Vào những năm tám mươi, trong khu quân khu nắng gắt đến mức có thể nung chảy cả nhựa đường.
Khi bức thư tiến cử tham gia “Kế hoạch Hồng Tinh” được đích thân Tư lệnh trao tận tay, thì ngay trước mặt mọi người, vị hôn phu của tôi – Chu Chí Minh – lại chẳng hề do dự, đưa bức thư ấy cho Tôn Lan, người đang khóc lóc nức nở.
Không khí lập tức đông cứng lại.
Bạn thân nhất của tôi – Trương Yến – không kìm được mà bật thốt:
“Anh Chí Minh! Anh nhầm rồi phải không? Suất đi học nâng cao ở Đại học Quốc phòng lần này là của Trần Niệm mà!”
Thế nhưng Chu Chí Minh chẳng buồn liếc nhìn lá thư ấy một lần.
Ánh mắt anh ta chỉ chăm chăm dừng lại trên người tôi, ánh nhìn chan chứa cái gọi là “vì em tốt” như một con dao cùn, không ngừng cắt rạch vào trái tim tôi.
Anh ta có thể lạnh lùng bẻ gãy đôi cánh của tôi ngay trước bao ánh nhìn,
lại còn muốn tôi biết ơn vì điều đó.
1.
“Niệm Niệm, chúng ta làm công tác tuyên truyền, lý luận đủ dùng là được rồi, đâu cần ra tiền tuyến học chỉ huy chuyên sâu làm gì.”
Giọng Chu Chí Minh không lớn, nhưng từng chữ rơi vào tai mọi người trong sân doanh trại, rõ ràng như tiếng trống.
“Huấn luyện ở Đại học Quốc phòng cực khổ lắm. Em từ nhỏ sống trong đại viện, làm sao chịu nổi?”
Anh ta ngừng một chút, quay sang nhìn Tôn Lan đang co mình nép bên cạnh, ánh mắt lộ rõ tia thương hại:
“Tôn Lan thì khác, cô ấy lớn lên ở nông thôn, khổ quen rồi. Trước đây làm ở hậu cần cũng bị chèn ép không ít. Với cô ấy, đây là cơ hội đổi đời. Anh giúp cô ấy cũng là giúp em. Em đừng nghĩ nhiều, anh chỉ là… xót cô ấy thôi. Đợi anh từ ‘Kế hoạch Hồng Tinh’ về, sẽ đích thân chỉ dạy cho em.”
“Kế hoạch Hồng Tinh” – toàn quân khu chỉ có một suất, là chiếc thang vàng dẫn tới con đường quân nghiệp huy hoàng.
Vì nó, tôi đã cật lực suốt bao ngày đêm, những bản phân tích chiến lược tôi viết ra chất cao hơn cả người.
Vậy mà giờ đây, vị hôn phu của tôi – con trai Tham mưu trưởng, sĩ quan trẻ có tiền đồ sáng lạn nhất quân khu –
lại dùng giọng điệu dịu dàng nhất, nói ra lời tàn nhẫn nhất.
Anh ta giẫm nát nỗ lực của tôi, biến ước mơ tôi thành chiến lợi phẩm để ban phát cho người con gái mà anh ta “thương xót”.
Ánh mắt của hàng xóm, đồng đội xung quanh phức tạp vô cùng – có thương hại, có khó hiểu, nhưng nhiều nhất là vẻ thích thú như đang xem một vở kịch.
Tôi, trở thành trò cười của cả quân khu.
Tôn Lan run run đưa tay nhận lấy bức thư tiến cử,
đôi mắt nhòe lệ, ngước nhìn tôi, giọng nói nghẹn ngào:
“Chị Trần Niệm… xin lỗi… em… em không cố ý… em…”
Tôi nhìn khuôn mặt yếu đuối vô tội của cô ta, dạ dày như bị ai đó khuấy đảo.
“Anh Chí Minh cũng chỉ là muốn tốt cho chị thôi mà, chị Niệm Niệm, đừng trách anh ấy…”
Phía sau Tôn Lan, một nữ binh lên tiếng nhỏ nhẹ bênh vực.
