01
“Ngần này tuổi rồi mà vẫn hấp tấp, thật không hiểu bà làm bà nội kiểu gì.”
Chồng tôi – Vu Thường – vắt chân chữ ngũ nằm trên ghế quý phi, hít một hơi thuốc dài, rồi trong làn khói đặc lại lải nhải:
“Còn định đi làm bảo mẫu cho người ta, không bị chê trách đã là may.”
Nhìn gương mặt đã ba mươi lăm năm phải ngắm, tôi bỗng thấy nhợn nhợn, chẳng khác gì trông thấy bãi phân chó nhão nhoét ngoài vườn quê.
Tôi bước qua, dập tắt điếu thu/ố//c trong tay ông ta.
Động tác quá đột ngột khiến Vu Thường sững lại hồi lâu.
“Bà phát điên gì thế?”
Tôi cầm khăn lau sạch nước trên bàn trà: “Con dâu nói rồi, đừng hút thu/ố//c trong nhà, Tiểu Bảo còn nhỏ, không thể hít khói thu/ố//c.”
Vu Thường trừng mắt:
“Tôi có hút cạnh thằng bé đâu! Toàn chuyện bé xé ra to, một lát khói tự khắc bay đi!”
Thấy ông ta còn định châm, tôi ném mạnh khăn xuống bàn: “Đã bảo là không được hút!”
Âm lượng đột ngột cao khiến con trai – Vu Mậu – ngẩng đầu ra khỏi màn hình điện thoại, mơ hồ nhìn tôi rồi nhìn sang bố, không nói một câu, bỏ vào phòng, miệng còn lẩm bẩm:
“Lên đi lên đi! Tôi chống tháp rồi!”
Thật ra, tôi vốn nổi tiếng là người hiền lành, cưới bao năm chưa mấy khi to tiếng. Mỗi lần lộ chút bất mãn, Vu Thường đều gằn giọng:
“Trang Quế Hương! Bà vểnh cánh rồi hả? Quên bao năm nay tôi dậy sớm thức khuya cày tiền nuôi bà à? Con người phải biết đủ!”
Như giờ đây, chỉ vì tôi quát một tiếng, ông ta đã lập tức dựng cổ phun lời ca/y độ/c:
“Tôi thấy bà lẫn lộn cả rồi, đang yên đang lành nổi khùng làm gì! Không thích ngửi khói thu/ố//c thì cút khỏi nhà này đi, có bản lĩnh thì l/y hô/n rồi trả lại căn nhà này cho tôi!”
“Đây cũng là nhà của tôi! Tài sản chung vợ chồng, ông lấy tư cách gì đuổi tôi?”
Câu này là do con gái – Oanh Oanh – dạy tôi.
Từ khi nó biết tự lập, lúc nào cũng bảo tôi là “bà mẹ bánh bao”, bị bố nó nắm mũi mấy chục năm, khuyên tôi phải cứng rắn lên.
“Phụ nữ chúng ta chống được nửa bầu trời! Mẹ, chẳng lẽ mẹ định cả đời chịu đựng họ sao? Năm mươi mấy tuổi vẫn còn trẻ, sao phải tự nhốt mình làm lão bà già, chẳng bằng ra ngoài ngắm nhìn thế giới.”
Tôi ấp úng không biết phản bác thế nào.
Bao nhiêu năm qua, tôi vốn sống như vậy, chưa từng có ai nói là sai. Mẹ ruột mất sớm, mẹ chồng cũng từng dạy: đàn ông là trời, đàn bà phải nhường nhịn, gia đình yên ổn mới vạn sự hưng.
Nhưng Oanh Oanh bảo thế là sai. Gia đình là do cả vợ lẫn chồng cùng gầy dựng, đàn ông kiếm tiền với phụ nữ chăm con đều quan trọng như nhau, chẳng ai quy định phụ nữ sinh ra là để hầu hạ đàn ông.
