1.
Trong buổi họp phụ huynh, mẹ tôi bất ngờ giơ tay, tát tôi một cái thật mạnh ngay trước mặt tất cả phụ huynh, học sinh và cả giáo viên.Lý do chỉ vì tôi đứng hạng nhì toàn khối, không phải hạng nhất.
Cái tát đó chứa đựng sức lực lớn đến mức đầu óc tôi ù đi, bên tai vang lên những âm thanh ong ong.Gương mặt mẹ méo mó, dữ tợn, những nếp nhăn xô lại trên làn da lỏng lẻo. Bà chỉ thẳng vào mặt tôi, giận dữ quát:"Đồ vô dụng, có đỡ cũng không đứng nổi! Cái đầu của mày bị chó ăn rồi à?"
"Tao nai lưng ra ngoài làm việc cực khổ vì mày, mà mày chỉ thi được cái thứ hạng chết tiệt này thôi sao?"Ngón tay bà gõ lên trán tôi côm cốp:"Nuôi mày còn thua nuôi một con chó!"
Bà lại nặng nề nhấn mạnh thêm một lần nữa:"Nuôi một con chó, nó còn biết báo ân. Còn mày thì không bằng cả một con chó!"
Phòng học vốn ồn ào chợt rơi vào im lặng chết chóc.Ánh mắt của các phụ huynh, giáo viên, cùng những bạn học hàng ngày thân quen, giờ đây đồng loạt dồn về phía tôi.Đó là ánh nhìn tò mò, xen lẫn sự chế giễu, cợt nhả.
Tôi đứng chôn chân tại chỗ. Ánh nắng chói chang ngoài cửa sổ dường như rút cạn máu trong cơ thể, không khí trở nên ngột ngạt, đặc quánh, khiến tôi không thể thở nổi.Gò má tôi nóng rực, không biết vì đau hay vì xấu hổ. Nhưng thứ cảm xúc khó chịu nhất không phải là cơn đau, mà là sự nhục nhã.Tôi thấy mình thật mất mặt.Nhưng mẹ tôi lại luôn muốn khiến tôi mất mặt như thế.
Bà không hề nghĩ rằng trẻ con lại có thứ gọi là lòng tự trọng.Cho dù có, thì đó cũng chỉ thể hiện qua thành tích và điểm số.Những đứa trẻ không đạt được thành tích, không có điểm số tốt, đều không xứng đáng có được lòng tự trọng.
Và điều bà hả hê nhất chính là xé toạc lòng tự trọng của tôi, rồi giẫm nát dưới chân, nghiền đi nghiền lại, bắt tôi nhai kỹ, nuốt chậm hương vị của sự nhục nhã.
Môi tôi run run, lắp bắp:"Mẹ... về nhà rồi hãy nói, chúng ta về nhà đi mà…"
Nhưng bà chẳng thèm nghe những lời thì thầm yếu ớt của tôi, vẫn không buông tha. Bà vừa mắng vừa liệt kê một loạt những "lợn", "chó" để so sánh với tôi.
Cuối cùng, bà vung tay đập vào đầu tôi, đưa ra kết luận: tôi là một đứa vô dụng không thể cứu chữa.Mái tóc rối bù che một phần khuôn mặt, như một tấm rèm đen buông xuống.
Tôi co mình lại, cúi đầu thấp đến mức gần như úp vào lồng ngực, chỉ ước gì có thể biến mất ngay lập tức.
Khi những tiếng xì xào xung quanh ngày càng lớn, cô giáo không chịu nổi, cố gắng can ngăn mẹ tôi.Cô nắm lấy cánh tay mẹ, gương mặt đầy vẻ khó xử nhưng vẫn cố nở một nụ cười nói:"Mẹ Phượng Kiều, có gì chúng ta từ từ nói, không cần phải động tay động chân với cháu bé."" Phượng Kiều là một đứa trẻ chăm chỉ, biết cố gắng. Việc điểm số lúc lên lúc xuống là bình thường, một lần sơ suất không có nghĩa là cháu không giỏi."
