Tôi nhìn bác, nghiêm túc nói:
“Cháu muốn làm việc ở đây.
Từ vị trí thấp nhất.
Như một người đi xin việc bình thường.”
Bác Viên suy nghĩ một lát rồi gật đầu:“Con hãy bắt đầu từ phòng hành chính, làm quen với quy trình công ty và con người trong đó.Làm từ ba đến sáu tháng, sau đó bác sẽ chuyển con sang bộ phận nghiệp vụ.”
Tôi lập tức đồng ý với sự vui mừng rõ rệt, đồng thời tha thiết xin bác:
“Xin bác đừng nói cho người khác biết là cháu đã quen bác từ trước.”
Người duy nhất từng gặp tôi chính là trợ lý vừa dẫn tôi lên văn phòng ban nãy.Tôi bèn tiện miệng hỏi thêm một câu:“Anh Triệu… dạo này sao rồi bác?”
Chỉ vừa nghe đến tên đó, bác Viên đã hơi nhíu mày.Bác nói ngắn gọn:
“Bây giờ con đừng liên lạc với nó.
Vài năm nữa hẵng nói.
Nó… có tình huống riêng.”
Tình huống riêng?Tôi thoáng nghĩ:Anh ấy… lập nghiệp riêng rồi sao?
Nhưng không đúng.Nếu vậy, bác đã nói: “Nó có sự nghiệp riêng.”Còn ở đây, bác dùng từ: “có tình huống riêng.”
Tôi chưa kịp giấu đi ánh mắt hoài nghi thì bác Viên đã thở dài, nói thẳng:
“Nó… bị bắt rồi.
Bị kết án năm năm tù.
Nó lấy cắp tài liệu cơ mật của công ty bán cho đối thủ, nhận tiền lót tay rất lớn.
Sau khi bị phát hiện, nó còn dựng chuyện bịa đặt, bôi nhọ công ty để uy hiếp ngược lại.
Bác không còn cách nào khác, đành phải báo cảnh sát.
Mọi chuyện khiến công ty tổn thất nghiêm trọng, suýt nữa không vực dậy được.
Là lỗi của bác… vì đã quá tin tưởng nó.”
Tôi sững người, không thể tin nổi.Một người như anh Triệu — người từng cẩn trọng, chân thành, sống biết điều —lại dùng cách này để “chào đón” tôi trở về.
Bác Viên nhìn tôi, vỗ vai:
“Con người là vậy.
Dù bao nhiêu tuổi, cũng phải luôn luôn cảnh giác với bóng tối trong chính mình.”
Bác Viên sống một mình ở Thượng Hải, nhà rất rộng, đôi lúc trông có phần cô quạnh.
4 tháng sau, tôi được điều từ phòng hành chính sang bộ phận kinh doanh,trực tiếp xuống một dự án ở địa phương làm nhân viên bán bất động sản.
Công việc tại sảnh bán hàng bắt đầu từ 8 giờ sáng đến 9 giờ tối.Làm xong còn phải họp, thống kê khách hàng, tổng kết số liệu.Lúc lê về được tới nơi ở, leo lên giường cũng đã sau 11 giờ đêm.
Tôi rất không quen với nhịp độ áp lực cao và chỉ tiêu gắt gao như vậy.Đặc biệt là, phần lớn thời gian chúng tôi đều đang làm việc vô nghĩa.
Quản lý không có năng lực, nhưng lại trút hết trách nhiệm lên cấp dưới.Từng người bị bào mòn ý chí, kiệt sức bởi những “chỉ thị trên trời”,rồi cuối cùng… lại trở thành vật tế thần cho thất bại doanh số.
Tôi thu thập mọi dữ kiện, viết thành một bản báo cáo rất chi tiết,gửi thẳng về cho bác Viên.
Tối hôm đó, bác gọi điện ngay cho tôi.
“Tiểu Văn, con nghĩ nên xử lý việc này thế nào?”
Tôi không do dự, trả lời dứt khoát:
“Một công ty điều hành dự án, nên giống như một ngôi trường vận hành bộ máy giáo viên.
Giáo viên quản lớp, lớp quản tổ, tổ quản học sinh.
Trên có phân công – dưới có báo cáo.
Còn khi đối mặt với khách hàng, thì phải vận hành như một nhà hàng chuyên nghiệp:có đầu bếp giỏi nấu ra món ngon, có phục vụ viên nhiệt tình mang đến trải nghiệm dễ chịu,có thu ngân cẩn thận tính từng hóa đơn, và có thêm những bất ngờ khiến khách quay lại lần nữa.
Không phải gom hết tất cả mọi người, bắt họ cùng lúc phải nấu ăn, phải phục vụ, rồi lại còn gánh cả sổ sách kế toán cho ông chủ.”
Tôi biết những gì mình nói vẫn còn đơn giản, chỉ là một cái nhìn bề mặt. Nhưng đầu dây bên kia, bác Viên lại cực kỳ bất ngờ. Bác lặp đi lặp lại mấy lần, rồi nói: “Con nghĩ kỹ thêm đi, viết thành bản thảo chỉnh chu, quay về tổng bộ báo cáo trực tiếp với bác.”