Nghe mãi, tôi cũng học được chút ít, đúng lúc này đem ra dùng.
Ông ta quát, tôi cũng quát lại.
Vu Thường chưa từng thấy tôi cứng rắn như vậy, nghẹn họng như trâu già, thở hồng hộc nhưng rốt cuộc không châm thu/ố//c nữa.
Tôi cúi đầu nhìn cái rổ trống không, khẽ nói:
“Đây là dâu Oanh Oanh gửi cho tôi, tôi còn chưa ăn được quả nào.”
“Cái gì?” Vu Thường ngơ ngác.
Tôi lặp lại lần nữa.
Ông ta sững sờ:
“Chỉ vì mấy quả dâu mà bà nổi nóng? Bao tuổi rồi còn ham ăn?”
Đúng vậy, chỉ vì mấy quả dâu thôi.
Nhưng bao năm hầu hạ cha mẹ chồng, quán xuyến gia đình, nuôi nấng hai đứa con, đến giờ, tôi chưa từng được ăn một quả dâu tây nào.
Hồi trẻ không có tiền, nay về già, muốn ăn một quả, chồng lại mắng là tham ăn.
“Thôi, muốn ăn thì ra ngoài mua nửa cân về mà ăn, chưa từng thấy bà già nào tham ăn như bà.”
Vu Thường sa sầm mặt, ra vẻ bao dung độ lượng.
Ông ta chắc đang chờ tôi như mọi khi phải xuống nước. Nhưng lần này tôi chẳng buồn quan tâm, thậm chí cháu cũng mặc kệ, chậm rãi vào phòng lấy chứng minh thư và hộ chiếu, rồi thẳng bước ra ngoài.
02
Nửa năm trước Oanh Oanh đã làm hộ chiếu cho tôi, định dẫn tôi sang nước Chuột Túi du lịch. Khi ấy con dâu vừa sinh, tôi không đi được.
Giờ nghe tin tôi quyết định qua thăm, nó mừng rỡ, còn nhờ một người bạn giúp tôi làm thủ tục xin visa.
Cô bé ấy rất dễ thương, nhiệt tình hết lòng, không hề chê tôi lóng ngóng.
“Bác ạ, tối đa một tuần là có kết quả, khi nào được duyệt, cháu sẽ báo ngay.”
Một tuần thôi, cũng chẳng lâu.
Trên đường về, tôi thấy không khí hôm nay trong lành khác thường, ngay cả chú chó trong thang máy cũng trở nên dễ mến.
Từ nhỏ tôi vốn sợ chó, vậy mà hôm nay không biết sao lại dám đưa tay vuốt bộ lông rậm rạp của nó, chẳng đáng sợ như tôi nghĩ, còn vẫy đuôi mừng rỡ.
Niềm vui ấy theo tôi cho đến khi đứng trước cửa nhà.
Chưa kịp vào, tôi đã nghe tiếng con dâu – Trần Giao – nổi giận:
“Chẳng lẽ đây không phải con anh sao? Nhìn xem, ai thèm để ý đến nó! Thằng bé bé tí đã bị bỏ đói, trong nhà này có ai còn là người không hả!?”
Tay tôi khựng lại trên nắm cửa, rồi giả vờ như chưa nghe thấy gì, lặng lẽ bước vào trong.
Thấy tôi về, Vu Mậu – vốn đang cúi đầu giả vờ chăm con – lập tức như tìm được “tội phạm chính”:
“Mẹ! Cả buổi chiều mẹ đi đâu vậy!? Tiểu Bảo đói khóc cả buổi trời rồi!”
Vu Thường cũng như sống lại, chắp tay sau lưng bước từ phòng ngủ ra, mặt nặng như chì, lải nhải:
“Ra ngoài thì phải bế thằng nhỏ đi cùng chứ.
Chúng tôi có biết dỗ đâu, cháu nó khóc cả buổi chiều.
