1
Nghe mấy câu đó, tôi khựng lại tại chỗ, lúng túng vuốt lại vạt áo.
Chiếc áo sơ mi hoa tôi cố ý lôi từ tủ ra mặc để đón ngày kỷ niệm, phút chốc bỗng hóa thành trò cười.
Con gái út thấy tôi đứng sững thì ngạc nhiên: “Mẹ, sao còn chưa vào bếp? Chẳng phải đã nói đợi bọn con về là mẹ sẽ làm món sở trường—sườn xào chua ngọt sao?”
Quả thật là có chuyện đó.
Nửa tháng trước.
Tôi đang làm việc nhà thì các con gọi điện đến.
Chúng nói vợ chồng tôi sắp tròn 35 năm cưới, định bay về nước làm cho chúng tôi một ngày kỷ niệm đáng nhớ.
Tôi lo đường xa vất vả nên muốn từ chối, nhưng chúng bảo tôi “không hiểu mốt”.
Theo cách nói của dân thành phố, đây gọi là “đám cưới san hô”, tượng trưng cho cuộc hôn nhân của vợ chồng tôi quý giá và nổi bật như san hô, nên phải ăn mừng cho tử tế.
Các con đều làm ăn ở nước ngoài, cả năm chẳng gặp được mấy lần.
Nghĩ có dịp nhìn mặt con cho thỏa, tôi liền đồng ý.
Con gái út cười nói: “Mẹ nhé, thế là chốt. Đến lúc con về, con phải được ăn sườn xào chua ngọt mẹ làm đấy!”
Vì món sườn xào chua ngọt này, sáng nay tôi chạy liền ba cái chợ, chỉ để mua được thịt heo bản địa không bị hoi.
Trước khi đi, con trai cả dặn muốn ăn đậu phụ Mapo, con trai thứ đòi gà Cung Bảo, bảo tôi mua đủ nguyên liệu mang về.
Thế mà chị hàng xóm thân thiết lại nói, chúng bảo tôi đi chợ chỉ để “đánh lạc hướng”, tiện tay chuẩn bị bất ngờ cho tôi.
Để tôi tin, chị còn mở mấy video trên mạng: con cái muốn tạo bất ngờ cho mẹ nên bày cớ đuổi mẹ ra ngoài, đợi mẹ về là lập tức dâng “bất ngờ” đã chuẩn bị.
Trong video, cả nhà quây quần vui vẻ khiến tôi cũng mường tượng mình sẽ nhận được niềm vui như thế.
Không ngờ mở cửa ra, đập vào mặt tôi lại là trách móc với ca thán.
Ông nhà tôi rít một hơi thu/ố//c, giận dữ chỉ vào tôi: “Sao còn ngây ra đấy, không thấy cả nhà đang chờ bà nấu cơm à?”
“Xúi quẩy thật, đang vui vẻ, bà làm một phát mà tức muốn no luôn.”
Nhớ tới mấy video vừa xem, tôi siết chặt tay, vẫn muốn giành cho mình một chút: “Lý Huy, hôm nay là kỷ niệm ngày cưới của chúng ta, hay là mình ra ngoài ăn nhé?”
Ông ấy quăng ngay cái gạt tàn: “Ra ngoài ăn không tốn tiền chắc?”
“Trương Lệ Phương, hôm nay bà làm sao thế? Con cái khó khăn lắm mới về một chuyến, bà lại đòi giận dỗi à?”
Tôi còn chưa kịp biện bạch, con gái út đã hùa theo: “Mẹ, con biết mẹ thấy tủi khi đến kỷ niệm ngày cưới của mình mà vẫn phải tự tay vào bếp, nhưng mẹ cũng phải thông cảm cho bọn con chứ!”
“Bố làm thuê cả đời, về già nên nghỉ ngơi. Bọn con thì mới xuống máy bay hôm qua, giờ còn đang lệch múi giờ, thật sự không cách nào giúp mẹ được!”
Tim tôi lạnh đi nửa phần.
Ông nhà tôi trọng nam khinh nữ, việc gì cũng ưu tiên hai thằng con trai; tôi luôn thấy áy náy với con gái út nên thương nó nhất.
Hồi nó tốt nghiệp cấp hai, ông ấy bảo con gái học nhiều cũng vô ích, cứ bắt nó nghỉ học lấy chồng. Tôi ngày đêm rửa bát, nó mới có tiền tiếp tục đi học.
Cũng vì chuyện ấy mà ông phát hiện tôi có tiền riêng, lần đầu tiên ra tay đánh tôi.