Tôi như được bơm máu nóng. Mười mấy ngày đêm liền chiến đấu trong phấn khích. Ban ngày tôi đi khảo sát, ban đêm đọc sách, viết báo cáo. Tôi cày nát cả đống tài liệu quản trị, cuối cùng cũng hoàn thiện được một bản đề án đầy đủ. Nhân dịp nghỉ lễ, tôi tranh thủ bay về Thượng Hải.
Bác Viên đeo kính, ngồi đọc kỹ từ đầu đến cuối. Có lúc bác rất tập trung, có lúc lại khẽ nhíu mày. Đến cuối, bác tháo kính, lau mắt, nhìn tôi bằng ánh mắt khác hẳn mọi khi: “Cuối cùng cũng có người thật sự giúp được bác rồi.”
Đây là lần đầu tiên trong đời tôi được một người mà mình tôn trọng công nhận thật lòng. Tôi gần như xúc động đến nghẹn lời.
Bác nói tiếp: “Con viết rất tốt, suy nghĩ cũng thấu đáo. Nhưng con vẫn còn trẻ, còn thiếu nhiều kinh nghiệm. Đừng vội. Cứ từ từ rèn luyện. Dài thì năm sáu năm, ngắn thì hai ba năm, chắc chắn sẽ có lúc con làm nên chuyện.”
Chỉ với một câu kỳ vọng đó, tất cả những khó khăn sau này, tôi đều có thể chịu được.
Ba tháng sau, dự án bán chạy vượt mong đợi. Tôi trở thành người có doanh số cao nhất khu vực. Trong tiệc ăn mừng, giám đốc kinh doanh kéo tôi sang một bên, vừa hào hứng vừa thẳng thắn: “Thật ra ngày đầu em đến, tôi đã biết em là người quen của Chủ tịch Viên.”
Ông thở dài: “Nói thật lúc đó tôi không kỳ vọng gì cả. Tôi còn mong em chán nản rồi tự rút lui cho sớm. Nên tôi có cố tình gây vài khó khăn… là lỗi của tôi. Nhưng hôm nay, tôi nhìn em bằng con mắt khác rồi. Là do tôi hẹp hòi. Chúc mừng em. Em sẽ còn tiến xa hơn nữa.”
Ông cụng ly, tôi ngửa cổ uống cạn.
Đúng lúc ấy, cả hội trường xôn xao. Cửa lớn bật mở, bác Viên bước vào. Lúc đầu không ai biết bác là ai, nhưng chỉ cần nhìn thấy ông đi giữa hai hàng phó tổng và thư ký vây quanh, ai cũng hiểu ngay — đây là người nắm tổng bộ.
Giám đốc kinh doanh gần như chạy tới cúi đầu chào, mặt đỏ rần vì xúc động. Khi ấy, cả hội trường mới thực sự biết tôi là ai.
Bác Viên bước lên sân khấu, nhìn mọi người xung quanh rồi nói:
“Bác đến đây hôm nay, không báo trước, là vì hai lý do.Thứ nhất, bác không muốn bữa tiệc mừng công hôm nay bị biến thành buổi vinh danh bác. Bác không xứng.Thứ hai, là để chân thành cảm ơn tất cả các cháu. Chúc mừng mọi người đã đạt được thành tích tuyệt vời thế này.”
“Bác già rồi, công ty rồi cũng phải có lớp trẻ đứng lên. Hy vọng mấy đứa sẽ không làm mọi người thất vọng, làm nên chuyện cho ra trò.”
Nói xong, bác nâng ly, kính rượu toàn bộ nhân viên.Thấy người đứng đầu công ty đích thân đến tận nơi cảm ơn, ai nấy đều xúc động.
Bác chỉ ở lại chưa đến mười lăm phút rồi xin phép rời đi, bảo không muốn ảnh hưởng không khí tiệc tùng của mọi người.Chỉ vì mười lăm phút ấy, bác từ tận Thượng Hải chạy tới.Điều đó đủ để thấy, kết quả lần này có ý nghĩa với bác đến nhường nào.
Khoảng hai mươi phút sau khi bác rời đi, một nhân viên khách sạn đến tìm tôi, nói có người đang đợi ngoài sảnh.
Tôi theo cô ấy bước ra.Bên đường, chiếc xe của bác Viên đang đậu lặng lẽ.Từ trong xe, bác hạ kính xuống, vẫy tay gọi tôi lại.
Xe chạy chầm chậm trên con đường nhỏ vắng vẻ, yên tĩnh đến mức có thể nghe thấy tiếng bánh xe miết nhẹ lên mặt nhựa.
Bác Viên mở lời:“Bác định thành lập một phòng ban mới, phụ trách toàn bộ mảng truyền thông của tập đoàn.Tuần sau sẽ có quyết định chính thức.Con sẽ được điều về tổng bộ, phụ trách việc này.”
Tôi thoáng sững người:“Nhưng… con mới có 25 tuổi.”
