12
Thời ấy ở nông thôn, chuyện ly hôn rất hiếm.
Vậy mà khi đến trấn, bố tôi và mẹ đi vào chưa đầy mười phút, lúc bước ra… trên tay đã có một tờ giấy chứng nhận ly hôn.
Nhìn tôi và chị, mẹ tôi bật cười khẩy, quay sang nói với bố:
“Hồ Định Quốc, ông cứ dắt theo hai đứa ăn bám đó mà sống khổ đi!”
“Một lão nông cày ruộng còn mơ nuôi ra hai con phượng hoàng?”
“Cứ lo mà cho chúng nó đi học đi. Tôi muốn xem thử, cái ổ gà rách nát nhà họ Hồ các người… có đẻ nổi phượng hoàng không!”
Trong mắt mẹ tôi, rời khỏi bà đồng nghĩa với việc ba bố con tôi chắc chắn một bữa cơm nóng cũng không có mà ăn.
Nhưng ngay tối đầu tiên sau ly hôn, bố tôi đã làm cho tôi và chị một đĩa trứng hấp nóng hổi to đùng.
Màu vàng óng, bên trên nổi một lớp dầu thơm và hành lá xanh mướt.
Bố tôi vừa xoa tay vừa sốt ruột giục chúng tôi ăn:
“Ăn nhanh đi cho nóng, bố đập ba quả trứng vào đấy đấy.”
“Ly hôn cũng tốt. Từ giờ trứng nhà mình không đem cho nhà cậu nữa.
Bố để dành hết… cho con gái bố ăn!”
Tôi và chị nước mắt lưng tròng, lấy muỗng múc hai thìa lớn bỏ vào bát của bố.
“Bố ăn đi. Mình cùng ăn với nhau!”
13
Sợ mẹ sẽ lặp lại kiếp trước, lừa chị tôi đi đổi hôn nhân,
sáng hôm sau, tôi và bố đưa chị thẳng lên huyện, gửi vào trường cấp ba nội trú.
Trên đường về, tôi kéo bố vào hợp tác xã tín dụng, đem hơn một nghìn tệ tích góp cả chục năm qua của nhà tôi — gửi vào sổ tiết kiệm.
May mà gửi kịp.
Vừa về đến cổng, từ xa đã thấy mẹ tôi đứng chờ, sốt ruột đến mức đi qua đi lại.
Thấy hai bố con về, mắt bà sáng hẳn, lao đến nắm chặt tay bố tôi:
“Định Quốc! Nhà mình còn hơn một nghìn tệ đúng không? Mau đưa đây, tôi có việc gấp!”
Bố tôi cảnh giác, lùi lại một bước:
“Tiền đó là để dành cho Đình Đình và Tâm Tâm đi học. Ly hôn lúc trước chúng ta đã nói rõ rồi.
Ai cũng không được động vào.”
Mẹ tôi giậm chân:
“Chuyện học hành để sau!
Em anh bị chủ xưởng gạch lừa, giờ nợ ngân hàng một đống! Họ nói nếu không trả, thì bắt em anh vào tù!”
“Đó là em ruột của anh! Chẳng lẽ anh nhìn họ ngồi tù được sao?”
“Tôi đã bảo em rể ra ngoài lánh tạm, còn tiền… để tôi nghĩ cách!”
Nghe mẹ tôi bắt đầu ôm đồm lần nữa, bố tôi hít mạnh một hơi, hỏi không tin nổi:
“Cô nghĩ cách?
Trương Tiểu Thúy, cô có biết họ nợ ngân hàng bao nhiêu không?!”
“Những ba vạn tệ!
Còn chưa tính lãi!
Cô định trả bằng cách nào?!”
Mẹ tôi tỉnh bơ:
“Thì chẳng phải còn có mấy người sao?”
“Tôi tính rồi — nhà mình có hơn một nghìn tệ, đem nộp trước coi như tiền lãi tháng này.”
“Phần còn lại thì ông đi mỏ than.
Nghe nói làm dưới hầm lương cao lắm, mỗi tháng được hai ba trăm.
Một năm hai ba nghìn, ráng bảy tám năm là trả xong!”
“Còn nữa, Đình Đình với Tâm Tâm cũng lớn cả rồi, đến lúc lấy chồng, cứ xin sính lễ nhiều một chút, biết đâu ba năm năm là trả sạch nợ rồi cũng nên!”
