4
Tôi thật sự rất thích Chi Ân.
Từ lúc em ấy chào đời, tôi đã luôn ôm lấy cái cơ thể nhỏ xíu mềm mại như cục bột đó.
Em ấy rất thích nắm lấy vạt áo tôi, chập chững chạy theo sau, giọng non nớt gọi “Chị ơi”.
Mẹ tôi thường nói: “Em con còn nhỏ, sau này phải dựa vào con chăm sóc.”
Tôi chưa từng phản bác, ngược lại còn thấy vui âm ỉ trong lòng — tôi sẵn sàng để em gái dựa dẫm vào mình.
Chỉ cần có thời gian rảnh, tôi sẽ đưa em ra bờ ruộng ngắm hoa dại, ra bờ suối nhặt đá cuội.
Em ấy rất hiếm khi chơi với mấy đứa nhỏ khác, trong mắt chỉ có một mình tôi — người chị này.
Vì vậy, khi xe của chú Lý dừng trước cửa, mẹ tôi kéo em đi theo, Chi Ân khóc đến xé lòng.
“Chị ơi —— em muốn chị ——” Em bám chặt lấy khung cửa, nước mắt giàn giụa khắp mặt, “Sao không đưa chị đi cùng? Chị đi mà… chị đi với tụi em được không?”
Em khóc đến mức thở không nổi, cái cơ thể nhỏ bé vùng vẫy dữ dội trong lòng mẹ tôi.
Nhưng em mới chỉ tám tuổi, cuối cùng vẫn bị nửa bế nửa kéo lên xe.
Khi xe nổ máy, gương mặt em dán chặt vào kính cửa sổ, bàn tay nhỏ đập mạnh vào lớp kính, đôi mắt đỏ hoe không ngừng đảo quanh, cố tìm tôi trong đám người.
Tôi đứng cách đó không xa, nhẹ nhàng vẫy tay với em.
“Chi Ân, tạm biệt.”
Chi Ân tám tuổi, vẫn là đứa em gái mà tôi từng rất yêu thương.
Chỉ là, duyên phận của chúng tôi… đến đây là hết rồi.
Chú Lý mở một cửa hàng bán buôn ở huyện, làm ăn khá tốt.
Nhiều năm trước ông ấy đã thích mẹ tôi, nhưng lúc đó cả hai đều đã có gia đình.
Bây giờ ông ấy đã ly hôn, mẹ tôi cũng góa bụa, ông ấy quyết tâm theo đuổi bà — còn bà thì coi ông là tiếc nuối suốt bao năm.
Chiếc xe dần khuất bóng ở đầu làng.
Tôi vẫn đứng tại chỗ, nhìn vào không khí phía trước, khẽ nói một câu:
“Mẹ, chúc mừng mẹ đã toại nguyện.”
5
Dư Tẫn Niên không hiểu vì sao tôi lại có thể đứng trước mặt cả làng, thẳng thắn nói ra câu: “Tôi không muốn bị mẹ và em gái liên lụy, tôi muốn lên thành phố học.”
Anh ta không tin tôi là loại người như vậy.
Nhưng ngày hôm đó, mọi người đều nghe thấy.
Giọng tôi rõ ràng, ánh mắt bình thản.
Dù bị chỉ trỏ bàn tán, tôi vẫn không hề dao động.
Sau này anh ta đã hỏi tôi rất nhiều lần: “Chi Nha, rốt cuộc cậu bị sao vậy?”
Lần anh ta hỏi gấp gáp nhất là trước mặt trưởng thôn và ba mẹ anh ta.
Anh ta chặn tôi lại, giọng chất chứa phẫn nộ lẫn khó hiểu:
“Cậu tưởng đến đó là đi hưởng phúc à? Cậu có biết trường cấp ba số 20 mỗi năm có được mấy đứa đậu đại học trọng điểm không? So sao được với trường huyện nhất của chúng ta chứ!”