Bác bật cười:“25 tuổi thì đã sao? Trẻ không phải là vấn đề. Có những việc nên giao cho người trẻ làm.Con nghĩ xem, có người 35 tuổi rồi còn chưa từng rời khỏi nhà,còn con đã sống tự lập gần 10 năm rồi.”
10 năm?
Phải rồi.Tôi đã rời khỏi cái gọi là “nhà” suốt 10 năm.
Mười năm trước, sáng hôm đó, tôi mới mười lăm tuổi.Bác Viên xách cái vali mà mẹ tôi ném ra cửa, đưa tôi đến trường làm thủ tục nhập học.
Từ đó đến giờ, tôi gần như đã quên mất mình còn có một cặp “ba mẹ ruột” đang sống ở đâu đó.
Bác hỏi:“Con có nhớ họ không?”
Tôi đáp ngay:“Không.”
Bác mỉm cười, nhìn tôi đầy ẩn ý:“Không nhớ, sao biết bác đang hỏi ‘họ’ là ai?”
Tôi cũng bật cười, bất lực:“Vậy có nghĩa là… chỉ cần nghe thấy từ ‘họ’, con đã mặc định là họ rồi.Cái từ đó… trong đầu con đã bị nhuộm màu mất rồi bác à.”
Bác không nói gì thêm, chỉ đưa cho tôi một tờ giấy.Trên đó là một địa chỉ.
“Trước khi con quay về, bác có điều tra một chút.Họ dạo này sống không tốt.Cả hai đều thất nghiệp đã lâu.
Giờ con đủ khả năng để cho họ một công việc,còn có muốn làm thế hay không… là quyền của con.”
Vài ngày sau, quyết định điều động được công bố.Tôi rời khỏi dự án, tạm biệt những người đồng nghiệp nơi công trường,bắt chuyến tàu quay về Thượng Hải —về lại điểm bắt đầu, nhưng là với một phiên bản khác của chính mình.
Giữa đường, tôi xuống xe ở bến gần quê nhà.
Tôi thay bộ đồ nam, đội mũ, đeo khẩu trang, rồi tìm đến địa chỉ được ghi trên mảnh giấy bác Viên đã đưa.
Tính ra năm nay em gái tôi cũng 13 tuổi rồi, chắc đang học cấp hai. Theo lý mà nói, họ vẫn nên sống ở khu Kim Ngọc Lan – nơi có trường điểm. Không hiểu sao lại chuyển đến một tòa nhà cũ kỹ, lụp xụp nằm trong khu ổ chuột giữa trung tâm thế này.
Trên bản đồ đúng là có nơi tên “Hạnh Hoa Uyển”, nhưng tôi đi lòng vòng cả khu vẫn chẳng thấy bảng tên, thậm chí còn không có cổng vào.
Tôi gần như muốn bỏ cuộc.
Đúng lúc ấy, một chiếc xe buýt dừng lại cách tôi không xa. Cửa mở, một bé gái nhảy phắt xuống xe, mặt mũi đầy bực bội. Nó quay đầu hét vào mặt người phụ nữ đi phía sau:
“Thối chết đi được! Con không muốn đi xe buýt! Con không muốn ở cái chỗ này!”
Người phụ nữ hoảng hốt xoa dịu:
“Hinh Hinh à, đừng giận nữa. Về nhà mẹ nấu món ngon cho con ăn nhé…”
Đã mười năm rồi.Bà ta già đi, hốc hác hơn, gương mặt xuất hiện những đốm tàn nhang, vòng eo cũng phình ra, trông chẳng khác nào một quả ô liu bị nắn méo.
Trương Khải Hinh — đứa em gái “ngọc ngà” năm nào — ngồi phịch xuống ghế ở trạm xe buýt, mặt mũi nhăn nhó, bật khóc nức nở:“Con không muốn ở cái chỗ rách nát này nữa! Ở đâu cũng đầy rác! Bạn học đều cười con là ‘tiểu thư bãi rác’!Tại sao tụi nó được ở nhà to, nhà đẹp, còn con thì phải sống trong đống rác này chứ?!”
Mẹ tôi khom người xuống, cố nặn ra nụ cười dỗ dành:“Hinh Hinh ngoan, ai bắt nạt con, mẹ sẽ lên trường nói chuyện với cô giáo nhé?”
“Thôi đi!” — con bé gào lên —“Hồi tiểu học mẹ cũng nói thế, mẹ đi nói rồi, cô giáo còn bảo đám bạn đừng chơi với con nữa!Giờ con lên cấp hai rồi, mẹ còn muốn đi méc cô giáo à? Mẹ muốn con chết hả?!”
Đúng lúc đó, một chiếc xe con dừng lại bên đường.Cửa sổ hạ xuống, một cô bé thò đầu ra, cười khẩy:“Ơ kìa, Trương Khải Hinh, mày ở đây à? Bảo sao người mày hôi thế, haha!”
Chiếc xe phóng đi, để lại tiếng cười vang vọng trong gió.Khải Hinh òa lên, vừa khóc vừa chạy theo, dây đeo cặp bị đứt, sức nặng kéo nó loạng choạng mấy bước rồi ngã sấp xuống mặt đường nhựa.