Vài ngày sau, Nhị Lang quay lại quân doanh.
Chẳng bao lâu sau khi hắn rời đi, ta đã đưa cha mình, Sách Thủ Nhân, lên công đường kiện cáo.
Nguyên do là hắn lợi dụng lúc ta dẫn Tiểu Đào ra bờ sông cuối thôn giặt đồ, mang theo một gói bánh ngọt, giả vờ ân cần đến thăm nhà họ Bùi, lừa thái thái rằng muốn đưa bà đi gặp con gái. Sau đó, hắn lục tung mọi thứ trong nhà.
Hộp tiền giấu trong tủ, tổng cộng mười ba lượng sáu tiền, cùng với chiếc vòng ngọc thẩm nương để lại, tất cả tài sản còn sót lại của nhà họ Bùi đều bị hắn lấy sạch.
Sau này, ta mới biết được đúng như dự đoán, chuyện hắn "không cờ bạc nữa" chỉ là giả dối. Xe lừa cũng là đồ thuê. Hắn còn định lừa ta về gả cho một lão già góa vợ làm nghề thuộc da ở huyện thành và đã nhận năm lượng bạc tiền sính lễ.
Hôm đó, ta giận dữ đến nỗi xách theo con dao làm bếp, đi bộ hai mươi dặm đường đến huyện thành.
Tìm đến sòng bạc, ta lôi hắn – một kẻ gầy gò xác xơ, tiều tụy như bộ xương khô – giao nộp lên công đường.
Luật Đại Sở tôn trọng hiếu đạo, con cái tố cáo cha mẹ bị xem là tội bất hiếu, gọi là "nghịch," kẻ phạm tội nghịch sẽ bị xử tử hình bằng cách thắt cổ.
Từ lúc bước vào công đường, tay Sách Thủ Nhân đã run không ngừng.
Vị huyện lệnh để ria mép chẻ đôi, nghe xong lời cáo buộc của ta, híp mắt nói:
"Sách Ngọc, ngươi dù hiện là phụ nhân nhà họ Bùi, nhưng cũng từng là con gái nhà họ Sách. Nếu kiên quyết kiện cha mình, là phạm điều bất hiếu. Sau khi bản quan xét xử, sẽ phạt ngươi hai mươi trượng, ngươi có chấp nhận không?"
Ta quỳ gối, giọng dứt khoát:
"Khởi bẩm đại nhân, dân phụ muốn kiện Sách Thủ Nhân, cư dân thôn Tây Pha, huyện Vân An, quận Đào Châu, đã cùng đồng bọn tại sòng bạc bán phát thê vào kỹ viện, hại mẹ ta, Lý thị, phải treo cổ tự vẫn, lại còn chiếm đoạt toàn bộ hồi môn của bà."
Huyện lệnh nhướn mày:
"Ngươi có chứng cứ gì không?"
"Thời điểm Lý thị qua đời, dân phụ chỉ mới bảy tuổi, không có chứng cứ."
"Vậy thì là lời nói suông, không thể xét xử."
"Vậy dân phụ kiện Sách Thủ Nhân vì tội mưu toan bán con gái lần hai, phá vỡ quy tắc môi giới của quan phủ."
"Cha ngươi đã gả ngươi cho nhà họ Bùi, có mối mai làm chứng, không tính là buôn bán. Còn số tiền sính lễ của Dương Lại Tử ở tiệm thuộc da đã được trả lại đầy đủ, cũng không tính là gả con hai lần. Tội danh này không thành."
"Nhưng trộm cắp tài sản nhà họ Bùi giữa ban ngày, đó chẳng phải là tội sao?"
"Tự nhiên là tội. Công đường có gương sáng treo cao, bản quan không thiên vị ai. Nhưng Sách Thủ Nhân trộm cắp tài sản nhà họ Bùi, xét đến cùng là vì ngươi là phụ nhân nhà họ Bùi, cũng có lý do. Chi bằng bản quan phán hắn hoàn trả lại tài sản, chuyện coi như kết thúc, ngươi thấy thế nào?"
"Hắn không còn tiền nữa, tất cả đều bị hắn nướng vào sòng bạc rồi."
"Vậy để hắn lập giấy nợ, có công đường làm chứng, không thể trốn tránh."
"Nếu hắn nhất quyết trốn tránh thì sao?"
"Vậy bản quan sẽ xử hắn tội lừa dối, phạt đánh roi rồi tống giam!"
Huyện lệnh đã bắt đầu mất kiên nhẫn, đập mạnh kinh đường mộc, quát:
"Thôi đường!"
Sách Thủ Nhân lập giấy nợ, còn ta bị đánh hai mươi trượng.
Nếu không phải khi hành hình được thay bằng một vị nha dịch hiền lành, có lẽ ta đã phải nằm liệt giường mấy tháng trời.
