1.
Tin nhắn từ hội phụ huynh
【Mẹ của Thanh Thanh, tại sao không tới họp phụ huynh?】【Giáo dục con cái là chuyện lớn của gia đình, chị để bà ngoại đến thay, lương tâm chị thấy ổn không?】【Mẹ của Thanh Thanh, làm ơn phản hồi tin nhắn. Đây là phép lịch sự tối thiểu của một con người.】
Vừa bước xuống máy bay, điện thoại tôi đã nổ tung vì thông báo.Trong nhóm phụ huynh, một người tên "mẹ của Trần Trần" đã tag tôi hơn chục lần, chỉ trích vì không có mặt trong buổi họp phụ huynh, rồi chê tôi không lễ phép, không thèm hồi âm.
Tôi đè nén cơn tức, nhắn lại:
【Tôi và ba của Thanh Thanh đều bận công việc nên mới nhờ bà ngoại đi thay.】
Tin chưa kịp gửi xong, bên kia đã nhảy vào:
【Tôi phải nghiêm túc phê bình chị. Làm cha mẹ mà không phân biệt nổi giữa công việc và giáo dục con cái à?】
Nghiêm túc phê bình?Tôi suýt bật cười — tưởng đang họp giao ban công ty.
Tôi liền đáp gọn gàng:
【Tôi cử ai đi họp phụ huynh là chuyện riêng của tôi. Liên quan gì đến chị?】【Giáo viên chủ nhiệm đã đồng ý, chị không hài lòng cái gì? Mà chị là ai vậy?】
Cả nhóm im phăng phắc.Ba phút sau, "mẹ Trần Trần" tung ra một đoạn tiểu luận dài ngoằng, mang tên "Tấm lòng cao cả của một phụ huynh tận tụy":
【Các vị phụ huynh thân mến, hôm nay tôi rất thất vọng. Tôi luôn tận tâm vì sự nghiệp giáo dục của lớp, vậy mà lại bị công kích, bị sỉ nhục.】【Cô giáo rất bận, không thể kiểm tra từng trường hợp. Tôi chỉ muốn san sẻ gánh nặng cùng cô. Nhưng đến cả một chút tôn trọng cũng không được đáp lại. Thôi thì tôi xin rút khỏi hội phụ huynh.】【Nhưng tôi vẫn phải nói, những gia đình không coi trọng chuyện học hành của con, cha mẹ như vậy chỉ có hai loại: ngu dốt hoặc xấu xa. Tôi thực sự lo lắng con mình sẽ bị ảnh hưởng xấu nếu học cùng những đứa trẻ lớn lên trong môi trường như thế.】
Vừa dứt lời, lập tức có vài phụ huynh nhảy vào "vỗ tay" cho màn tiểu luận nước mắt cá sấu của chị ta.
【Mẹ của Trần Trần, đừng giận nhé, tụi mình hiểu công sức của chị mà.】【Chị ấy chỉ vì tập thể thôi, có phụ huynh không hiểu cũng đừng nói chuyện khó nghe như vậy chứ!】【Hội phụ huynh nói sao thì làm vậy, đừng thắc mắc gì cả. Người ta đã bỏ công bỏ sức, mình nên phối hợp mới phải!】【Mẹ của Thanh Thanh, chị xin lỗi một câu đi cho xong chuyện.】
Tôi sôi máu đến mức muốn đập điện thoại.Ngày thường ở viện nghiên cứu hướng dẫn sinh viên còn chưa từng bị bực đến thế!
Vừa định gõ phím đáp trả, một tin nhắn riêng hiện lên.Là mẹ của bé Đồng Đồng – hồi đầu năm tôi từng giúp chị một chuyện nhỏ, nên có kết bạn.
【Mẹ của Thanh Thanh, đừng đôi co với họ nữa, cãi không lại đâu...】
Qua màn hình, tôi cũng cảm nhận được sự bất lực và nhún nhường trong từng chữ.
