1
Đến lớp bán trú đóng tiền cho Kì Kì, cô giáo nói tháng này tăng thêm 500.
Tôi chỉ mang theo 1.000 tệ,
bèn gọi con trai nhờ chuyển trước cho cô giáo, lần sau tôi trả nó.
Nó lại bảo không có tiền, kêu tôi về nhà lấy rồi quay lại.
Sắp cúp máy thì tôi nghe được cuộc đối thoại giữa nó với vợ.
Đây là lần đầu tôi “mượn” tiền nó.
Không ngờ, họ lại nghĩ về tôi như thế.
Tôi nắm chặt điện thoại, tiếp tục lắng nghe.
“Vợ à, mình bây giờ cũng khá hơn trước rồi, mẹ chỉ cần 500 thôi mà, với lại đó cũng là tiền đóng cho con mình, không trả thì thôi chứ có gì đâu.”
Con dâu nghiêm giọng: “Không phải chuyện 500. Có lần một thì sẽ có lần thứ hai. Đưa nhiều rồi, lỡ bà đòi cái khoản hai nghìn mỗi tháng thì sao?”
Hai nghìn mỗi tháng?
Cúp máy xong, tôi ngồi nghĩ rất lâu, chợt hiểu ra.
Thì ra, họ vẫn còn nhớ.
Ngày Kì Kì chào đời, con trai nhờ tôi trông cháu.
Nghĩ chúng nó còn phải đi làm, tôi đồng ý.
Lúc đầu, con trai và con dâu còn ngại ngùng,
hứa với tôi mỗi tháng sẽ đưa 2.000 tệ coi như tiền công.
Kết quả, khi thì đổi việc, khi thì tiêu vào việc khác.
Khoản đó chưa bao giờ đến tay tôi, mà tôi cũng chẳng tính toán.
Từ bỉm sữa cho đến khi vào tiểu học,
mọi chi phí của Kì Kì đều dựa vào 3.000 tệ tiền hưu của tôi.
Thỉnh thoảng con dâu than túng thiếu, tôi còn ráng xoay thêm ít nhiều cho chúng nó.
Vậy nên, vì chuyện đó mà họ đề phòng tôi.
“Bà nội Kì Kì, nếu bất tiện thì để lần sau nộp cũng được, không sao đâu.”
Cô giáo bán trú nhận ra tôi khác lạ, cất tiếng kéo tôi về thực tại.
Tôi hoàn hồn: “Cô ơi, tạm thời không đăng ký nữa, làm phiền cô rồi.”
“Bà không gửi bán trú thì trưa với chiều bà phải đón đưa Kì Kì, bài vở cũng khó hoàn thành. Hay bà cân nhắc thêm ạ?”
Tôi xua tay, quay người bước đi.
“Không cần đâu. Từ giờ việc đưa đón và học hành, để bố mẹ nó lo.”
Kì Kì lên lớp ba,
bài tập rất nhiều, tôi cũng không biết kèm.
Tiếng Anh ngày nào cũng phải dùng điện thoại để điểm danh.
Gặp bài tập quay video còn phải gọi con trai con dâu về làm.
Mỗi lần gọi, chúng nó đều khó chịu.
Con dâu còn càm ràm: “Bài cấp một thôi mà, không làm cũng chẳng sao, cô giáo có kiểm tra thật đâu.”
Kết quả là cô giáo lại kiểm tra thật.
Nhiều lần phê bình Kì Kì, cũng nhiều lần gọi con dâu vào phòng làm việc trao đổi chuyện học.
Con dâu bất đắc dĩ về nhà tôi kèm Kì Kì ba ngày, rồi bảo: “Mẹ ơi, cứ thế này chắc con trầm cảm mất.”
Cô ấy đề nghị gửi lớp bán trú: có người đưa đón, còn có người kèm bài.
Lại hứa y như hồi Kì Kì mới sinh:
“Mẹ ơi, tiền bán trú tháng nào con cũng gửi mẹ.”
Rốt cuộc vẫn chẳng gửi lần nào.
Vừa rẽ khỏi đầu phố, con trai gọi tới.
“Mẹ! Cô giáo bán trú nói mẹ không gửi Kì Kì nữa hả?”
“Ừ.”