Mẹ tôi không phản kháng khi cô giáo giữ tay bà, nhưng vừa nghe những lời biện hộ cho tôi, bà lập tức phủ nhận.Với ánh mắt đầy thất vọng, bà quay sang nói với cô giáo:"Cô không biết đâu. Con bé như thế nào thì tôi, người làm mẹ, chẳng lẽ không rõ nhất?""Nó hồi nhỏ đã không chịu giữ tay chân sạch sẽ, lén lấy tiền của tôi. Một đứa như vậy mà không dạy dỗ nghiêm khắc thì sao có thể thành người?"
Mẹ tôi nắm lấy cổ áo đồng phục của tôi, ngang nhiên vạch trần chuyện xấu hổ từng xảy ra trong quá khứ.Hồi học tiểu học, nhà trường yêu cầu mỗi học sinh nộp ba đồng để mua cầu mây. Dù tôi đã nài nỉ bao nhiêu lần, mẹ cũng không đồng ý chi tiền.Cả lớp hơn bốn mươi học sinh đều vui vẻ chơi cầu mây trong giờ thể dục, chỉ mình tôi lúng túng đứng yên, nhìn những chiếc cầu mây đủ màu bay lượn xung quanh mà ngơ ngác.Cuối cùng, tôi lấy ba đồng trong ngăn kéo ở nhà.
Diễn xuất của tôi quá vụng về, không giấu nổi sự thật.Chỉ vì ba đồng ấy mà tôi từ đó giống như bị đóng đinh vào cột ô nhục.Bà không ngừng kể đi kể lại chuyện này trước mặt mọi người. Bất cứ khi nào bắt được một sai sót của tôi hay điều gì khiến bà không vừa ý, bà lại đem chuyện này ra nói.Dù tôi có xin lỗi, hối hận, khóc lóc cầu xin thế nào cũng vô ích.
Mẹ tôi đứng giữa lớp học, đấm ngực, kêu lên đầy đau khổ:“Làm cha mẹ thật khổ tâm! Ai cũng đều vì con cái mà suy nghĩ, chẳng phải sao?”“Nếu nó không cố gắng, có đáng với những vất vả của cha mẹ ngày ngày còng lưng làm việc không!”
Những lời nói của mẹ tôi nhận được sự đồng tình từ các phụ huynh khác. Một vài người thậm chí còn giơ ngón tay cái lên khen mẹ tôi, rồi noi gương bà, trách mắng con cái mình vì không nên thân.Mẹ tôi mỉm cười đầy tự mãn, vẻ mặt đắc ý càng lộ rõ, lưng bà như vô thức thẳng thêm một chút.
Ngược lại, tôi co người lại như con tôm.Đầu tôi nặng đến mức như sắp rơi khỏi cổ, không sao ngẩng lên nổi.
2.
Mẹ tôi không học cao, nhưng bà muốn tôi vào trường đại học danh tiếng, lấy bằng thạc sĩ, tiến sĩ.Sau đó kiếm thật nhiều tiền, kiếm tiền đến mức không bao giờ tiêu hết, để bà được nở mày nở mặt, để bà mãi mãi có thể đứng thẳng lưng. Bà muốn nuôi một con phượng hoàng từ cái ổ gà đầy lông gà lông vịt.Vậy nên, tôi có tên là Trương Phượng Kiều.Cái tên quê mùa ấy chất chứa toàn bộ hy vọng tha thiết của bà.
Bà thích sự náo nhiệt, thích cắm rễ trong đám đông ồn ào, thích màu son đỏ rực rỡ quê mùa, thích tất cả những gì nổi bật, chói mắt.Nhưng điều bà thích nhất vẫn là đánh chửi tôi trước mặt mọi người.
Nhà tôi ở khu ký túc xá cũ của nhà máy trước đây.Một cái sân lớn được bao quanh bởi mấy tòa nhà thấp tầng.Trong sân, dây phơi đồ căng kín, quần áo vừa giặt xong phơi dưới ánh nắng.
Có khi mẹ tôi đứng trong sân vặn tai tôi, có khi dùng cái gãi lưng đánh vào lòng bàn tay tôi.Giọng mắng chửi của bà vang lên, mỗi câu đều cao hơn câu trước, xuyên qua cửa sổ của từng hộ gia đình trong sân, chính xác đến mức mọi người đều nghe thấy rõ ràng.
Thậm chí bà còn xé bài kiểm tra của tôi thành từng mảnh vụn, rồi bắt tôi phải nhặt từng mảnh nhỏ trước mắt bà, ghép lại, dán bằng băng keo.