Có chuyện đi đâu cũng chẳng nói một tiếng, giờ về muộn cơm nước cũng không nấu, cả nhà định uống gió Tây Bắc chắc…”
Nghĩ đến việc vài hôm nữa mình sẽ sang thăm con gái, vốn chẳng muốn cãi vã với ông ta.
Nhưng nhịn rồi lại nhịn, cuối cùng vẫn không nhịn được.
“Không biết dỗ thì học.”
Oanh Oanh từng nói, chẳng ai sinh ra đã biết nấu cơm giặt giũ hay dỗ trẻ. Vu Thường cả đời chưa giặt nổi một bộ đồ, chưa từng rửa một cái bát.
Từ hôm nay, tôi cũng không làm nữa.
Không biết nấu thì học, không học được thì nhịn đói.
Có lẽ nhớ đến chuyện ban chiều cãi nhau với tôi, thấy tôi vẫn còn giận, Vu Thường ngậm miệng lại.
Nhưng Vu Mậu vừa bị mắng một trận, cơn tức chưa nguôi:
“Mẹ, mẹ bị sao vậy!? Định không sống nổi nữa à?
Giao Giao đi làm cả ngày mệt nhoài, con cũng mới được nghỉ, chỉ có mẹ là rảnh rỗi. Mẹ không nấu thì ai nấu!?”
Tôi lười tranh cãi, tự mình đi thẳng vào phòng, để mặc ba người ngoài phòng khách ngơ ngác nhìn nhau, rồi bắt đầu thì thầm sau cánh cửa.
“Bố? Sao thế nhỉ?”
“Không biết! Tài cán thì chẳng thấy đâu, chỉ thấy tính khí càng ngày càng lớn. Miệng như mọc lỗ, chưa ăn được quả dâu nào mà đã hóa điên rồi.”
“Ối dào, chỉ vì chuyện đó thôi sao? Biết thế con để lại vài quả, ngày mai đi mua thêm về ăn chẳng phải xong sao?”
Trần Giao chẳng nói gì, ôm con về nhà mẹ đẻ.
Tối đó tôi không nấu cơm.
Sáng hôm sau cũng chẳng nấu bữa sáng.
03
Lần đầu tiên trong đời, tôi ngủ nướng một giấc. Ngoài kia đã loạn hết cả lên.
Vu Mậu dậy muộn, vội vàng chuẩn bị đi làm:
“Mẹ, cái sơ mi trắng của con mẹ để đâu rồi? Hôm nay con họp cần mặc, đã là lượt chưa?”
“Chưa giặt.”
“Sao cơ!?” Vu Mậu chế//t đứng.
Vu Thường theo sau con trai, sốt ruột giục tôi dậy:
“Không giặt thì thôi, nhưng con sắp đi làm rồi, bà cũng phải dậy nấu bát mì cho tôi chứ. Ăn xong tôi còn phải ra ngoài, đã hẹn lão Lý đi câu cá rồi.”
Tôi dứt khoát kéo chăn trùm kín: “Tôi mệt, các người tự làm đi.”
Ngoài chăn im lặng vài giây, sau đó Vu Thường khịt mũi:
“Bà không nấu thì tôi ra ngoài ăn! Tôi không tin rời bà trái đất ngừng quay! Có bản lĩnh thì cả đời đừng nấu nữa! Cả nhà phải bỏ tiền đi ăn ngoài, xem bà chịu được bao lâu.”
Trong lòng tôi nghĩ, cố được sáu ngày thôi. Đến lúc ấy, các người không làm thì cũng buộc phải làm.
Chờ họ đi hết, tôi mới dậy, ra ngoài gặp mấy bà bạn.
Một người may mắn, chồng mất sớm lại đúng lúc gặp đợt tái quy hoạch, giờ sống sung sướng, ngày nào cũng ra quảng trường nhảy múa.