Vị nha dịch ấy họ Triệu, tên Triệu Cát, ông hạ thủ lưu tình vì từng quen biết với công công của ta, Bùi Trường Thuận.
Ông nói, từ hồi công công ta còn trẻ, bày quán bán đậu hũ ở huyện thành, họ đã là người quen lâu năm.
Vận may của ta thực không tệ, Triệu đại thúc cũng là người tốt. Ông không chỉ bỏ ra mười lăm văn tiền giúp ta thuê một chiếc xe lừa về nhà, mà còn tặng thêm một lọ thuốc trị thương, dặn dò ta trở về nhớ bôi thuốc dưỡng thương cẩn thận.
Dẫu cho ông đã nương tay, nhưng hai mươi trượng trên công đường vẫn khiến mông ta sưng nứt, đau đến mức toát mồ hôi lạnh, sắc mặt tái nhợt.
Từ lúc bị đánh đến khi nằm rạp trên xe lừa, Sách Thủ Nhân vẫn đi theo, miệng lí nhí giải thích:
"Cha không bán mẹ con, chẳng phải đã nói với con rồi sao? Là cha nợ tiền sòng bạc, người ta đến nhà đòi, mẹ con rõ ràng có ít bạc hồi môn mà nhất quyết không chịu đưa ra. Cha chỉ dọa vài câu là sẽ bán bà ấy vào kỹ viện, ai ngờ bà ấy lại cứng đầu đến mức ấy, thế mà lại t/r/e/o c/ổ..."
"Biến!"
"Cha gửi con đến nhà họ Bùi chẳng qua là muốn tìm chốn tốt cho con, không phải bán con. Còn Dương Lại Tử ở tiệm thuộc da, đúng là lớn tuổi, nhưng gia tài khá giả, cha chỉ muốn con có cuộc sống tốt hơn thôi."
"Biến!"
Ta dồn hết sức lực để mắng hắn, khiến cả cơ thể run lên, làm vết thương đau nhói đến mức mặt càng thêm tái nhợt.
Bảy tuổi mất mẹ, có một khoảng thời gian rất dài, ta thường tự hỏi: Con người sống để làm gì?
Ta từng tận mắt chứng kiến mẹ mình treo cổ trên xà nhà, đôi chân lơ lửng đung đưa trong không trung.
Sách Thủ Nhân từng hoảng sợ, từng khóc lóc hối hận.
Nhưng sự hối hận của hắn chẳng kéo dài được bao lâu, chưa đầy một năm, hắn lại lao đầu vào sòng bạc.
Nói đến chuyện bán vợ, bán con, hắn chưa từng thừa nhận.
Có lẽ trong lòng hắn, ta còn phải cảm kích hắn vì khi ấy hắn vẫn chưa hoàn toàn quên rằng mình có một đứa con gái. Thắng bạc, hắn mua cho ta cái bánh bao. Thua bạc, hắn vẫn biết đi xin chút cơm thừa canh cặn mang về nhà.
Khi con người yếu đuối và nhỏ bé, không có quyền lựa chọn, thường sẽ rơi vào trạng thái mông lung, vô định.
Sau này, khi ta lớn lên, rồi đến nhà họ Bùi, ta mới dần hiểu ra.
Thế gian khổ ải trăm bề, được sống đã là điều may mắn nhất.
Đã là may mắn nhất, nếu còn đi hỏi sống để làm gì, chẳng phải thật sự quá mức cầu kỳ hay sao?
Sống, tự nhiên là để sống cho tốt.
Như Đại Lang, muốn đọc sách, muốn sáng làm trai cày ruộng, tối bước lên đường chầu thiên tử.
Như ta, muốn tìm chỗ an thân lập nghiệp, sống một đời không lo âu.
Nhưng tất cả những điều đó, chỉ khi còn sống mới có hy vọng, mới có cơ hội tìm được con đường.
Đại Lang không còn cơ hội ấy nữa, nhưng ta thì có.
…
Sau khi trở về nhà họ Bùi, ta nằm sấp trên giường suốt một tháng.
Trong khoảng thời gian đó, Tiểu Đào vừa nấc vừa vụng về làm mọi việc theo lời ta chỉ dẫn.
Lâu dần, đến cả việc giúp thái thái thay quần khi bà không kìm được, con bé cũng có thể nhanh nhẹn làm xong, thậm chí còn cảm thấy rất đắc ý.
Từ đó, nó thường rảnh rỗi nhìn chằm chằm vào thái thái.
Thái thái sợ hãi, run giọng hỏi:
"Nhị nha, cháu cứ nhìn ta như vậy làm gì, đừng nhìn nữa, ta sợ."
"Thái thái, người khát nước không, uống chút nước đi."
"Ta không khát."
"Không, người khát."