Tôi dĩ nhiên biết.
Tôi biết trường 20 học sinh lười biếng, thậm chí còn bị đặt biệt danh là “trường yêu đương”.
Nhưng thì sao?
Trên đời có con đường nào là không phải trả giá?
Trường 20 đưa ra điều kiện hấp dẫn đủ để tôi đánh đổi: miễn toàn bộ học phí và ăn ở, mỗi tháng còn có trợ cấp, nếu thi đại học được trên 600 điểm, sẽ có thêm phần thưởng đặc biệt.
Nhiều năm nay danh tiếng trường rớt thảm, họ cần học sinh giỏi để cứu lại thể diện, nên ra sức “săn” học sinh khắp nơi.
Mà tôi, “học sinh đứng đầu huyện”, chính là món mồi thơm trong mắt họ.
Tôi biết ơn vì họ tồn tại, để tôi có thể dùng chính giá trị của mình đổi lấy cơ hội sống sót.
Còn về Dư Tẫn Niên — kiếp trước tôi từng hận anh đến mức mong anh chết đi.
Thế nhưng khi anh thật sự biến mất, tôi lại nhớ đến những điều tốt đẹp của anh.
Đặc biệt là thuở thiếu niên ấy, tình cảm anh dành cho tôi thuần khiết biết bao.
Tôi nhìn thẳng vào ánh mắt tha thiết của anh, nói bằng sự thực tế:
“Dư Tẫn Niên, cậu cũng thấy rồi đấy, mẹ tôi không chu cấp cho tôi nữa.”
“Nếu tôi không đi trường 20, mà chọn trường huyện nhất — cậu có lo nổi tiền học cho tôi không?”
Đầu những năm 90, ở huyện tôi không có cơ hội làm thêm cho học sinh cấp ba.
Ngay cả nhà hàng còn ít, mà nếu có thì cũng bị người lớn giành hết.
Muốn làm việc phải xuống tận các nhà máy ở miền Nam.
Muốn học tiếp, chỉ có thể dựa vào cha mẹ.
Vì vậy, tôi lại hỏi anh: “Hoặc là, ba mẹ cậu có thể lo cho tôi không? Tôi nhất định sẽ báo đáp — trả lại gấp mười, gấp trăm lần.”
Lúc nói câu đó, tôi nhìn chằm chằm vào Dư Tẫn Niên, thấy rõ ánh mắt anh ta dần tối sầm.
Gia đình anh có ba người con đều đang đi học, ba mẹ mỗi lần nhập học là phải vay mượn khắp nơi, sổ nợ dày như cuốn sổ kế toán.
Anh không thể vì tôi mà khiến gia đình thêm khốn đốn.
Ba mẹ anh đứng một bên, trong mắt là thương xót, là tiếc nuối, nhưng không ai nói ra một lời.
Trưởng thôn vỗ vai anh, trầm giọng nói:
“Tẫn Niên à, Chi Nha nói đúng… mỗi người có một con đường riêng.”
“Đây là số phận của Chi Nha, ngoài trường 20, chẳng ai nhận con bé cả.”
Dư Tẫn Niên cúi đầu, cắn chặt môi.
Viền mắt anh ửng đỏ.
Cuối cùng anh cũng hiểu, trường 20 chính là con đường duy nhất của tôi.
6
Sau khi mẹ tôi rời đi, tôi bắt đầu thu dọn đồ đạc.
Lên cấp ba rồi, tôi không định quay về đây nữa.
Hôm mẹ tôi dẫn em gái rời đi, bà nói với tôi rằng căn nhà này là do ba tôi xây, để lại cho em gái, bảo tôi tốt nhất đừng mơ tưởng.
Sao tôi lại mơ tưởng chứ?
Nếu chỉ vì chuyện này mà mẹ tôi có thể hoàn toàn gạch bỏ tôi khỏi cuộc đời bà, thì tôi chỉ biết mang ơn bà mà thôi.