Bọn trẻ trong sân thường bám vào mép cửa sổ nhìn xuống, xem mẹ tôi mắng tôi thế nào, xem tôi bị đánh, bị mắng ra sao, rồi khóc lóc thảm thương đến mức nước mắt nước mũi rơi lã chã.Thế là, tôi vừa trở thành đứa trẻ xuất sắc nhất sân này, vừa là đứa tồi tệ nhất.Tồi tệ bởi vì tôi thừa hưởng bản tính xấu xa bẩm sinh của cha tôi.Xuất sắc nhờ có một người mẹ tuyệt vời như bà dạy dỗ.
Sau buổi họp phụ huynh, trên đường từ trường về nhà, mẹ tôi không nói một lời.Tôi lẽo đẽo đi theo sau, lúc nào cũng chậm hơn bà một hai bước.Bà không mở miệng, tôi cũng không dám lên tiếng.Thỉnh thoảng, bà quay đầu nhìn tôi, ánh mắt pha lẫn cảnh cáo và bất mãn khiến tôi lạnh cả sống lưng.Ánh mặt trời chói chang trên đầu làm tôi choáng váng, đôi chân mềm nhũn như sợi bún, nhưng trước mặt bà, tôi phải cố gắng hết sức để tỏ ra cứng cỏi.
Khi đến khu nhà, bà đứng giữa sân, không chịu lên lầu.Trong sân có vài bà cụ ngồi trên ghế nhỏ phe phẩy quạt, trò chuyện với nhau. Thấy tôi và mẹ đi vào, họ chào hỏi.Tôi làm cách nào cũng không cười nổi để đáp lại.Gương mặt mẹ tôi khó chịu ra mặt, nhưng khi có người hỏi han, bà lập tức hứng khởi đem những khuyết điểm của tôi ra kể lể.Bà mắng:“Làm gì có đứa trẻ nào như nó? Nhát như cáy, chả khác gì cục bột, không hề linh hoạt như con nhà người ta.”“Thứ duy nhất ra hồn là điểm số, mà cũng phải có người thúc vào mới được.”“Nó chính là con lừa lười chết, không quất roi vào thì không chịu bước.”
Những lời nói như thế bà đã nói vô số lần. Mấy bà cụ chỉ giả vờ khuyên can một chút, còn bà thì càng nói càng tức giận.“Thằng cháu lớn của tôi sắp cưới vợ, tôi bận lo chuẩn bị đồ cho nhà người ta, mới có mấy ngày không trông chừng nó, mà nó thi được mấy điểm như thế này đấy!”“Làm sao mà không bực mình cho được?”
Bà túm lấy quai cặp sách của tôi, cánh tay nổi rõ gân xanh, ra lệnh tôi đưa bài kiểm tra cho bà.Tôi biết bà lại định làm cái trò như trước: xé bài kiểm tra của tôi thành từng mảnh, rồi hả hê nhìn tôi nhặt lại từng mẩu nhỏ.Tôi không muốn đưa cho bà, bèn giữ chặt lấy cặp sách.
Bà và tôi đứng đối đầu vài giây, sau đó bà bất ngờ tát mạnh vào đầu tôi:“Muốn chết à? Sao không dám để người khác xem bài kiểm tra của mày, giờ mày biết xấu hổ rồi phải không?”“Mày biết xấu hổ khi thi được mấy điểm đó à? Biết không?”
Cơn thịnh nộ và bạo lực của bà đến bất ngờ, khiến tôi không kịp trở tay.Một bà cụ kéo tôi ra bảo vệ, vài bà khác đứng chắn trước mặt bà để cản lại.“Tiểu Phụng lần này không thi tốt, lần sau sẽ tốt hơn, có gì mà tức giận dữ vậy?”“Tiểu Phụng thông minh mà, bà cứ nói nhẹ nhàng là nó hiểu thôi.”...
Một bà cụ nháy mắt ra hiệu với tôi, vừa đẩy lưng tôi, vừa bảo tôi nhanh lên lầu.Tôi không ngoái đầu lại, chỉ chạy, hai bậc thang bước một lao lên, đóng sập cửa phòng lại.Nhưng dù đã khép kín cửa, tôi vẫn không tránh được tiếng la mắng điên cuồng của mẹ từ dưới sân vọng lên.