…
Khi ta miễn cưỡng đứng dậy được, thì trong nhà đã chẳng còn gì để ăn. Rau trong vườn bị nhổ sạch, chum gạo cạn đáy, chuồng gà trống không.
Hai con gà mái mà ta vất vả nuôi để lấy trứng, đã bị Tiểu Đào lén mang đến nhờ góa phụ Ngô giết thịt.
Ngô quả phụ lúc đó còn liếc xéo, giọng chua ngoa:
"Nhà cửa thế nào mà còn bày đặt ăn thịt gà."
Tiểu Đào hớn hở:
"Nhà cháu còn một con nữa, mấy ngày nữa lại nhờ bà g/i/ế/t. Bà đừng thèm, cái phao câu để phần bà hết đấy."
Ngô quả phụ: "…"
Ngô Thúy Liễu là một góa phụ hơn hai mươi tuổi, tuy lời nói chua ngoa nhưng bụng dạ không xấu. Khi ta nằm liệt giường, bà còn mang đến cho chúng ta hai lần bánh nướng và cháo loãng.
Tuy nhiên, chính bà ta đã xúi Tiểu Đào rằng, vì Bùi Mai – tỷ tỷ của nàng – là thiếu phu nhân nhà Chu lý trưởng, nên khi nhà chẳng còn gì để ăn, Tiểu Đào có thể đến tìm mượn bạc từ nàng.
Không biết Tiểu Đào nghĩ gì, con bé thực sự lén ta đi hơn mười dặm đường, tìm đến nhà họ Chu ở thôn Tây Pha.
Tối đó, nó cúi đầu tiu nghỉu trở về.
Con bé ngồi xổm xuống đất, lau nước mắt, hỏi ta:
"Tẩu tẩu, tỷ tỷ Bùi Mai thực sự là chị em của chúng ta sao? Có phải lúc sinh chị ấy, mẹ vô tình để rơi xuống hố phân không? Bên ngoài bóng bẩy, bên trong vẫn là một đống phân lừa!"
Sau này ta mới biết chuyện. Khi Tiểu Đào đến nhà họ Chu, Bùi Mai ra dáng một thiếu phu nhân nhà giàu, đầu tiên giả vờ ân cần mời con bé ăn điểm tâm, sau đó quanh co nói đủ thứ chuyện xa gần.
Với độ tuổi của Tiểu Đào, nó chẳng hiểu nổi những lời bóng gió đó, chỉ cắm đầu ăn điểm tâm, vui vẻ cùng cô con gái bốn tuổi của Bùi Mai là nàng Duyện. Còn những lời của Bùi Mai, nó chẳng lọt tai một câu.
Thấy nói như gảy đàn vào tai trâu, Bùi Mai dần mất kiên nhẫn, đập mạnh xuống bàn, giận dữ:
"Ăn, ăn, ăn! Chỉ biết ăn! Nhìn cái dáng nghèo kiết xác của mày kìa. Tao nói cho mày biết, đừng mong tao giữ mày và thái thái lại đây, đừng mơ tưởng nữa!
"Số bạc cuối cùng của nhà họ Bùi tao không lấy một văn, ai lấy thì mày đi tìm người đó mà đòi! Bảo với cái Sách Ngọc kia đừng có mà diễn trò với cha nó, diễn xong rồi định đẩy hai người vào nhà tao, mơ đi mà làm mẹ của nó!"
Mắng xong, thấy Tiểu Đào tròn mắt nhìn mình, lại làm Duyện khóc òa lên, Bùi Mai vội vàng bảo nha hoàn bế đứa bé đi dỗ. Sau đó, nàng bỗng thay đổi thái độ, che miệng ho khẽ một tiếng, dịu dàng nói:
"Tiểu Đào, muội còn nhỏ, không hiểu lòng người hiểm ác. Ta làm vậy là vì muốn tốt cho muội. Muội và thái thái nhất định phải ở lại nhà họ Bùi. Nếu không, cái Sách Ngọc đó có khi sẽ phá hỏng luôn cả cơ nghiệp nhà chúng ta."
Tiểu Đào tuy lau nước mắt về nhà, nhưng tối đó vẫn lấy ra từ trong ngực một đống điểm tâm.
"Nàng nói nàng, ta lấy ta, chẳng lẽ lại đi không tay về."
Thái thái ở bên cạnh gật gù, liên tục khen:
"Nhị nha thật có tương lai!"
Được thái thái khen ngợi, Tiểu Đào càng hăng hái:
"Lần sau con lại đi, thái thái, con dẫn người đi cùng luôn."
"Được, chúng ta đều phải có tương lai."
"Chúng ta nhất định sẽ có tương lai!"
Ta: …
Khi vết thương hồi phục, ta quyết định mỗi ngày đi bộ hai mươi dặm đến huyện thành tìm việc làm.