Tôi không biết vì sao mẹ tôi lại từ thích tôi, biến thành hoàn toàn không thích tôi nữa.
Tôi cũng không muốn đào sâu tìm hiểu.
Mấy chục năm phong ba kiếp trước đã dạy tôi một đạo lý: đừng cố nghiền ngẫm lòng người, càng nghĩ càng dễ tự nhốt mình vào đó.
Giữa người với người, chỉ cần sàng lọc, đáng tin thì qua lại, không đáng tin thì thôi.
Với mẹ tôi, tôi đã hoàn toàn không còn tin tưởng.
Còn với em gái tôi, cũng vậy.
Dù không rõ vì sao sau này em ấy lại trở thành người phản bội tôi, nhưng tôi hiểu mọi chuyện đều không xảy ra chỉ trong một sớm một chiều.
Có lẽ trong những năm tháng tôi tưởng rằng em dựa dẫm, kính trọng tôi, thì trong câu chuyện của em, cảm nhận mà tôi mang lại cho em lại chẳng hề tốt đẹp.
Sau khi trọng sinh, tôi vẫn không đào sâu.
Với họ, tôi không còn cầu mong gì nữa.
Còn một người nữa — Dư Tẫn Niên.
Những ngày này, anh ta ngày nào cũng đến.
Phần lớn thời gian không nói gì, trong mắt chất đầy u sầu.
Hôm ấy, khi tôi gần thu dọn xong đồ, cuối cùng anh ta cũng mở miệng: “Thật sự phải đi trường hai mươi sao? Trường nhất huyện… không cân nhắc nữa à?”
Tôi dừng tay lại: “Nếu trường nhất huyện chịu lo ăn ở cho tôi, miễn học phí và tiền sách, tôi có thể đi.”
“Nhưng họ có chịu không?”
Trường nhất huyện xưa nay luôn tự coi mình là bá chủ địa phương.
Những năm gần đây, không ít học sinh điểm cao kỳ thi cấp hai bị đào đi, nhưng họ chưa từng sốt ruột.
Dư Tẫn Niên hiểu rõ điều đó hơn ai hết.
Trên mặt anh lộ ra vẻ khó xử: “Thế còn bản thân cậu thì sao?”
“Chỉ vì tiền mà từ bỏ tất cả, đến một nơi xa lạ hoàn toàn?”
Tôi nhìn thẳng vào anh.
Trong mắt anh vẫn là sự chân thành thuần khiết của tuổi thiếu niên, khiến người ta khó tưởng tượng sau này ba mươi tuổi anh lại trở nên không chịu nổi đến vậy.
Với anh, tôi vẫn giữ lễ độ.
“Dư Tẫn Niên, cậu vượt giới hạn rồi.”
“Quan hệ giữa chúng ta, chưa đủ để cậu can thiệp vào cuộc sống của tôi.”
“Cái gì?” Dư Tẫn Niên mười bảy tuổi dường như không hiểu, “Chi Nha, sao cậu lại nói những lời như vậy?”
Sắc mặt tôi bình thản: “Trước khi chất vấn người khác, cậu hãy về nhà bình tĩnh lại.”
“Nghĩ kỹ xem giữa chúng ta rốt cuộc là quan hệ gì.”
“Đến lúc đó, cậu sẽ hiểu vấn đề nằm ở chính cậu.”
Anh không nhúc nhích.
Tôi lạnh lùng nhìn anh.
Một thiếu niên mười mấy tuổi, rốt cuộc vẫn không chịu nổi ánh nhìn như vậy, hoảng hốt quay người bỏ đi.
Tôi khẽ thở dài.
Đeo ba lô lên lưng, đi về hướng huyện thành, phải kịp bắt xe buýt đến trường hai mươi.
Nhưng mới đi chưa được bao xa, tôi đã bị mẹ tôi chặn lại, kéo về.
7
“Trên đời này, còn có chuyện gì là con không thể chấp nhận nữa?”