Đầu dây bên kia bị con dâu giật lấy:
“Mẹ ơi, sao mình không gửi bán trú nữa vậy ạ?”
“Không có tiền, gửi sao được?”
“Đầu gối mẹ không tốt, không gửi bán trú thì mỗi ngày phải đi đi về về bốn lượt, mất hơn một tiếng, đầu gối mẹ chịu nổi không?”
Giọng con dâu đầy quan tâm.
Chúng nó biết đầu gối tôi không ổn.
Nhưng sợ tôi nuốt mất 500 kia, có tiền cũng không chuyển cho cô giáo, rồi bắt tôi lội bộ về nhà lấy.
“Châu Tuấn chẳng bảo mẹ về nhà lấy à? Mẹ không về hả?”
Trước câu gặng hỏi, tôi thở dài:
“Không về. Đi về mất nửa tiếng, đầu gối sao chịu nổi?”
Điện thoại im lặng một chốc rồi lại chuyển cho con trai.
“Mẹ, con biết mẹ đang giận vì con không cho mượn, nhưng con vừa đóng bảo hiểm xe, còn lại có hai ba trăm, con cũng phải chừa cho mình chút chứ.”
Lần này là bảo hiểm xe.
Lần sau sẽ là Quốc khánh đưa mẹ vợ đi du lịch.
Nữa là Trung thu mua quà cho mẹ vợ.
Năm nào cũng mấy cái cớ y như nhau.
Con trai hay nói: “Mẹ của Lệ Lệ một mình nuôi con gái khôn lớn không dễ, lớn tuổi rồi mà chưa đi được mấy nơi mở mang.”
Nhưng nó chưa từng nghĩ,
tôi cũng một mình nuôi nó khôn lớn, mà tôi còn chưa ra khỏi tỉnh bao giờ.
Những nơi như “đầu bãi cát Cam Tử Châu của bậc vĩ nhân” hay “Ngọc Long Tuyết Sơn tuyết với mây liền một sắc”
tôi còn chẳng biết thuộc thành phố nào.
Nghĩ tới đây, tôi nói: “Châu Tuấn, con đưa Kì Kì về ở với các con đi, chủ nhật khỏi mang qua nữa…”
2
Chưa dứt lời, đã nghe tiếng Kì Kì reo mừng bên kia:
“Tuyệt quá! Ngày nào cũng được ăn đồ vặt rồi~ Con phải báo tin vui này cho ông bà ngoại!”
Con trai cố át tiếng nó:
“Ôi, mẹ! Con bận lắm, vất vả lắm mới đón Kì Kì về được hai hôm, giờ còn phải dỗ dành mẹ nữa.”
“Thế này đi, con đi mượn cũng được, mượn về đóng cho cô giáo bán trú. Mẹ hài lòng chưa?”
“Con của các con, các con hài lòng là được. Nhưng mượn 500 thì không đủ, phải mượn 1.500.”
“Không phải chỉ thiếu 500 thôi sao? Cộng với 1.000 của mẹ là vừa 1.500 rồi, đúng mà. Mẹ về đưa tiền cho cô giáo trước đi, phần còn lại con chuyển…”
Chưa đợi nó nói xong, tôi cúp máy.
Không biết tôi ngồi ở vệ đường bao lâu.
Người qua lại đều ngoái nhìn.
Lúc ấy tôi mới nhận ra điện thoại vẫn reo.
Chuông kêu to mà tôi chẳng nghe thấy.
Nheo mắt nhìn màn hình,
hóa ra bà chủ quán ăn gọi tôi đi rửa chén.
Kì Kì lớn rồi, ăn khỏe hơn.
Bữa sáng ăn sạch một bát bún sườn vẫn còn đói,
phải mua thêm một cái bánh bao nhân thịt với ly sữa đậu nành mới no.
Dù tiền hưu tạm cũng đủ dùng…
Nhưng tôi cũng lo, lỡ trường còn thu khoản gì khác thì chắc chắn là không đủ.
Vì thế sáng nào đưa Kì Kì tới trường xong, tôi cũng ghé quán ăn rửa bát.
Buổi trưa với tối bát đĩa nhiều, bà chủ lại gọi tôi qua.
Hai mươi tệ một giờ.