Tôi nhíu mày.Tại sao phải nhịn?Tất cả đều là phụ huynh, ai cao hơn ai?Ai cho họ quyền mặc định mình là "ban lãnh đạo"?
【Chị mới chuyển trường, chưa biết gì đâu. Họ là thành viên hội phụ huynh, mẹ của Trần Trần chính là hội trưởng.】【Đắc tội với họ thì sau này con mình không yên ổn đâu...】
À ha, ra là thế.
Hội phụ huynh?Ủa vậy là gì? Một tổ chức ngầm thao túng cả trường tiểu học à?Hay là mấy chị đang cosplay “ủy ban trung ương lớp một”?
2.
Cô giáo nhẹ nhàng dùng vài câu “dĩ hòa vi quý” để xoa dịu, coi như chuyện đã qua.Mẹ của Trần Trần dưới hàng loạt lời níu kéo, lại tiếp tục làm hội trưởng hội phụ huynh như chưa từng có gì xảy ra.
Tôi chẳng buồn nhìn cái màn tung hô giả tạo đó, quay sang nhắn tin tiếp với mẹ của bé Đồng Đồng.Trò chuyện một lúc, tôi mới phát hiện ra – cái “hội phụ huynh” này tồn tại từ hồi lớp Một.
Một hội trưởng, bốn ủy viên.Ban đầu chỉ phụ trách mấy chuyện lặt vặt của lớp.Dần dần, quyền lực bành trướng: thu tiền quỹ lớp, quyết định mua sắm, tổ chức hoạt động, thậm chí còn dám can thiệp vào việc giáo viên phân công dạy học.
Tôi nghe mà muốn nghẹn.
Mẹ Đồng Đồng thở dài, bắt đầu trút bầu tâm sự:
【Năm ngoái họ bảo phải mua máy in cho lớp, nói là để cô tiện in tài liệu cho học sinh. Chịu thôi, vì con thì góp. Nhưng họ nhất quyết chọn cái máy in thương mại hơn 5 triệu! Công ty em làm còn chưa dùng máy xịn vậy!】【Cộng thêm tiền giấy, tiền mực, mỗi phụ huynh phải nộp 200 nghìn.】【Trong khi bên ngoài, in tài liệu cũng chỉ 200 – 300 đồng một tờ. 200 nghìn mà in thì chắc học hết cấp 2 chưa hết.】【Nghe nói… cái máy in đó là của nhà mẹ Trần Trần. Nhưng em chỉ nghe phong thanh vậy thôi, chị đừng nói với ai nhé…】
À. Tôi hiểu rồi.Lấy đồ cũ nhà mình, đội giá thành hàng mới, rồi bắt cả lớp mua lại – vừa đút túi vừa “đóng vai thánh mẫu”.
Mẹ Đồng Đồng kết luận một câu:
【Vì con mà phải nhịn, nhịn chút thì qua. Ai mà chẳng vì con cái chứ chị…】
Tôi hiểu nỗi khổ của chị.Chồng đi làm xa, bản thân bận rộn, một mình nuôi con – chuyện gì có thể tránh thì tránh.Với chị, thêm một chuyện là thêm một gánh nặng.
Nhưng nhịn từ tiểu học, rồi lên cấp 2, cấp 3… nhịn mãi à?Mình nhịn, rồi con mình sẽ học được gì?Một bài học về im lặng trước bất công?Về việc ngoan ngoãn cúi đầu khi người khác áp đặt?
Không. Tôi không định dạy con như thế.
3.
Trường thông báo chuẩn bị tổ chức hội thao mùa thu.Ngay sau đó, hội phụ huynh đã lên tiếng trong nhóm chat:
【Để các con đồng đều – rực rỡ – nổi bật, chúng tôi đề xuất đặt đồng phục thể thao riêng. Dưới đây là 3 mẫu và giá tiền, mời mọi người tham khảo.】
Tôi lướt mắt qua. Trời ơi đất hỡi…Loại rẻ nhất cũng 500 nghìn, đắt nhất lên đến 1 triệu một bộ.
