triệu Ôn Thư như pháo bị châm ngòi, gần như nhảy dựng lên:
“Bà điên rồi! Bà dám đánh…”
Tôi toàn thân run rẩy, lại vung tay, một cái tát dội thẳng lên mặt ông ta, cắt ngang câu nói.
Giọng Triệu Ôn Thư nghẹn lại, nhìn tôi như thể gặp phải quỷ.
Lòng bàn tay tôi bỏng rát, cơ thể run lẩy bẩy, nhưng giọng nói thì bình tĩnh dần:
“Tôi với Vãn Linh đã nói rõ với hai người từ lâu rồi, chúng tôi muốn ly hôn.
Thỏa thuận, ký thì tốt, không ký thì đi kiện như bọn trẻ bây giờ.
Còn cái chuyện hầu hạ bô bĩnh thế này, sau này hai người tự mà lo lấy.”
13
Cả đời, tôi chưa từng nói với họ cha con bằng cái giọng như thế.
Mà khi lời vừa buông ra, tôi lại thấy khối uất nghẹn đè nặng mấy chục năm nay, bỗng chốc được gỡ tung.
Tôi quay lưng bước đi.
Sau lưng, Triệu Ôn Thư như mới hoàn hồn, giọng gấp gáp gọi:
“Lâm Vân, Á Vân!”
Với tính cách của ông, bị tôi tát mà vẫn gọi tôi một tiếng “Á Vân”.
Hẳn là thực sự phát điên rồi.
Tôi tiếp tục đi về phía trước, lại nghe tiếng Triệu Thành đuổi theo:
“Mẹ, mẹ đừng đùa!
Con với Vãn Linh mấy chục năm vợ chồng, con cũng là con trai mấy chục năm của mẹ. Con tuyệt đối không đồng ý!”
Hắn dường như quên mất, chuyện ly hôn với Vãn Linh vốn là hắn chủ động đề ra trước tiên.
Tôi còn chưa kịp bước tiếp thì bị hắn chặn đường.
Đằng sau, “phịch” một tiếng, kèm theo tiếng rên khổ sở của Trần Thanh Thanh.
Chắc là Triệu Thành buông tay, bà ta không đứng vững mà ngã nhào xuống.
Tôi nghe thấy giọng bà ta khó khăn cầu khẩn:
“Làm ơn, đỡ một tay…”
Đáp lại, là tiếng phẫn nộ gần như đồng thanh của mấy cụ già vừa hoàn hồn:
“Phì!”
“Đồ già không biết xấu hổ!”
Mà Triệu Ôn Thư, vậy mà cũng bỏ mặc bà ta, chạy theo tôi.
Tôi thật không hiểu nổi, rốt cuộc cha con họ nghĩ gì.
Có lẽ, bản tính vốn hèn mọn.
Càng là cái gì sắp mất, không giữ được, thì càng thấy trân trọng.
Triệu Thành nhìn tôi, giọng hoang mang tuyệt vọng:
“Mẹ, tại sao? Bao nhiêu năm qua, chẳng phải chúng ta vẫn sống yên ổn sao?”
Cái gọi là “yên ổn”,
chẳng qua là tôi và Vãn Linh đã bao lần im lặng nhẫn nhịn.
Cha con họ chưa từng soi xét lại mình.
Ngay cả lúc này, họ cũng chỉ nghĩ rằng,
bao nhiêu năm ấy, gọi là “sống yên ổn”.
Tôi nhàn nhạt đáp:
“Con biết ‘cọng rơm cuối cùng đè gãy lưng lạc đà’ không?
Bát mì hôm ấy, chính là cọng rơm cuối cùng.”
Triệu Thành vẫn không hiểu:
“Chỉ là một bát mì thôi mà.
Có phải vì con nói đến chuyện ly hôn không, con chỉ buột miệng thôi…”
Tôi gật đầu: “Ừ. Nhưng mẹ với Vãn Linh, không phải buột miệng.”
14
Từ ngày rời đi, chúng tôi đã quyết định sẽ ly hôn, không quay lại nữa.
Thế nhưng Triệu Ôn Thư và Triệu Thành, tựa hồ chưa từng coi đó là thật.
Họ hiển nhiên chờ chúng tôi quay về, chờ chúng tôi tiếp tục hầu hạ.
Triệu Ôn Thư đứng cách tôi hai bước.
Hồi lâu, mới khó xử bước đến, gượng gạo mở miệng:
“Là vì chuyện của Thanh Thanh sao? Sau này… sẽ không gặp lại nữa.”
Một câu nghe tưởng bao dung lắm.
Khóe môi tôi khẽ nhếch, bật cười nhạt:
“Không cần.
Đã uất ức ông ngần ấy năm, từ nay, ông được tự do rồi.”
Cách đó không xa, giọng Vãn Linh vang lên:
“Anh cũng vậy, Triệu Thành.”
Lạnh nhạt, xa cách.
Sắc mặt hai cha con cứng đờ.
Tôi ngẩng lên, mới thấy Vãn Linh không biết đã đứng ngay phía trước từ bao giờ.
Nhớ lại sáng nay cô bảo có hẹn khách gần đây, sẽ tiện ghé qua xem tôi một chút.
Biết tôi lần đầu nấu ăn ở viện dưỡng lão, cô không yên tâm, sợ tôi mệt.
Cô bước đến, nhận lấy túi vải tôi xách, dịu dàng nói:
“Xong việc rồi chứ?
Con đặt xe rồi, nhìn mẹ lên xe con mới yên tâm.”
Tôi dở khóc dở cười: “Mẹ đã bảo tự gọi được, con lo việc của con đi.”
Hai chiếc xe đậu bên đường.
Vãn Linh để tôi lên trước chiếc thứ nhất, dặn dò kỹ lưỡng tài xế địa chỉ rồi mới đóng cửa.
Cô luôn là người tỉ mỉ chu đáo nhất.
Năm xưa, cô đem sự chu đáo ấy đặt cả vào Triệu Thành.
Đổi lại, chỉ là sự chán ghét, những câu xua đuổi: “Lắm lời phiền phức.”
Tim ai chẳng làm bằng thịt.
Khi thất vọng chất chồng, lạnh lẽo tích đủ, tự nhiên sẽ buông tay.
Vãn Linh lên chiếc xe phía sau.
Qua cửa kính, tôi thấy Triệu Ôn Thư và Triệu Thành hớt hải đuổi theo, nói gì đó cuống quýt.
Tôi không nghe được, chỉ nhìn thấy trong mắt họ tràn đầy hoảng hốt và hối hận.
Chói mắt đến nhức lòng.
Tôi nhắm mắt, không muốn nhìn thêm.
Rốt cuộc, cũng chỉ đến đây là hết.