“Em ông vì trốn nợ mà phải bỏ xứ đi, khổ lắm.
Khi mình trả xong nợ giúp họ, họ sẽ về lại thôi…”
Mẹ tôi cứ thế nói một tràng, hoàn toàn không nghĩ rằng:
Làm mỏ than là việc nguy hiểm chết người,
xuống hầm nặng nhọc, độc hại như thế, bố tôi… chưa chắc sống nổi bảy tám năm.
Chỉ là — lần này, bố tôi sẽ không nhịn nữa.
14
“Trương Tiểu Thúy, tôi chưa từng đồng ý trả nợ thay nó, cũng chưa từng đồng ý làm người bảo lãnh cho nó.”
“Đã là chữ tự tay cô ký, thì món nợ đó… cô tự mà trả.”
Nói xong, bố tôi đẩy mẹ tôi sang một bên, mở khóa cổng, dắt tôi vào nhà.
Mẹ tôi sững người một lúc, không tin nổi, lặp lại như cái máy:
“Sao được? Tôi đã đồng ý với nó rồi, nhà mình sẽ trả khoản vay đó giúp họ…”
Tôi cong môi, nhìn mẹ bằng một nụ cười nhạt:
“Mẹ, đó là mẹ hứa với người ta. Không phải con. Không phải bố.”
“Đừng quên — mẹ với bố đã ly hôn rồi.”
Mắt mẹ đỏ lên, bà vội chộp lấy tay tôi:
“Bố mày ly hôn với tao thì ly, còn mày với chị mày thì sao? Hai đứa là con ruột của tao!”
“Ngân hàng nói rồi, tao là người bảo lãnh, chú mày bỏ trốn thì tao phải trả nợ. Tao là mẹ tụi mày, mẹ thiếu tiền xem như hai đứa thiếu tiền!”
Mẹ lại muốn dùng cái logic trái khoáy của bà, ép tôi và chị gánh khoản nợ ba vạn tệ đó.
Đời này, tôi sẽ không bao giờ ngu dại mà gánh thay nữa.
Tôi quay lại, lạnh lùng nhìn thẳng vào bà:
“Khoản nợ đó không liên quan gì đến con và chị. Tụi con sẽ không trả một xu!”
“Mẹ không phục thì cứ đi hỏi ngân hàng xem — họ đến đòi mẹ, hay là đòi con và chị?”
Nói dứt câu, tôi đóng cửa rầm một tiếng, mặc kệ mẹ tôi gào khóc vật vã ngoài cổng.
15
Mẹ tôi cuối cùng vì sĩ diện, vẫn cắn răng chấp nhận trả khoản vay thay chú — dù lần này không còn bố tôi để bóc lột.
Không còn ai chịu khổ thay, mẹ đành phải ra công trường làm việc, khuân gạch xúc cát tích góp từng đồng để trả nợ ngân hàng.
Nhưng những ngày đó chưa kéo dài bao lâu thì cậu mợ đột ngột từ thành phố kéo bà về.
Mẹ tôi mừng đến rơi nước mắt, tưởng họ muốn chia tiền giúp bà trả nợ.
Nhưng cậu vừa định mở miệng trách móc thì mợ đã cản, đỏ mắt khóc lóc:
“Tiểu Thúy à, nợ ngân hàng thì trả từ từ cũng được… nhưng chuyện cưới hỏi của con trai chị, thì một ngày cũng không chờ nổi!”
Hoá ra anh họ tôi làm bạn gái có thai.
Bên nhà gái mở miệng đòi sính lễ tám nghìn tám,
không cho thì báo công an, tố cáo anh họ tội cưỡng gian — bỏ tù ngay.
Mợ quỳ sụp xuống nắm tay mẹ tôi, khóc nghẹn:
“Tiểu Thúy, giờ chỉ có cô mới cứu được cháu trai trong nhà!”
Mẹ tôi ngơ ngác:
“Cứu tôi? Tôi lấy đâu ra số tiền lớn như vậy?”
Rồi như chợt nhớ ra điều gì, bà cuống quýt bổ sung:
“Nhưng đừng… đừng nói chuyện đổi hôn nhân nữa nhé!
Lần trước vì chuyện đổi hôn nhân của Diệu Tổ mà nó suýt bị Tâm Tâm chém chết rồi…”
Mợ tôi vội giải thích:
“Không phải bảo Đình Đình đổi hôn nhân! Nhà gái nói tuổi lớn chút cũng không sao — chỉ cần người đó chịu phục vụ cả nhà họ ăn uống, dọn dẹp… và đẻ con trai cho họ là được!”