Tôi hít sâu một hơi, đè nén vị tanh ngọt dâng lên nơi cuống họng, ánh mắt từ khuôn mặt ngạo mạn tự cho mình là đúng của Chu Chí Minh chậm rãi chuyển sang phía Tôn Lan.
“Đồng chí Tôn Lan,” tôi mở lời, giọng bình tĩnh đến mức chính tôi cũng bất ngờ.
“Đã là người anh ấy cho rằng phù hợp hơn, thì cô cứ đi đi.
Chỉ mong cô đừng phụ lòng cơ hội quý giá này… vì trên đó còn đẫm mồ hôi và tâm huyết của người khác.”
Nói xong, tôi không thèm liếc Chu Chí Minh lấy một cái, quay người rời đi.
Tấm lưng thẳng ấy là niềm kiêu hãnh cuối cùng tôi còn giữ.
Trương Yến chạy theo sau, tức giận đến dậm chân:
“Trần Niệm! Sao cậu lại bỏ qua như vậy? Đó là suất của cậu mà! Chu Chí Minh anh ta lấy cái gì ra để cướp? Chỉ vì Tôn Lan biết khóc biết đóng vai tội nghiệp sao?”
Tôi dừng bước, ngoái đầu nhìn đôi "kim đồng ngọc nữ" đứng giữa sân đại viện,
“Giờ có tranh cũng chẳng thay đổi được gì. Chỉ khiến người ta thấy tôi giống một trò hề hơn mà thôi.”
Đúng vậy, đi tranh, đi cãi – chỉ càng chứng minh cái danh “tiểu thư nhà giàu, làm loạn vô lý” mà người ta luôn áp đặt lên tôi.
Chu Chí Minh đã nói rõ ràng, anh ta đứng trên cái gọi là đỉnh cao đạo đức, dùng danh nghĩa “yêu thương” để hợp lý hóa tổn thương.
Trở về ký túc xá, tôi đem toàn bộ bản báo cáo và sổ ghi chép khóa vào đáy rương.
Nhưng tôi không khóc.
Nước mắt – là thứ vô dụng nhất trong thời đại này.
Chu Chí Minh,
anh nghĩ không có anh, tôi – Trần Niệm – sẽ không thể bay lên được sao?
Anh tưởng rằng cắt đứt chiếc thang vàng của tôi, tôi sẽ mãi mãi đứng lại, ngửa đầu nhìn anh tỏa sáng trên cao?
Anh chờ mà xem.
2.
Những ngày sau đó, tôi biến mình thành một cỗ máy làm việc câm lặng nhưng điên cuồng nhất của Phòng Tuyên huấn Quân khu.
Người khác tan ca thì tôi tăng ca, người khác nghỉ ngơi thì tôi vẫn đang viết.
Tôi không còn viết những bản tin hoa lá, mà bắt đầu nhìn vào những vấn đề chiến lược sâu xa hơn – về phát triển quân bị và bố cục tác chiến toàn cục.
Hôm đó, tôi viết một bài luận mang tên:
“Tư duy mới về tác chiến hợp thành trong kỷ nguyên thông tin.”
Khi in ra, ngay cả tôi cũng cảm thấy nó... quá táo bạo.
Trong một thời đại mà máy vi tính vẫn còn xa lạ, nói đến “kỷ nguyên thông tin” chẳng khác gì mơ giữa ban ngày.
Tôi chần chừ rất lâu, cuối cùng vẫn quyết định gửi nó vào hòm thư của tạp chí lý luận nội bộ quân khu.
Ba ngày sau, khi tôi đang sắp xếp lại đống báo cũ trong văn phòng,
một bóng người cao lớn xuất hiện ở cửa, chắn gần hết ánh sáng.
“Đồng chí Trần Niệm?”
Giọng nói trầm ấm, vang dội đặc trưng của quân nhân, xuyên qua không khí truyền thẳng vào tai tôi.
Tôi ngẩng đầu lên – là một gương mặt góc cạnh, rắn rỏi.
Anh mặc quân phục thẳng thớm, quân hàm trên vai khiến tim tôi khựng lại – sĩ quan cấp trung đoàn.
Anh ta còn rất trẻ, chỉ ngoài ba mươi, nhưng đôi mắt kia lại sâu thẳm như từng đi qua lửa đạn.