Hồi đó tôi bị đánh rất nặng. Con gái út biết chuyện, vừa khóc vừa nói: “Mẹ, sau này con thành đạt, con nhất định sẽ hiếu thảo với mẹ.”
Sau này nó đỗ vào trường đại học tốt nhất trong nước, rồi tự lực du học, định cư ở nước ngoài, nhưng chẳng bao giờ nhắc lại chuyện ấy nữa.
Tôi cũng không để bụng.
Ở chỗ chúng tôi, phụ nữ có tuổi đều từng trải như vậy: chỉ cần con cái tốt, làm cha mẹ thế nào cũng không sao.
Nhưng nghĩ đến cảnh lúc nãy ở nhà chị hàng xóm, con cái chị bận trước bận sau, nhất quyết không cho chị động tay làm gì, tôi lại thấy nghẹn ứ cổ họng, chẳng nói nổi câu nào.
Tôi bình tâm một lúc lâu, mới đặt túi đồ vừa xách về lên bàn: “Cả đời tôi đã nấu cơm trong nhà, hôm nay tôi muốn ra ngoài ăn.”
Con trai cả nghe vậy liền bùng nổ: “Ủa mẹ, con có lòng về mừng kỷ niệm cho mẹ, mà một bữa cơm mẹ cũng không muốn nấu cho bọn con, mẹ làm mẹ kiểu gì vậy?”
Con trai thứ cười lạnh: “Đúng đấy. Vì mừng kỷ niệm cho mẹ mà thương vụ trị giá vài trăm nghìn bọn con nói bỏ là bỏ. Mẹ đi hỏi hàng xóm láng giềng xem, có ai đối tốt với mẹ mình bằng bọn con không!”
Tôi cúi đầu, vừa định mở miệng, cái tát của ông nhà tôi đã giáng xuống: “Trương Lệ Phương, tôi bảo bà cứng đầu hả, không ăn đòn thì không biết điều à? Còn không mau lăn vào bếp nấu cơm!”
Mặt tôi bỏng rát như bị lửa táp.
Lạnh lòng hơn cả là hai đứa con trai làm như không thấy gì, vẫn thu lu trên sofa chơi game; còn con gái thì mặt mày khó xử, khuyên tôi “vì đại cục”, đừng cãi nhau với ông nhà trong ngày đẹp thế này.
Nó nhét mạnh cái xẻng xào vào tay tôi: “Mẹ, bọn con khó lắm mới về được một chuyến, mẹ coi như vì bọn con, nhịn một chút được không?”
2
Cái xẻng ấy nóng bỏng tay.
Hình ảnh gia đình nhà hàng xóm quây quần vui vẻ vẫn còn nguyên trước mắt.
Thấy tôi mãi không động đậy, ông nhà tôi hùng hổ đẩy mạnh một cái.
Tôi ngã dúi dụi xuống đất, sau đầu đập vào góc tủ bếp, đau đến nghiến răng nhăn mặt.
Dù vậy, hai đứa con trai vẫn bất động trên sofa; chỉ có con gái út xót xa chạy đến định đỡ tôi dậy.
Ông túm chặt cổ tay nó: “Con mụ thối này phải đánh cho mấy trận mới biết điều. Để nó tự bò dậy, kẻo sau này lại leo lên đầu lên cổ.”
Ông lườm tôi quắc mắt: “Đồ mụ thối, không nghe lời thì lần sau không chỉ đơn giản là ăn đòn đâu!”
Chớp mắt, trong đầu tôi vụt qua lời chị bạn hàng xóm vẫn nói: phụ nữ tuổi như mình cũng có cách sống khác; khi hôn nhân không còn tôn trọng, không phải chỉ có con đường nhẫn nhịn—chúng ta cũng có quyền phản kháng.
Tôi từ từ đứng dậy, bước tới trước mặt ông ta, hạ quyết tâm, vung tay tát ngược một cái.
Ông sững người, một lúc lâu mới hoàn hồn.
Ôm má, ông trừng mắt nhìn tôi: “Con mụ thối, muốn trời sập à, mày dám đánh tao!”
Bọn con cũng há hốc miệng, hồi lâu không nói nổi câu nào.
Dù sao trong mắt chúng, tôi luôn là người âm thầm chịu đựng; gặp bất công, tôi chưa từng phản kháng.
Con trai cả chỉ tay vào tôi: “Mẹ sao có thể đánh bố? Quá đáng thật!”