Rồi mợ tôi nói câu khiến toàn thân tôi lạnh ngắt:
“Tiểu Thúy, tôi với anh chị bàn rồi.
Cô cũng đâu phải quá lớn tuổi…
Hay là — chị đi đổi hôn nhân cho Diệu Tổ đi?”
16
Nghe nói muốn để bà ấy đi đổi hôn nhân, mẹ tôi lập tức nổ tung.
Kiếp trước, khi ép chị tôi gả đi, bà còn nói nào là:
“Đàn ông lớn tuổi mới biết thương vợ.”
“Nào là ăn chơi cờ bạc chỉ vì chưa có vợ, cưới vợ vào là hết.”
“Nào là có phụ nữ quản thì sẽ ngoan.”
Vậy mà đời này, đến lượt chính mình, mẹ tôi lại chần chừ.
“Tôi nghe người ta nói, cái thằng đó gần bốn mươi rồi mà vẫn chẳng làm nên trò trống gì. Ăn – uống – cờ bạc – gái gú đủ hết. Ngay cả mấy cô góa trong làng còn chê.
Tôi gả cho loại người như vậy kiểu gì được?”
Mợ tôi nghe xong liền nổi nóng:
“Sao lại không được? Anh cô chẳng phải cũng ăn uống cờ bạc đủ cả đó sao? Vợ chồng tôi từng ấy năm vẫn sống được với nhau đây thôi!”
“Tiểu Thúy à, đàn ông ai chẳng thế! Có vợ là tự khắc ổn.”
“Hơn nữa, Diệu Tổ là đích tôn của nhà họ Trương! Chẳng lẽ cô nỡ nhìn nó trẻ tuổi mà phải ngồi tù sao?”
Mẹ tôi dao động.
Chỉ cần bà hơi do dự, cậu mợ lập tức chuốc rượu cho say, rồi đẩy thẳng mẹ tôi vào phòng tên độc thân già kia.
Lần tiếp theo tôi gặp lại mẹ — đã là một tháng sau.
Mẹ tôi bị đánh thê thảm, mặt mũi sưng vù, tím xanh. Bà lê lết chạy về nhà, khóc lóc xin bố tôi tái hôn.
Bố tôi thấy mẹ bị đánh nặng thì lóe lên chút xót xa, đang định bước lên đỡ thì tôi siết tay ông kéo lại.
“Mẹ, vô duyên vô cớ người ta đánh mẹ à?
Mẹ nói rõ đi. Nếu thật sự là lỗi của hắn, con và bố đi báo công an ngay bây giờ.”
“Đừng… Không được báo công an!” — mẹ tôi hốt hoảng xua tay.
Bố tôi lúc này cũng tỉnh táo lại, mặt lạnh như băng:
“Nếu cô không chịu nói thật, tôi cũng không dám chứa chấp.”
Mẹ tôi ấp a ấp úng:
“Chẳng phải… chẳng phải là… ông bác họ bên ngoại tôi sao…
Ông ấy đi ăn nhậu ở ngoài uống nhiều quá, bị đột quỵ liệt nửa người…
Người nhà lại không ai chịu chăm… Ông ấy cầu xin tôi… là người thân, chẳng lẽ tôi bỏ mặc ông chết đói sao?”
“Rồi sao nữa?” – giọng bố tôi lạnh hẳn.
Mẹ tôi càng lúng túng:
“Rồi… tôi nghĩ, mang bác ấy về nhà tôi nuôi dưỡng… dù sao cũng chỉ thêm một đôi đũa…”
“Nhưng cái người kia không chịu, bảo tôi ‘ăn cơm nhà vác tù và hàng tổng’.”
“Tôi làm việc tốt mà! Sao lại nói tôi phản bội nhà chồng?”
“Với lại, bác họ là ruột thịt nhà tôi, sao gọi là người ngoài được?”
Nói đến đây, mẹ tôi lại bày ra cái ý tưởng khiến tôi và bố suýt ngã quỵ:
“Định Quốc, nhà anh rộng mà.
Tâm Tâm nấu cơm cho một người hay hai người thì cũng như nhau —
hay là anh cho bác họ tôi sang đây ở tạm nhé?
Dù sao cũng chỉ thêm đôi đũa…”