“Là tôi.” Tôi đứng dậy.
Anh bước vào, đặt một xấp tài liệu lên bàn tôi – chính là bài luận tôi đã viết.
“Bài này là do cô viết?”
“Phải.” Tim tôi như nhảy lên tới cổ họng.
Anh ta dùng ngón tay gõ nhẹ vào tiêu đề bài viết.
Ngón tay ấy khớp xương rõ ràng, mu bàn tay có một vết sẹo xấu xí, như từng bị lửa thiêu.
“Ý tưởng rất táo bạo,” anh nói.
“Cũng rất… vượt thời đại.”
Tôi những tưởng mình sắp bị mắng vì “nói chuyện viển vông”, chuẩn bị sẵn tinh thần tiếp thu phê bình tư tưởng,
thì bất ngờ anh đổi giọng:
“Trong bài có đề cập tới hệ thống liên kết dữ liệu cho pháo binh hợp thành…
Nói kỹ hơn cho tôi nghe thử xem.”
Tôi sững người.
Anh không chỉ hiểu bài viết của tôi – mà còn nắm trúng điểm mấu chốt.
Chiều hôm đó, lần đầu tiên trong đời, tôi trình bày trọn vẹn ý tưởng của mình trước một người đàn ông không phải là Chu Chí Minh.
Anh ta không cắt lời, không tỏ ra kiêu ngạo, chỉ thỉnh thoảng, khi tôi ngập ngừng, mới nhẹ nhàng đặt ra vài câu hỏi — mỗi câu đều đâm trúng tử huyệt tư duy.
Trước khi rời đi, anh đưa tay chào và giới thiệu:
“Tôi là Lục Tiêu.”
Lục Tiêu.
Cái tên ấy tôi từng nghe qua – Đoàn trưởng trẻ nhất toàn quân khu, một anh hùng từng vào sinh ra tử nơi chiến trường.
Người ta nói anh trầm lặng, ít nói, lạnh lùng như Diêm Vương, là kiểu người không dễ tiếp cận.
Anh cầm lại bản luận văn trên bàn, dường như định nói gì đó,
nhưng cuối cùng chỉ gật đầu nhẹ rồi quay người rời đi.
Dáng đi của anh rất đặc biệt — chân trái bước chậm hơn chân phải một nhịp rất nhỏ, nếu không để ý thì chẳng nhận ra.
Nhưng cái nhịp trễ đó lại như một dấu ấn, toát lên thứ ý chí thép vượt qua khổ đau.
Chiều hôm đó, giữa thế giới u ám của tôi, bỗng có một tia sáng len vào.
Vài ngày sau, cũng đến lúc Chu Chí Minh và Tôn Lan lên đường đến Đại học Quốc phòng.
Anh ta cố tình đến tìm tôi, mặc quân phục mới tinh, vẻ mặt sáng láng, đầy khí thế.
“Niệm Niệm, anh sắp đi rồi. Em nhớ giữ gìn sức khỏe, đừng giận anh nữa, đợi anh về nhé.”
Anh ta đưa tay, định như thường lệ xoa đầu tôi.
Tôi lùi lại một bước, tránh bàn tay ấy.
“Đồng chí Chu Chí Minh,”
Tôi nhìn thẳng vào anh ta, bình tĩnh nói:
“Chúc anh tiền đồ xán lạn.”
Tay anh ta khựng lại giữa không trung, sắc mặt hơi sa sầm.
Có lẽ anh không ngờ tôi lại phản ứng như vậy — trong tưởng tượng của anh, tôi đáng lẽ phải khóc lóc cầu xin, hoặc ít nhất cũng nên ôm lấy ấm ức mà chờ anh dỗ dành.
“Em lại giận dỗi cái gì nữa đây?”
Anh mất kiên nhẫn:
“Tất cả những gì anh làm… đều là vì em!
Tôn Lan thì đã đi rồi, chuyện cũng đã rồi — em cứ ngoan ngoãn đợi anh về, chúng ta sẽ như trước thôi.”
“Không thể quay lại được nữa.”
Tôi đáp, từng chữ rõ ràng:
“Chu Chí Minh, từ khoảnh khắc anh đưa bức thư đó cho người khác…
giữa chúng ta — đã không còn đường lui.”