Con trai thứ tiếp lời: “Đúng đấy, mẹ xin lỗi bố ngay đi, coi như chuyện này bỏ qua, bọn con có thể tha thứ cho mẹ.”
Tôi lặng nhìn họ, lòng vừa chua vừa đắng.
Không ngờ những đứa con tôi hết mực yêu thương lại mắng chửi chẳng cần phân phải trái; càng không ngờ chúng làm ngơ trước nỗi khổ của tôi!
Đúng lúc ấy, ông ta lao tới, gầm gừ đe dọa “dạy cho tôi một bài học”.
Bọn con vội ngăn lại, sốt ruột: “Mẹ mau xin lỗi đi. Dù gì hôm nay cũng là kỷ niệm ngày cưới của bố mẹ, mẹ cứ phải làm mọi người mất vui mẹ mới hài lòng sao?”
Tôi mặc kệ, đi thẳng ra cửa, rẽ trái sang nhà chị hàng xóm.
Cái gia đình tôi đã nhẫn nhịn nửa đời người, gồng gánh giữ gìn mới tạm yên—tôi không cần nữa.
Nửa đời còn lại, tôi sẽ tự mình sống.
3
Chị hàng xóm tên Tần Tố Phân.
Tôi gõ cửa nhà chị.
Thấy mặt tôi sưng vều, chị vừa kinh ngạc vừa xót xa, vội kéo tôi vào, lấy thuốc giảm sưng bôi cho.
Tần Tố Phân kém tôi hai tuổi; lúc tôi mới về làm dâu, chị đã kết hôn hơn hai năm.
Hôn nhân của chị cũng chẳng khá hơn: chồng chị nghiện rư/ợ//u, mặc kệ con nhỏ khóc đói, gom hết tiền mua rư/ợ//u; say vào còn nặng tay với chị.
Hiểu cảnh ngộ, tôi giấu ông nhà lén mang gạo, dầu cho chị.
Cả hai cùng mắc kẹt trong cảnh đời riêng, nhưng đỡ đần nhau đi qua quãng ngày gian khó nhất.
Sau đó, chồng chị đột tử vì rư/ợ//u; con cái lần lượt đỗ đại học, chị mới được sống yên ổn.
Chị cũng biết chuyện nhà tôi; thấy mặt tôi sưng phồng, thần sắc ủ rũ, chị chắc đã đoán ra phần nào.
Không kìm được, chị mắng: “Ngày kỷ niệm tử tế mà thành ra thế này, thật là tội lỗi! Lý Huy thế nào tôi không nói nữa, còn mấy đứa con, chẳng đứa nào biết đỡ đần—đúng là đồ vong ân bội nghĩa!”
Trút xong bức xúc, chị lo lắng nhìn tôi: “Chị ơi, rồi chị tính sao?”
Tôi hiểu nỗi lo của chị.
Tôi vừa tát Lý Huy, về nhà chắc chắn ông ta không để yên; nhà mẹ đẻ đã giao cho em trai, tìm đến nương nhờ cũng không ổn.
Huống chi năm nay tôi năm mươi lăm tuổi, bình thường chỉ làm mấy việc thủ công trong làng, chẳng có nghề ngỗng gì khác.
Dù vậy, tôi vẫn muốn đổi cách sống.
Cũng chẳng có con đường nào tệ hơn hiện trạng bây giờ.
Tôi chậm rãi nói: “Có lẽ tôi muốn ly hôn.”
Nói vậy thôi chứ trong lòng tôi vẫn chông chênh.
Từ nhỏ đến lớn, tôi thấm cái lối nghĩ: “Ly hôn là không vẻ vang”, “đã lấy là phải sống cả đời”, “đàn bà nhẫn nhịn trong hôn nhân là lẽ đương nhiên”.
Tần Tố Phân hay xem video ngắn, thường rỉ rả với tôi về bình đẳng giới và quyền của phụ nữ.
Nghe tôi nói vậy, chị mỉm cười nhẹ nhõm: “Chị quyết gì em cũng ủng hộ. Nếu chị thật sự ly hôn, lúc đó dọn qua ở với em, coi như có bạn bầu bạn.”
Lúc này, con trai chị là Tiểu Trạch đề nghị cả nhà ra ngoài ăn mừng.
Tôi xua tay: “Kỷ niệm ngày cưới của tôi với Lý Huy đã thành ra thế này, còn mừng cái gì nữa?”
Con gái chị, Tiểu Hòa, lắc đầu: “Dì Trương, bữa này là mừng cho sự tỉnh ngộ và dũng cảm của dì. Từ nay dì sẽ đón đời sống mới rồi!”