Bà chủ rất tốt, thấy tôi rửa sạch sẽ thì thường để cho tôi mấy chai lọ, thùng giấy của quán.
Bà hay nói: “Chị đã vất vả nửa đời người, giờ còn đi làm thời vụ, tiền hưu giữ mà tiêu cho mình không tốt hơn sao?”
Tôi luôn cười: “Con trai mấy năm nay hơi lận đận. Tôi từng trải rồi, hiểu cái cảnh không ai giúp đỡ nó khổ thế nào.”
Tôi vẫn nghĩ, lúc nào không gánh nổi nữa thì sẽ thôi không giúp.
Chuyện hôm nay khiến tôi bỗng thông suốt đôi điều.
Cũng vì thế mà suýt quên mất ca rửa bát.
Tôi chống đầu gối đứng dậy, vội vã đi về phía quán.
Vừa bước vào quán,
đã thấy nhà con trai—ba người—đang đưa cả mẹ vợ tới ăn uống ríu rít.
Trên bàn không dưới mười món, ước chừng cũng phải hơn một nghìn.
Tôi vòng vào khu bếp, thò đầu nhìn ra.
Con dâu hớn hở khen con trai tôi:
“Mẹ ơi, Châu Tuấn mua được căn ba phòng một khách rồi, coi như có tương lai đó. Tới lúc đó, hai người dọn qua ở cùng luôn nha.”
Giọng nó to đến mức cả quán đều nghe thấy.
Kì Kì đỏ mắt, tủi thân: “Mẹ ơi, thế phòng của con đâu? Chẳng lẽ con vẫn ở chung với bà nội?”
Con dâu vuốt đầu nó, dịu giọng:
“Ba mẹ cố ý mua đối diện trường con, tất nhiên có phòng của con rồi. Đợi nhà sửa xong, mẹ sẽ đón con qua.”
Đối diện trường, ba phòng một khách.
Khóe miệng tôi giật giật.
Thì ra con trai tôi đã mua nhà, tháng sau dọn vào.
“Nhưng mẹ có một yêu cầu, chuyện này không được nói với bà nội. Nếu con nói, bà sẽ hai ba ngày lại qua thăm, đến lúc đó đừng trách mẹ nha.”
Kì Kì mừng quá nhảy phắt khỏi ghế.
“Rõ rồi! Con nhất định giữ bí mật!”
Mẹ vợ thấy nó như vậy thì đùa:
“Sao Kì Kì vui dữ vậy? Bà nội là người bồng con từ ngày đầu chào đời đó, con nỡ xa sao?”
“Dĩ nhiên là nỡ rồi! Bà nội không mua kẹo cho con. Lần trước con trốn trong chăn ăn kẹo người ta cho, bị bà phát hiện còn bị đánh nữa.”
Kì Kì càng nói càng tủi, nước mắt lăn như hạt đậu.
Mẹ vợ xót xa ôm nó vào lòng:
“Châu Tuấn, mẹ anh cũng lạ, tôi thấy là bà chê hai đứa đưa ít tiền đó! Cố ý không mua đồ cho thằng nhỏ.”
3
Con trai gãi đầu, cười ngượng:
“Mẹ vợ à, nuôi Kì Kì cũng tốn kém lắm, nên mẹ con phải dè sẻn chút.”
Nó vậy là ngầm thừa nhận có đưa tiền cho tôi.
Bà thông gia liếc nó:
“Nuôi con nít thì tốn được bao nhiêu? Hai nghìn mỗi tháng hai đứa đưa cho tôi, tôi còn mua thịt xông khói với cá cho hai đứa, vẫn dư xài.”
“Còn mẹ anh mua gì cho hai đứa chưa? Tôi thấy sau này khỏi đưa cho bà nữa, đưa rồi cũng chẳng mấy khi tới tay thằng nhỏ.”
Con dâu Lệ Lệ tiếp lời: “Đúng đó, em cũng thấy khỏi cần đưa. Mẹ chồng nhà người ta còn cho tiền vợ chồng son nữa là.”
Châu Tuấn vỗ tay Lệ Lệ: “Thôi, đừng nói nữa.”
Tôi không nhịn nổi, xông ra trước mặt họ, đập mạnh xuống bàn:
“Châu Tuấn, mày bao giờ đã đưa tiền cho tao? Nói cho rõ đi!”