Trước khi đi, Tiểu Đào kéo ngón tay ta móc ngoéo, ra điều kiện:
"Tẩu tẩu phải về nhà trước khi mặt trời lặn, nếu không con sẽ bỏ mặc thái thái, chạy đi tìm tẩu ngay!"
Đến huyện thành, ta mới biết rằng các tửu quán và trà lâu chẳng thiếu người làm, càng không nhận nữ nhân.
Những gia đình phú hộ thì thỉnh thoảng có vài việc vặt, nhưng mỗi lần quản sự ở hẻm Sư Tử cất tiếng rao, đã có cả đám phụ nữ tranh nhau đến làm, chen còn chẳng lọt.
Ta đi mấy ngày, mặt dày hỏi từng cửa tiệm xem có việc gì không.
Cuối cùng, ta được nhận làm ở một y quán, giúp họ nghiền thuốc hai ngày. Sau đó, khi tiệm vải Cảnh Vân dọn kho, ta lại theo họ bốc vác một ngày.
Chưởng quầy Tôn của tiệm vải khiến ta khó hiểu. Ông ta không dùng những người khuân vác trẻ khỏe, mà lại bỏ tiền thuê mấy cô gái như ta.
Một cô gái khác cũng cảm thấy kỳ lạ, không nhịn được liền hỏi.
Tôn chưởng quầy cười nhạt:
"Vải trong tay các cô là lụa Phù Quang, vài chục lượng bạc một tấm. Trong này còn có cả gấm dệt kim và lụa tuyết, đều là những thứ đắt đỏ. Những kẻ thô lỗ tay chân vụng về ta không dám dùng. Các cô cứ cẩn thận mà làm, có xước tay chân các cô cũng không sao, tuyệt đối không được làm xước vải."
Mấy chục lượng bạc một tấm, có lẽ chỉ gia quyến của phủ doãn Đào Châu hoặc các quan lớn trong huyện mới mặc nổi.
Ta tròn mắt, đưa tay chạm nhẹ lên lớp vải được bọc kỹ, thoáng thấy ánh sáng mờ mờ rực rỡ, trong lòng không khỏi bâng khuâng.
Nhưng khi cầm tiền công mua vài chiếc bánh bao nóng hổi trở về nhà, ta cũng lập tức quên sạch lụa Phù Quang hay gấm dệt kim.
"Tẩu tẩu, bánh bao vẫn còn nóng, thật thơm, thật ngon."
Tiểu Đào cười tít mắt, vui vẻ chia bánh, một chiếc cho thái thái, một chiếc cho mình, rồi đưa phần còn lại – bốn chiếc – cho ta.
Ta nhận lấy, gói cẩn thận rồi đặt lên bàn:
"Ngày mai hai người hâm lại, mỗi người ăn thêm hai chiếc."
"Tẩu tẩu, sao tẩu không ăn?" Tiểu Đào bĩu môi, vẻ không vui.
Ta vỗ bụng, cười nói:
"Trưa nay chưởng quầy tiệm vải mời cơm, ta ăn liền ba bát, đến mức ông ta mặt mày sầm lại luôn."
"Ngọc nương, cô thật có tương lai!"
"Tẩu tẩu, tẩu thật có tương lai!"
Tiểu Đào và thái thái đồng thanh, giơ ngón tay cái lên, tự hào về ta.
Ta xua tay, giả bộ khiêm tốn:
"Chỉ tạm được thôi. Lần sau nếu có cơ hội, ta sẽ cố ăn bốn bát."
Trước mặt họ, ta cố tỏ ra thoải mái, nhưng trong lòng lại đầy lo lắng.
Số tiền kiếm được quá ít, hiện tại ba chúng ta hoàn toàn trong cảnh bữa nay no bữa mai đói.
Trước khi rời đi, Nhị Lang có nói quân lương sẽ được gửi về mỗi hai tháng.
Ta cảm thấy hổ thẹn với hắn. Khi đi, hắn để lại toàn bộ số tiền mình có, còn trang nghiêm chắp tay cúi chào, nói:
"Tiểu cô và thái thái, xin nhờ đại tẩu ở nhà chăm sóc."
Giọng điệu của hắn vô cùng nghiêm túc, trước giờ chưa từng gọi ta là "đại tẩu." Khi ấy, ta xúc động đến đỏ mặt, cố nén sự ngượng ngùng, cũng nghiêm túc đáp lễ:
"Nhất định không phụ nhị thúc ký thác."
Nhưng kết quả thì sao? Hắn vừa rời đi không bao lâu, ta đã để em gái hắn và thái thái rơi vào cảnh đói khát.
Nỗi áy náy trong lòng càng ngày càng nặng nề, sáng hôm sau, trời chưa sáng rõ, ta đã vội vã lên đường đến huyện thành.