Kiếp trước, tôi đã gặp bác sĩ tâm lý suốt nhiều năm.
Bác sĩ của tôi luôn nói với tôi rằng, đời người vô thường.
Tôi nói tôi biết.
Nhưng bà lắc đầu, nói tôi không biết — nếu thật sự biết, tôi đã không đau khổ đến vậy.
Mỗi lần gặp, câu bà hỏi tôi nhiều nhất luôn là: “Còn có chuyện gì là cô không thể chấp nhận được nữa?”
Sau khi mẹ tôi qua đời, từng chuyện lớn chuyện nhỏ trong đời, tôi dần dần đều chấp nhận được.
Dù sao thì, còn có điều gì khó chịu đựng hơn việc mẹ ruột chưa từng yêu tôi, em gái ruột phản bội tôi chứ?
Tôi chấp nhận sự không yêu của mẹ, chấp nhận sự phản bội của em gái.
Từ đó về sau, tôi tưởng rằng dù gặp chuyện gì, lòng mình cũng có thể sóng yên gió lặng.
Nhưng khi tôi lại một lần nữa nhìn thấy mẹ tôi, nghe bà nói xong lý do ấy —
Sự bình thản trên gương mặt tôi, hoàn toàn vỡ nát.
Mẹ tôi cũng chẳng định che giấu.
Bà nói: “Chú Lý của con đã trả hàng lại cho mẹ.”
“Trả hàng?”
“Ừ, ông ta nói nhớ nhung bấy lâu, đến khi thật sự ở bên nhau mới phát hiện, mẹ cũng chẳng hơn gì, thậm chí còn không bằng vợ cũ của ông ta.”
“Cho nên, sau này mẹ và em gái con, vẫn phải dựa vào con.”
“Con không cần đi trường hai mươi nữa.”
“Hiệu trưởng trường nhất huyện đã tìm tới mẹ, đồng ý miễn tiền ăn ở và tiền sách cho con.”
Nói xong, bà một tay giật lấy hành lý của tôi, xoay người đi thẳng về phía nhà.
Chi Ân rụt rè theo sau lưng bà.
Tôi đờ đẫn đi phía cuối.
Trong đầu chỉ còn một âm thanh lặp đi lặp lại:
Bảy ngày.
Chỉ có bảy ngày.
Hạnh phúc mà mẹ tôi cố chấp theo đuổi suốt mấy chục năm, chỉ trong bảy ngày, đã bị chứng minh là một ảo tưởng.
Tôi muốn cười, nhưng khóe miệng lại không sao nhúc nhích nổi.
8
Sau một đêm, tôi cuối cùng vẫn chấp nhận sự thật rằng mình lại tiếp tục sống chung dưới một mái nhà với mẹ và em gái.
Tôi đồng ý học ở trường Nhất huyện.
Dù sao thì, trường Nhất huyện mỗi năm vẫn đào tạo ra vài chục học sinh đỗ vào các trường đại học trọng điểm, điều này là điều mà trường Hai Mươi không thể sánh bằng.
Nhưng tôi không mở miệng xin mẹ tiền.
Mẹ tôi cũng không chủ động nhắc đến.
Trong mắt bà, việc không để tôi phải đi xa, lại còn giúp tôi giành được suất ăn ở miễn phí, thì tôi nên biết ơn cảm tạ rồi. Còn việc sau này đi học có cần tiền mua sách vở, đồ dùng hay không — bà mặc kệ.
Thậm chí, tôi còn nhìn thấy trong ánh mắt lạnh lùng của bà có chút hả hê.
Tôi bình tĩnh chấp nhận tất cả.
“Còn có gì mà tôi không thể chấp nhận nữa đây?”
Mẹ tôi quay lưng lại, lẩm bẩm: “Đã giống mẹ như thế, thì số cũng như mẹ thôi, không làm đàn ông chết thì cũng bị đàn ông chê.”