Một… triệu… cho một bộ đồ thể thao.Trong khi nhà trường đã phát đồng phục chính quy.Mà đây chỉ là một buổi hội thao nho nhỏ cho học sinh tiểu học!
Điều kỳ lạ là… không một phụ huynh nào lên tiếng.Không phản đối, không đặt câu hỏi, không ý kiến.
Ngay sau đó, mẹ của Trần Trần đại diện tuyên bố:
【Vì mọi người đều im lặng, chúng tôi – hội phụ huynh – xin toàn quyền quyết định.Và để các con được tham gia hội thao một cách "vinh quang và đàng hoàng", chúng tôi chọn bộ… 1 triệu.】
Ủa là sao?Mọi người im lặng = đồng ý?Giữ yên = mặc định chấp nhận?Đây gọi là giả dân chủ, nói cho sang, thật ra là độc đoán ngọt ngào.
Tôi không chịu nổi kiểu áp đặt được gói trong lớp đường như thế, bèn nhẹ nhàng lên tiếng:
【Tôi thấy chỉ là một buổi thể thao, mức giá này hơi cao. Các con vẫn có đồng phục trường mà?】
Tôi đã rất cố gắng lựa lời, nhớ đến lời của mẹ bé Đồng Đồng: “vì con, nhịn một chút”.Nên nói rất mềm.
Vậy mà chưa đầy một phút sau, mẹ của Trần Trần đã nhảy vào như bắn liên thanh:
【Mẹ của bé Thanh Thanh, xin đừng mang sự lười biếng và thiếu hiểu biết của chị vào lớp học này.】
【Hội thao là vinh dự của tập thể. Làm cha mẹ, chúng ta nên nghĩ cách để con cảm thấy tự tin và tự hào – chứ không phải vì vài đồng bạc mà kéo tụt các con lại phía sau.】
Tôi nhíu mày.
Tôi phản bác:
【Hội thao là nơi đề cao tinh thần bền bỉ, kiên cường – không phải sàn diễn để so đo ai mặc đồ đắt tiền hơn.】
Ngay lập tức, quảng cáo gà hầm và súp bổ nhảy ngang màn hình (có vẻ nhân sinh vẫn phải ăn trước đã).
Còn trong nhóm, mẹ của Trần Trần lại nhảy vào với một câu mang mùi bỉ bai xen lẫn đạo đức giả:
【Quần áo là bộ mặt của con trẻ. Chẳng lẽ mẹ của bé Thanh Thanh muốn con mình bị người khác chê cười sao?】
Tôi cười nhạt. Gõ nhanh ba dòng:
【Mẹ của Trần Trần, chị có đọc nội quy trường không? Điều thứ năm ghi rất rõ:“Không khoe của, không so đo.”】
BOOM.Câu nói như thả lựu đạn vào giữa buổi livestream “lòng nhiệt thành vô đối” của hội phụ huynh.
Ngay lập tức, tổ công tác “phụ huynh hội” thi nhau nhảy vào phản ứng:
Mẹ của Tịch Tịch:
【Chị nói vậy là có ý gì? Bọn tôi vì hội thao mà thức trắng hai đêm chọn mẫu, chị không biết ơn thì thôi lại còn xúc phạm?】
Bố của Đông Đông:
【Một triệu cho bộ đồ thể thao là bình thường. Tôi còn thấy mặc vậy là quá tiết kiệm với con trai tôi ấy chứ.】
Mẹ của Thụy Thụy:
【Đúng đó. Con tôi thường mặc đồ tập thể thao hai – ba triệu một bộ. Một triệu là chúng tôi đã "hạ mình vì tập thể" rồi. Da con tôi nhạy cảm, mặc rẻ quá còn sợ bị dị ứng đấy!】
Bố của Huy Huy (đỉnh cao hạ nhục có văn hóa):
【Nếu mẹ Thanh Thanh gặp khó khăn, hội phụ huynh có thể góp tiền mua giúp bộ đồ cho con chị.】
Tôi nhìn cái đống lời qua tiếng lại đầy khói bụi trên màn hình... rồi bật cười thành tiếng.Không phải vì tức – mà vì buồn cười.