Biết tin tôi sắp ra nước ngoài, bà kéo tôi vào trung tâm thương mại:
“Đi nước ngoài phải sắm vài bộ đẹp chứ! Nhìn quần áo bà xem, bạc màu hết cả rồi, cái áo này mười năm trước tôi đã thấy bà mặc rồi đấy.”
Tấm gương lớn bên cạnh phản chiếu mái tóc lấm tấm bạc và vạt áo sờn cũ, khiến tôi thoáng ngẩn ngơ.
Rõ ràng ba mươi lăm năm trước, tôi cũng từng là cô gái thích chưng diện.
Ngày cưới, Vu Thường còn hứa sẽ để tôi làm “cô gái nhỏ” cả đời.
Thời gian tàn phá, thoắt cái đã biến tôi thành bà lão.
Bà bạn chọn cho tôi mấy bộ, còn hào phóng bảo tặng luôn.
Tôi vội từ chối, quen sống tằn tiện rồi, chỉ lấy một bộ, vậy mà tận ba trăm tệ, lòng còn thấy run.
Nhưng nghĩ lại, mấy cần câu bụi phủ trong nhà Vu Thường còn đắt hơn nhiều.
Thế là tôi chọn thêm một bộ nữa, vừa vặn tám trăm, con số phát lộc, rồi trả tiền.
Về đến nhà, Vu Mậu chưa về, Vu Thường thì sớm đã nằm ườn trên sofa, ánh mắt ngượng nghịu lướt qua tôi, rồi cố tình liếc về túi hoa quả trên bàn trà.
Thấy tôi nhìn, ông ta ưỡn mặt kiêu ngạo:
“Hơn hai chục tệ một cân, giỏi nhỉ! Mau ăn đi, ăn xong còn đi nấu cơm!”
Túi để mở, lộ ra mấy trái dâu teo tóp, rõ ràng là hàng tồn mấy ngày, quả hỏng.
Không rửa, cũng chẳng định ăn. Bởi đó là mua cho tôi.
Từ xưa đến nay vẫn thế: đồ ngon chồng con ăn trước, phần dở hỏng để lại cho tôi.
Khi ấy ai cũng khó khăn, khổ một chút cũng chẳng kêu.
Nhưng giờ Vu Thường có lương hưu, con cái cũng trưởng thành rồi.
Tôi không muốn ăn nữa.
Ngay trước mặt ông ta, tôi thẳng tay ném túi dâu vào thùng rác.
Chưa để ông ta kịp nổ tung, tôi đã lên tiếng:
“Hỏng rồi, ăn không được.”
Rồi mặc ông ta sững sờ, tôi quay người đi vào bếp.
Trước khi về nhà, con dâu gọi báo tối nay bố mẹ ruột cô ấy sẽ tới. Dù sao cũng là khách, không thể để người ta đói bụng.
04
Trần Giao xuất thân gia đình đơn thân. Bố cô ấy năm xưa bị xuất huyết não, nửa người liệt, giờ trông càng nặng hơn, phải ngồi xe lăn đến.
Vừa ngồi xuống bàn ăn, Trần Giao đã mở lời muốn đón bố về nhà:
“Mẹ, bố con không thể thiếu người chăm sóc. Con tính rồi, thuê hộ lý ít nhất sáu nghìn một tháng, mà lương của con với anh Mậu cộng lại chưa tới hai vạn, chẳng đáng chút nào. Chi bằng chờ hộ lý nghỉ thì đón bố qua đây. Nhà mình vừa hay còn một phòng chứa đồ, dọn dẹp cho bố ở. Nhà bố con thì cho thuê, tiền thuê cũng bù thêm sinh hoạt phí.”
Tôi còn chưa kịp nói, Vu Thường và Vu Mậu đã gật đầu cái rụp:
“Phải đấy, con rể cũng như nửa đứa con trai, hiếu kính cha vợ là lẽ đương nhiên.”