Thấy tôi, nó bật dậy ngay,
ấp úng: “Mẹ… mẹ đến từ khi nào vậy ạ?”
“Từ lúc tụi bây nói ‘đối diện trường, ba phòng một khách’ đó.”
“Từ lúc bên thông gia bảo mỗi tháng đưa cho bả hai nghìn, mà cũng đưa cho tao hai nghìn đó!”
Nói dứt,
Kì Kì rúc vào lòng bà ngoại, mắt đầy sợ hãi.
Mẹ vợ ôm chặt nó, như thể tôi đáng sợ lắm.
Lệ Lệ cau mày, đặt đũa xuống khẽ một cái, bực bội đứng lên:
“Mẹ đến thì ngồi ăn chung đi ạ.”
Rồi cô ta véo Châu Tuấn một cái rõ đau.
Châu Tuấn níu tay áo tôi, đẩy ra ngoài:
“Mẹ, về nhà nói được không? Đừng để người ta chê cười.”
Tôi hất mạnh tay nó:
“Mày cũng biết sợ mất mặt à?”
“Đến 500 đóng cho con cũng không có, còn đòi tao— mẹ mày—đưa, thế mà quay lưng ra đây ăn to uống lớn thì lại không sợ mất mặt?”
“Từ khi Kì Kì sinh ra, tụi bây chưa đưa tao đồng nào. Vì sĩ diện mà đi khoe với người ta là mỗi tháng đưa tao hai nghìn—nói vậy có thấy xấu hổ không?”
“À đúng rồi, mua nhà cũng giấu mẹ ruột này, sợ tao dọn qua ở chung—chuyện đó có buồn cười không?”
Dứt lời,
cả quán đổ dồn mắt về phía chúng tôi.
Mặt mày con trai đỏ đến tận mang tai,
nhỏ giọng: “Mẹ, con thật sự không có tiền. Hôm nay là mẹ vợ đãi.”
Mẹ vợ kéo Kì Kì khuất phía sau mình.
Nghe con trai thú nhận không hề đưa tiền cho tôi, khóe môi bà khẽ nhếch.
Bà đứng thẳng dậy, mặc bộ sườn xám, từ tốn nói:
“Thưa thông gia, tuy mình đều lớn tuổi cả rồi, hồi trước tôi cũng như chị.”
“Nhưng lần rồi tôi đi du lịch Bến Thượng Hải mới thấy, phụ nữ bên đó dịu dàng, chồng con đều nghe lời.”
“Vì họ biết ra ngoài phải giữ thể diện cho đàn ông, dịu dàng chỉ là bề ngoài—phụ nữ như vậy mới là khôn ngoan đó.”
Vừa nãy bà còn ngồi nên tôi chưa để ý.
Giờ nhìn cả người, cả thần thái,
ra dáng mệnh phụ ghê.
Nếu không phải lần hai bên gia đình gặp mặt, tôi đã thấy bà ta vắt chân chữ ngũ, ngoáy mũi xỉa răng,
ngoài đường chắc tôi chẳng nhận ra.
Bà ta bước lại đỡ tay tôi, rồi phất tay với xung quanh:
“Xin lỗi mọi người, làm phiền bữa ăn.”
“Chó nhà học chó Tây sủa.”
“Bà!”
Tôi chống nạnh quát lớn:
“Bà cái gì mà bà? Nếu không có tôi bỏ tiền bỏ sức, con trai tôi lấy đâu ra rảnh rỗi chở bà đi khắp nơi chơi?”
“Tôi đang hỏi con trai tôi, bà đừng chen ngang!”
“Mẹ! Đủ rồi! Con đưa mẹ hai nghìn! Mẹ đi ngay đi. Nhưng nhà con mua, má đừng qua ở.”
“Đỡ phải suốt ngày cãi vã. Đi ăn bữa cơm cũng thành ra thế này. Mẹ đã nghĩ cho cảm nhận của con chưa?”
Nó quát to, đập hai nghìn vào tay tôi.
Ngay sau đó, Kì Kì—nãy giờ trốn trong góc—lao tới, dùng nắm đấm nhỏ đấm liên hồi vào chân tôi:
“Bà nội xấu! Không được mắng bà ngoại!”