Một nhóm người vin vào tình thương và “vì con cái”, rồi biến nó thành thước đo khoe mẽ, quyền lực và kiểm soát.Càng nói, càng lòi ra kiểu đạo đức giả pha kim tiền.
Tôi cuối cùng cũng hiểu…Vì sao không ai dám lên tiếng.
Trong nhóm phụ huynh này, chỉ cần không tán thành với quyết định của hội phụ huynh là lập tức bị cả đám vây công.Họ sẽ gán cho bạn đủ loại nhãn mác:"Vô trách nhiệm", "Thiếu hiểu biết", "Không xứng đáng làm cha mẹ".
Ba năm qua, hội phụ huynh đã quen với việc áp đặt, còn những phụ huynh khác thì đã quen với việc cúi đầu.
Thanh Thanh chỉ mới chuyển đến năm nay.Mẹ của Đồng Đồng từng khuyên tôi: “Chị nhịn một chút, vì con. Ba năm thôi mà.”
Nhưng tôi hỏi ngược lại:Một nhóm người ngang nhiên chia đẳng cấp trong một nhóm chat vốn nên bình đẳng – vậy làm sao tin rằng bọn trẻ sẽ đối xử với nhau công bằng?
Tôi chợt nhớ đến một chuyện nhỏ mà Thanh Thanh kể với tôi tuần trước.
"Cả lớp ai cũng đổ xô mua quà cho Lưu Hạo Thần, ai được chơi chung với cậu ấy là như ngôi sao, đi tới đâu cũng được chú ý."
Tôi hỏi con:
“Sao con bé đó lại có sức ảnh hưởng lớn vậy?”
Con bé trả lời rất vô tư:
“Vì mẹ cậu ấy là hội trưởng hội phụ huynh. Ai thân với Hạo Thần thì có cơ hội được chọn làm người phát biểu đại diện lớp trước toàn trường. Mà người chọn danh sách, chính là mẹ Hạo Thần.”
Tôi hỏi khẽ:
“Vậy con đã tặng quà chưa?”
Thanh Thanh khẽ lắc đầu:
“Con không tặng đâu. Con không thích Lưu Hạo Thần. Cậu ấy hay bắt nạt bạn trong lớp lắm.”
Tôi gật đầu.Đúng là "mẹ thế nào – con thế nấy".Đối với loại người này, càng nhịn, họ càng lấn tới.Tôi – không quen sống kiểu cam chịu.
Tôi xóa sạch mấy dòng phản biện đang định gõ vào nhóm.Thay vào đó, gửi thẳng một chiếc icon cười toe toét kèm dòng tin nhắn:
【Vậy thì bộ đồng phục của Thanh Thanh, xin nhờ hội phụ huynh lo giùm nhé.】【Các anh chị đúng là người tốt, việc gì cũng nghĩ cho người khác, cảm động thật sự đó ạ.】
— Một đòn "giả nai" sắc lẹm.Đi đường không biết ngượng, thì tôi dọn sẵn đường để mấy người... hết chỗ để chối.
Cả nhóm đột nhiên yên lặng. Không một ai tiếp lời.Mấy phút sau, không khí trong nhóm như chưa từng xảy ra tranh cãi gì.
Năm phút sau.Điện thoại tôi rung lên.Giáo viên chủ nhiệm – cô Trương – gọi tới.
Chưa chào hỏi gì đã sấn giọng:
“Chị là mẹ của Thanh Thanh đúng không?Chị làm vậy… có thấy quá đáng không hả?”