“Yên tâm đi Giao Giao, cả nhà đông người, chắc chắn sẽ chăm sóc ổn thỏa.”
…
Miếng sườn kho tàu – món tôi chuẩn bị đặc biệt cho buổi tiếp khách – nhạt thếch như nhai sáp.
Trong tiếng phụ họa rôm rả, tôi ngẩng đầu nhìn hai cha con Vu Thường – Vu Mậu:
“Vậy người chăm là các ông chắc?”
Con trai con dâu đi làm suốt ngày, còn Vu Thường thì cả đời không động tay vào việc nhà. Rõ ràng, gánh nặng ấy sẽ rơi xuống đầu tôi.
Những năm trước ngày đêm hầu hạ bố mẹ của Vu Thường, cảnh tượng ấy bất giác hiện về trong đầu tôi.
Người già ốm đau, không thể đánh mắng, lại thường quấy rầy khiến ai cũng chẳng yên — thật sự là mệt mỏi rã rời.
Tôi khó khăn lắm mới tiễn được đôi vợ chồng ốm nặng ấy đi, giờ lại bảo tôi chăm một bệnh nhân liệt nửa người… nghĩ thôi đã thấy ngột ngạt.
Giọng tôi rất nhẹ, nhưng ngay lập tức khiến bầu không khí trên bàn cơm đóng băng xuống dưới không độ.
Vu Thường cau mày:
“Cả mấy hôm nay mũi chẳng ra mũi, mắt chẳng ra mắt, rốt cuộc bà muốn làm gì? Chẳng phải chỉ là chăm một người liệt nửa người thôi sao, trước giờ bà vẫn quen làm, sao giờ lại không được?”
Ông ta đặt bát trong tay xuống:
“Trang Quế Hương, buổi chiều bà tiêu của tôi tám trăm tệ, mua cái quần áo gì thế, làm bằng vàng à? Thôi thì coi như tiền phá giải xui xẻo. Nhưng bà đừng được đằng chân lân đằng đầu. Cứ thế này nữa, tôi sẽ không đưa bà một xu!
Bà già rồi mà chẳng lo con lo cháu, chẳng lẽ còn muốn bỏ cái nhà này, bắt chước bọn đàn bà lăng nhăng ngoài kia, già đầu rồi còn đòi ly hôn?”
Hai chữ “ly hôn” khiến tôi sững người.
Phải rồi, ly hôn.
Sao trước đây tôi chưa từng nghĩ đến?
Thấy tôi không nói, Vu Thường dừng một chút, dịu giọng:
“Tôi biết bà không vui, nên chiều nay chẳng phải tôi còn cố đi mua dâu cho bà sao? Con người phải biết đủ chứ.”
Vu Mậu gật đầu lia lịa:
“Đúng rồi, mẹ! Con chẳng phải con ruột của mẹ à? Giúp bọn con khó thế sao?”
Vu Mậu giống hệt bố hồi trẻ, trên mặt đầy vẻ bất mãn, như thể tôi mắc nợ nó vậy.
“Tùy các người. Dù sao tôi cũng không lo.”
Lời vừa dứt, cái bát trong tay Vu Thường đã ném thẳng về phía tôi, rơi xuống đất “choang” một tiếng.
“Được thôi! Không cần bà! Chăm một người mà tưởng không có bà là nhà này sụp chắc? Bà không lo thì tôi lo! Vu Mậu, từ nay coi như không có người mẹ này!!”
Tôi ôm trán đang rỉ máu, hồi lâu mới hoàn hồn.
Đến khi tôi kịp phản ứng, cả bàn đã tan.
Vu Mậu còn lầm bầm:
“Mẹ cũng đừng trách bố, mẹ quá đáng quá! Chút chuyện vặt mà lật đi lật lại làm ầm.”
Đêm đó, tôi hỏi con gái về chuyện ly hôn.