Bà cố tình nói cho tôi nghe.
Tôi giống mẹ, còn em gái tôi giống ba tôi nhiều hơn.
Tôi không cãi lại, chỉ lặng lẽ đeo gùi lên lưng, bước ra ngoài.
Dù chú Lý đã trả mẹ tôi về, nhưng trong lòng vẫn thấy áy náy, nên gửi đến hai con heo, mấy chục con ngỗng và hơn chục bao gạo coi như bồi thường.
Mẹ tôi sai tôi ra đồng hái rau dại.
Em gái tôi níu gấu quần tôi, lí nhí nói muốn đi cùng.
Từ lúc trở về từ huyện, em vẫn muốn quấn lấy tôi, nhưng lại sợ bị tôi ghét bỏ. Khuôn mặt nhỏ bé ấy, xen lẫn giữa háo hức và dè dặt.
Tôi ngồi xổm xuống, nhìn thẳng vào mắt em: “Chi Ân, em thật sự muốn đi với chị không? Ngoài đồng nhiều muỗi, còn có đỉa. Nếu bị cắn, bị đốt, em có dám chắc không khóc, thì chị sẽ cho em đi.”
Em lập tức buông tay, lùi lại một bước.
Em biết tôi nói thật.
Nhưng trước đây, tôi chưa bao giờ khuyên em theo cách đó.
Trước kia tôi sẽ nói: “Chi Ân, ngoan ngoãn ở nhà chờ chị nhé, chị sẽ hái cho em quả dại ngọt nhất đem về.”
Tôi đã thay đổi từ bao giờ?
Trong ánh mắt em hiện rõ sự ngỡ ngàng: Chị ơi, sao chị không giống trước đây nữa?
Tôi khẽ nhếch môi: “Không đi à? Vậy chị đi đây.”
Tôi thực sự quay người bước đi.
Và đúng như tôi đoán, em không đuổi theo.
Trong lòng thoáng qua một tia tự giễu.
Bác sĩ tâm lý của tôi từng nói tôi quá đề cao cái tôi, luôn dùng góc nhìn của bản thân để lý giải mọi thứ, không chịu đối diện với thực tế.
Khi ấy tôi không phục.
Mãi đến lúc về già, tôi mới dần chấp nhận lời bà nói.
Không ngờ rằng, chỉ cần buông bỏ một chút cái tôi, tôi đã có thể thấy được một sự thật mà trước đây chưa từng nhận ra:
Người em gái mà trong ký ức tôi luôn hết lòng dựa dẫm vào tôi — thì ra từ khi còn nhỏ đã biết tính toán thiệt hơn.
Nếu việc đi theo tôi đồng nghĩa với việc phải chịu muỗi đốt, đỉa cắn, thì em sẵn sàng từ bỏ tôi.
Từ bỏ và phản bội, vốn dĩ đều sinh ra từ cùng một gốc.
9
Khi đang hái rau dại, tôi gặp Dư Tẫn Niên đang đi cắt cỏ cho bò.
Vừa thấy tôi, anh liền cười.
“Chi Nha, nghe nói cậu quyết định đi học trường Nhất huyện rồi.”
“Ừ.”
Anh lúc nào cũng là người nắm tin tức nhanh nhất.
Thấy tôi không muốn nói chuyện, anh yên lặng lại, đi theo phía sau tôi, âm thầm giúp tôi hái rau.
Tôi bảo không cần, anh nói cỏ đã cắt xong rồi, rảnh rỗi cũng chẳng có việc gì, đợi tôi xong rồi cùng về.
“Một mình con gái đi hái rau không an toàn.” Anh nói nhỏ một câu.
Trái tim tôi khẽ rung lên.
Ai trong làng mà không biết con gái một mình ra đồng là không an toàn? Nhưng mẹ tôi thì chẳng quan tâm.
Thở dài một tiếng.
Tôi lại một lần nữa lặng lẽ thừa nhận một sự thật — mẹ tôi không yêu tôi.
Dư Tẫn Niên làm nhanh lắm, chẳng mấy chốc đã hái được một bó lớn, tất cả đều bỏ vào gùi của tôi.
“Cảm ơn.”
Tôi không từ chối. Hái xong sớm thì về sớm, chỉ chừng đó thời gian mà mặt, cổ và tay tôi đã bị muỗi đốt sưng mấy chỗ.
Dư Tẫn Niên đi phía sau tôi, bước chân khe khẽ, bộ dạng như có điều muốn nói.
“Tôi cho phép nói, thì nói đi.”
Tôi tưởng anh sẽ nói chuyện khác.
Nào ngờ, anh im lặng một hồi lâu, mới lúng túng mở miệng: “Mẹ cậu đưa em gái trở về, có lẽ là điều tốt… nhưng trong làng có mấy người nhiều chuyện, nói năng rất khó nghe. Nếu cậu nghe được, nhất định đừng để bụng.”
Tôi dừng tay lại: “Họ nói gì?”
“Họ nói…”
Dư Tẫn Niên dè dặt liếc nhìn tôi, lời đến miệng lại nuốt xuống.
“Nói đi.”
Thấy tôi vẫn bình tĩnh, anh mới như lấy hết can đảm: “Họ nói, mẹ cậu từng ấy tuổi rồi, đã là người già rồi mà còn mơ trèo cao, đàn ông có tiền ai chả muốn tìm người trẻ, chỉ có mẹ cậu là không biết thân biết phận, bị trả về cũng chẳng lạ…”
“Ồ.”
Tôi chỉ khựng lại một chút, rồi tiếp tục cúi đầu hái rau.
“Cậu không giận à?” Dư Tẫn Niên ngạc nhiên, “Ban đầu tôi không định nói, nhưng sợ lỡ đâu cậu nghe được mà không chuẩn bị tâm lý thì sẽ khó chịu. Cậu học giỏi như vậy, trong làng không ít người ghen với mẹ cậu… ghen với cậu cũng nhiều.”
Giọng anh có chút vội vã, tôi nghe ra được trong đó có sự lo lắng chân thành.
Tôi bình thản đáp: “Những lời họ nói, cũng là sự thật thôi.”
“Cậu không thấy đó là sỉ nhục sao?”
“Tôi không thấy.”
“Sao có thể như thế được?” Giọng anh cao lên, “Những lời đó mà cũng nghe lọt tai? Người ta đang nói mẹ cậu đấy!”
Tôi đứng thẳng dậy, nhìn thẳng vào anh: “Dư Tẫn Niên, mẹ tôi không sợ bị người khác nói xấu sau lưng.”
“Còn tôi, chẳng quan tâm đến lòng đố kỵ hay lời gièm pha của thiên hạ.”
“Xin cậu đừng kể mấy chuyện đó cho tôi nghe nữa, phiền tai lắm.”
“Còn nữa, tôi không muốn biết bất cứ chuyện gì, về bất cứ ai trong làng này.”
Dư Tẫn Niên sững người.
Anh đứng đờ ra nhìn tôi.
“Sau này, cậu không định quay về làng nữa sao?”
Tôi hỏi ngược lại: “Sau này khi cậu đậu đại học, cậu có quay về không?”
Kiếp trước, chúng tôi đều không quay về.
Tôi đưa mẹ và em gái lên thành phố.
Anh thì đưa ba mẹ và hai anh trai đi cùng.
Cho đến khi chết, chúng tôi đều chưa từng quay lại.
Mà kiếp này, tôi chỉ định tự mình bay xa.
Mẹ tôi và em gái tôi… chắc vẫn sẽ mãi ở lại ngôi làng này.
Cũng tốt thôi.
Tôi nhớ khi đã về già, từng nghe chuyện về làng — khi ấy cuộc sống của mọi người cũng khá lên nhiều, điều kiện chẳng thua gì trên thành phố.